Η Εφημερίδα των Συντακτών, 17-18/1/2026
 |
| Ποτέ δεν ξέρεις πότε και πού θα συναντηθείς με το κράτος... |
Ευτυχώς ο σφοδρός χιονιάς που η μετεωρολογική τρομοκρατία μάς έφερε ως θανατηφόρα χιονοστιβάδα στα μπαλκόνια μας δεν έκανε κάτι παραπάνω από να κινήσει την αγορά καυσόξυλων και πετρελαίου θέρμανσης. Οι δροσερές λιακάδες, σχεδόν Αλκυονίδες, δεν επέτρεψαν σε ανυποψίαστους πολίτες να αναφωνήσουν το κλασικό θυμωμένο κλισέ: «Πού είναι το κράτος;» Στο οποίο το τραγούδι «Madam, madam...» των Μουζουράκη - Αμπαζή απαντά ρητά «Δεν υπάρχει κράτος, μαντάμ!».
Διαφωνώ πλήρως με την αφοριστική προσέγγιση, αντιθέτως πιστεύω ότι το κράτος υπάρχει παντού, καθημερινά, στον ύπνο και στον ξύπνιο μας, στη δουλειά και στη σκόλη μας. Υπάρχει διά της φυσικής παρουσίας του, αλλά και διά της αφύσικης απουσίας του απ' όλα τα πεδία που παραχώρησε σε ιδιώτες, απ' όλα τα δημόσια αγαθά που μετέτρεψε σε εμπόρευμα, απ' όλες τις υπηρεσίες που κάποτε ήταν δουλειά του κράτους και τώρα είναι μπίζνα του ιδιωτικού παρα-κράτους. Γιατί κράτος δεν είναι κι αυτοί που κατέχουν τους αυτοκινητόδρομους, τα λιμάνια, τα αεροδρόμια, ακόμη και τις βουνοκορφές μας;
Το κράτος είναι παντού, ενίοτε σε υπερβολικές έως θανατηφόρες δόσεις, φυτρώνει σε κάποιες με άπειρες μορφές του εκεί που δεν το σπέρνεις, άλλοτε είναι χρήσιμο κι αποτελεσματικό, συνήθως όχι εκεί που εμείς, αλλά εκεί που αυτό, ως υπερφυσικός Λεβιάθαν, θέλει και πάμπολλες φορές αποτυγχάνει, ιδιαίτερα όταν οι πολιτικοί διαχειριστές του το δηλητηριάζουν με μεγάλες ποσότητες «επιτελικότητας», δίνουν στους φίλους τους τα «φιλέτα», τις εύκολες και κερδοφόρες δουλίτσες και κρατάνε για τον ταλαίπωρο στρατό των δημοσίων υπαλλήλων τον κατιμά, τη βρομοδουλειά της χάρτινης ή ψηφιακής γραφειοκρατίας.
Το κράτος υπάρχει και προς επίρρωση της βεβαιότητάς μου θα σας αφηγηθώ πέντε-έξι μικρές, καθημερινές, προγραμματισμένες ή απρόσμενες συναντήσεις με το κράτος που συνέβησαν σε μία και μόνη μέρα. Εντάξει, δεν θα είναι και η "Μία ημέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς» (Σολτζενίτσιν), ούτε η 16/6/1904 του Λεοπόλδου Μπλουμ («Οδυσσέας» του Τζόις). Θα είναι κάτι απείρως ταπεινότερο. Μπορεί να θυμίσει μια δική σας μέρα με μερικές αναπάντεχες συναντήσεις με το κράτος.
Η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται, αλλά αυτό δεν είναι απόλυτο, μπορεί να φανεί και από τα πρώτα λεπτά μετά τα μεσάνυχτα. Αν για παράδειγμα φεύγεις από τη δουλειά νύχτα με το αυτοκίνητό σου έχοντας κατεβάσει δυο τσιπουράκια για να πάνε τα φαρμάκια -ή τα πατατάκια- κάτω κι ακολουθώντας ένα δρομολόγιο που θεωρείς ασφαλές από αστυνομικά μπλόκα, καθώς το κράτος προτιμά τους κεντρικούς και φωτισμένους δρόμους, πέφτεις σε μια αποκλεισμένη μακρά οδό που διαπερνά τρεις δήμους (Αθήνα, Καισαριανή, Βύρωνα). Μεγάλα κατασκευαστικά οχήματα με νυχτερινά φώτα βρυχώνται πάνω από μια τρύπα. Και ιδού η πρώτη μεταμεσονύχτια συνάντησή μου με το κράτος με τη μορφή κρατήρα που άνοιξε στο οδόστρωμα, αποκαλύπτοντας ένα υπέδαφος σαθρό από τα περάσματα του μετροπόντικα κι όλης της εργολαβικής αποικίας αρουραίων που διασχίζουν την αθηναϊκή γη κάτω από τα πόδια μας.
Δεν βαριέσαι, συμβαίνουν αυτά, «η ταλαιπωρία είναι προσωρινή, τα έργα μόνιμα», αλλαγή δρομολογίου, αναγκαστικά μέσω Παγκρατίου όπου μερικές εκατοντάδες μέτρα μετά έχω τη δεύτερη αποκαλυπτική συνάντησή μου με το κράτος. Αυτή τη φορά με τη μορφή αυτού που ήθελα πάση θυσία να αποφύγω, του μπλόκου για αλκοτέστ. Θηριώδης η ανάπτυξή του, προηγείται επιτροπή υποδοχής με μηχανήματα που κάνουν την πρώτη διαλογή, οι μισοί διώχνονται, οι άλλοι μισοί με ένδειξη προχωρούν στο δεύτερο κλιμάκιο ελέγχου, πιο σοβαρά τα πράγματα εδώ, «φυσήξτε δυνατά και παρατεταμένα στο σωληνάκι μιας χρήσης», το μηχάνημα λέει ότι είμαι πάνω από το όριο, ευγενής αλλά αποφασιστική η επικεφαλής αστυνομικός, «θα περιμένετε 15 λεπτά για τη δεύτερη μέτρηση», αγενείς και κάπως ειρωνικοί οι νεότεροι, παίρνουν το κλειδί του αυτοκινήτου και το δίπλωμα, περιμένω το 15λεπτο, δεν με σώζει ένα μπουκαλάκι νερό, και το δεύτερο φύσημα πάνω από το όριο. Δεν έχω να πω κάτι, δίκιο έχουν, διαμαρτύρομαι μόνο για τα περιφερειακά, το αυτοκίνητο θα το πάρει ο γερανός, «τι θα κάνω με τόσα πράγματα;», «πάρε ταξί, να το σκεφτόσουνα πριν πιεις» λέει το όργανο, «λίγος σεβασμός, το ότι είμαι παραβάτης δεν σου δίνει το δικαίωμα να μιλάς έτσι» λέω, τι βρήκα τώρα να πω κι εγώ.
Ηρθε το... οικογενειακό ιππικό, η κόρη, να μαζέψει τον άσωτο πατέρα. Βλέπουμε το αυτοκίνητο να το μαζεύει ο γερανός, ο οδηγός μάς ενημερώνει για τα πρακτικά, «91 ευρώ το σήκωμα και 13 ευρώ κάθε μέρα φύλαξης», «έχετε καιρό σύμβαση με την αστυνομία;» ρωτάω, «ουουου, πολλά χρόνια» απαντά, κι αυτή είναι η τρίτη κατά σειρά συνάντησή μου με το κράτος στην εκδοχή ανάθεσης όχι μόνο σε μεγάλα, αλλά και σε μικρά ψάρια. Το κράτος, ακόμη και στις δίκαιες εκδοχές του όπως το κυνήγι της επικίνδυνης οδήγησης, παραμένει ένα οικοσύστημα συμβιωτισμού ή παρασιτισμού για μια μεγάλη ποικιλία πλασμάτων της αγοράς
Δεν θυμάμαι αν μεσολάβησαν ονειρικές συναντήσεις με το κράτος στη διάρκεια του σύντομου κι ανήσυχου ύπνου μου, το πρωί όμως, όταν ξεκίνησα τη γραφειοκρατία ανασύνταξης εν όψει της 30ήμερης στέρησης διπλώματος, παραλαβής του αυτοκινήτου από τη μάντρα με συνοδεία άλλου οδηγού και καταβολής μιας πρώτης δόσης της δίκαιης λυπητερής, έπεσα πάνω σε μια ειδοποίηση των ΕΛΤΑ για συστημένο.
Η συνάντηση με το κράτος στην εκδοχή των δημόσιων συγκοινωνιών δεν ήταν κακή, αρκεί να έχεις χρόνο και υπομονή, αλλά η εκδοχή του δημόσιου ταχυδρομείου, σε ένα κατάστημα που γλίτωσε το λουκέτο, είχε κάτι θλιβερό: λίγοι πελάτες, μικρή αναμονή, σημάδι πως η μεθοδευμένη συρρίκνωση επιδρά, μια κυρία της καθαριότητας περνά νωχελικά τις γυάλινες επιφάνειες από δαχτυλιές με ένα μπλε υγρό κι ένα χαρτομάντιλο.
Παίρνω την επιστολή. Είναι από τον ΕΦΚΑ. Διότι ένας παραβάτης του ΚΟΚ στην έβδομη δεκαετία της ζωής του προφανώς έχει εκκρεμότητες με το ασφαλιστικό σύστημα - αλλά και με την αμεριμνησία της εργασιακής νιότης του, όταν το θρυλικό παράπονο του Ξανθόπουλου «Μάνα, δεν μου κολλάν τα ένσημα» ακουγόταν ως ανέκδοτο. Να όμως που μπορεί να εξελιχθεί σε βάσανο. Στη δι' αλληλογραφίας συνάντησή μου με το κράτος-ΕΦΚΑ διάβαζα, έστω και με καθυστέρηση ενάμιση χρόνου από σχετικό αίτημά μου, ότι τα ένσημα που μπορεί να μου κολλάγανε, αλλά εγώ έχασα, δεν υπάρχουν, όπως «δεν υπάρχετε ούτε σεις ούτε ο εργοδότης στο ταμείο ασφάλισης εκδοροσφαγέων -παράδειγμα, δεν ξέρω αν καν υπήρξε τέτοιο-, ήσασταν στα μητρώα του πριν καταργηθεί. "Μα εγώ δεν ζήτησα αυτό, δεν ανήκω στη συμπαθή τάξη των εκδοροσφαγέων..."». Η έσχατη εκκρεμότητά μου με το κράτος μένει επ' αόριστον ανοιχτή μέχρι την επόμενη συνάντηση. Ελπίζει κανείς με τη μορφή της σύνταξης.
Στις διαδρομές μου μεταξύ σπιτιού, ΕΛΤΑ, Τροχαίας, καταστήματος ΕΦΚΑ, είχα και δύο αναπάντεχες συναντήσεις με το κράτος στην πιο συχνή εκδοχή του, αυτή της αστυνομίας, τουλάχιστον στην Αθήνα. Δύο φορές σε διάστημα μιάμισης ώρας στις εξόδους σταθμών του μετρό με σταμάτησαν ένστολοι για εξακρίβωση στοιχείων - και μένα κι άλλο κόσμο. «Ταυτότητα». Τη δίνω. Μιλάει τηλεφωνικά σε συνάδελφό του που προφανώς έχει μπροστά του κάποια βάση δεδομένων. «Ημεδαπός, όνομα, επώνυμο, αριθμός Χ... ΟΚ, ευχαριστώ συνάδελφε». Μου δίνει την ταυτότητα, «μπορείτε να πηγαίνετε, ευχαριστώ». «Τι είναι αυτό;» ρωτάω από περιέργεια. «Ελεγχοι για φυγόδικους ή φυγόποινους» απαντάει το όργανο. «Πιάνει κι αυτό;» λέω περιπαικτικά δείχνοντας τη ροζ κλήση για το αλκοτέστ. Ευτυχώς έχει χιούμορ. Απλώς χαμογελάει.
ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ
«Το κράτος είστε εσείς».
Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ομιλία σε άντρες των ΜΑΤ το 1992
