Η Gen Z στο βασίλειο του τζόγου

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 1/11/2026 

 

Αν ανησυχείτε για το μέλλον των τρυφερών  βλαστών σας, αυτών της λεγόμενης γενιάς Ζ που έχει αγριέψει με όλους τους δυνατούς τρόπους, ίσως πρέπει να ξανασκεφτείτε τις επιλογές προς τις οποίες τις/τους χειραγωγείτε. Εντάξει, οι 16ρηδες που κάποτε, πριν ο μακαρίτης Σαββόπουλος πάθει Μητσοτάκη, «μας γαμούσαν τα Λύκεια», ξέρουν ήδη ότι στη διάρκεια της μακράς εργασιακής ζωής τους, που τείνει προς την 60ετία, θα αλλάξουν πολλές δουλειές, ειδικότητες, επαγγέλματα, πόστα, πόλεις, χώρες, και γι’ αυτό τώρα στο Παρίσι ή στο Τορίνο, «μας γαμούν τις βιτρίνες του Gucci, της Prada και των Burberry’s». Αλλά απέναντι σε αυτή τη χαοτική και εκρηκτική τους απόγνωση η απάντηση υμών (και ημών) των γονέων,  των παπούδων, των συγγενών και φίλων - των boomers και ολίγον μεταγενέστερων- δεν μπορεί να είναι ακόμη το «γίνε γιατρός, γίνε μηχανικός, γίνε πληροφορικάριος, γίνε φροντιστής, ψυχολόγος, περιβαλλοντολόγος, ηλεκτρομηχανολόγος, ποντιστής καλωδίων ηλεκτρικής διασύνδεσης, κρυπτορύχος (σ.σ. ειδικός της εξόρυξης κρυπτονομισμάτων) ή,  στη χειρίστη περίπτωση, κουρέας προβάτων, που παραμένει από τις πιο καλοπληρωμένες δουλειές στον κόσμο, όσο τουλάχιστον γιδοπρόβατα.

Ολα τα προαναφερόμενα κι όσα κατά καιρούς φιγουράρουν σε λίστες επαγγελμάτων του μέλλοντος, έστω του εγγύς, επηρεάζονται πολύ από τους οικονομικούς και τεχνολογικούς κύκλους, έχουν τα πάνω τους και τα κάτω τους, ενω κατά τους ειδικούς η Τεχνητή Νοημοσύνη θα καταστήσει αρκετά από αυτά περιττά ή θα μειώσει δραστικά τη ζήτηση και την αξία τους.

«Επαγγέλματα με μέλλον» στην πραγματικότητα είναι όσα αντέχουν στον χρόνο και στις τεχνολογικές ανατροπές. Για παράδειγμα, οι οιωνοσκόποι, τα μέντιουμ, οι αστρολόγοι και οι χαρτορίχτρες δεν πρόκειται να εκλείψουν ποτέ, μόνο θα προσαρμοστούν στο ψηφιακό περιβάλλον. Γενικώς, πολλά επαγγέλματα που εξαρτώνται από την τύχη, την πλάνη και την απάτη θα ευδοκιμούν εις τους αιώνας των αιώνων, μαζί με την ακατανίκητη ακόμη και από την AI ανθρώπινη βλακεία. Και τι πιο ανθεκτικό απέναντι στον χρόνο και στον ορθολογισμό από τον τζόγο; Αμφιβάλλω αν υπάρχει ταχύτερα αναπτυσσόμενος κλάδος στη μεταμνημονιακή μητσοτάκεια Ελλάδα από τον τζόγο. Κι αν βρίσκεται κάπως υποτιμητικό για τα παιδιά σας, με ένα βουνό πτυχίων, μεταπτυχιακών, γλωσσών και πιστοποιημένων δεξιοτήτων να γίνουν γκρουπιέρηδες σε ιντερνετικά καζίνα, δείτε την εικονιζόμενη πρόσκληση ενδιαφέροντος της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ) για τη στελέχωση του Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων της με προσωπικό μόνιμο ή με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου: 40 θέσεις αποφοίτων πανεπιστημιακής και τεχνολογικής εκπαίδευσης (οικονομολόγοι, νομικοί, διοικητικοί, λογιστές, πληροφορικάριοι (Λεπτομέρειες στο https://hgc.gov.gr/). Το μόνο προβληματάκι με την εν λόγω πρόσκληση είναι ότι προϋποθέτει 5μηνη προϋπηρεσία στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.

Και γιατί η ΕΕΕΠ χρειάζεται τόσο πολύ εξειδικευμένο προσωπικό; Η απάντηση βρίσκεται μπροστά στα μάτια σας, καθημερινά, κάθε φορά που αυτά είναι προσηλωμένα σε μια οθόνη- της τηλεόρασης, του κινητού, του υπολογιστή, του λάπτοπ-, για ενημέρωση, ψυχαγωγία ή απλώς χάζεμα. Πόσες φορές και για πόσα λεπτά την ώρα η περιπλάνησή σας στο διαδίκτυο ή η παρακολούθηση μιας σειράς διακόπτεται για να διαφημίσει στοιχηματικές εταιρείες, με χαζοχαρούμενους, ολογέλαστους νέους, ώριμους, μεσήλικες να χοροπηδάνε σαν τα κατσίκια- ή σαν τον Αδωνι φωνασκούντα «και αααα και ουυυυ και ΔΑΠ ΝΔΦΚ»-; Υπολογίζω τουλάχιστον 5 λεπτά την ώρα. Οι πλατφόρμες ιντερνετικού τζόγου-  μαζί και με τον πρώην κρατικό ΟΠΑΠ που έγινε Allwyn, την Stoiximan, τον ιππόδρομο (που έκλεισε από τον «επενδυτή» για να μείνει αποκλειστικά ως τζόγος σε ιπποδρομίες στα πέρατα του κόσμου), το πρώην κρατικά καζίνο - δαπανούν σχεδόν 150 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, λίγο λιγότερα από τις κραταιές τράπεζες, μόνο για να θυμίζουν την ύπαρξή τους. Και η δαπάνη τους αυτή, στα όρια της εξαγοράς και στράτευσης των ΜΜΕ στον μαζικό εκμαυλισμό της κοινωνίας σε μια επικίνδυνη, αντικοινωνική, συχνά καταστροφική δραστηριότητα, αξίζει τον κόπο, και μάλιστα πολύ: τουλάχιστον 3 δισ. ευρώ ήταν ο καθαρός τζίρος των εταιρειών τζόγου πέρσι (2025),  17 δις. ευρώ ήταν τα πονταρίσματα σε κάθε λογής παιχνίδι, που αντιστοιχούν σε σχεδόν 2000 ευρώ τον χρόνο ανά ενήλικο κάτοικο της χώρας!

Θα μου πείτε, τι είναι τα 3 δισ. ευρώ του τζίρου στην Ελλάδα, μπροστά στο μισό τρισεκατομμύριο ευρώ του ετήσιου τζόγου σε όλο τον κόσμο; Τίποτα εκ πρώτης όψεως. Αλλά με αυτά τα μεγέθη καταλαβαίνετε πόσο βάσιμος είναι ο ισχυρισμός μου για τους «ελεγκτές παιγνίων» ως επάγγελμα του μέλλοντος παγκόσμιας εμβέλειας.

Και τι θα ελέγχουν οι 40 νέοι ελεγκτές μαζί με τους ήδη υπάρχοντες; Κατ΄αρχάς μόνο και μόνο για να ελέγξουν τις αιτήσεις αδειοδότησης που περιμένουν αρόδου στη θάλασσα του τυχοδιωκτισμού και του στοιχηματικού εθισμού ίσως και να μη φτάνουν. Μέχρι τώρα μόνο εικοσιεννιά εταιρείες τυχερών παιχνιδιών είναι κανονικά αδειοδοτημένες εταιρείες, αλλά στις μαύρες, λευκές και γκρίζεες λίστες της ΕΕΕΠ περιμένουν τη σειρά τους άλλες 500 και πλέον. Κι όλες τους είναι πρόθυμες να γαργαλίσουν τον πόθο των αφελών (ή απελπισμένων) για αδάπανο χρήμα, αφού διακηρύξουν από τα βάθη της καρδιάς και του ταμείου τους το γνωστό και υποχρεωτικό εκ του νόμου υποχρεωτικό «21+, Αρμόδιος Ρυθμιστής ΕΕΠ, Κίνδυνος εθισμού & απώλειας περιουσίας, Γραμμή συμβουλευτικής! 1114, ΠΑΙΞΕ ΥΠΕΥΘΥΝΑ».

Με αυτό το ξεκάρφωμα «κοινωνικής ευθύνης», καταχωνιασμένο στα ψιλά γράμματα των διαφημίσεων, εξαφανισμένο κάτω από τις λάμψεις χλιδής και τις κραυγές χαράς των κερδισμένων και πίσω από μερικά φιλοδωρήματα φιλανθρωπίας (σ.σ. εκτός από τη διαφημιστική δαπάνη των 150 εκατ. ευρώ, άλλα 60-70 εκατ. πέφτουν σε δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης) ένας «στρατός» κερδοσκοπικών ιδρυμάτων νόμιμων και μη νόμιμων ρίχνει βόμβες ψευδαισθήσεων εναντίον εκατομμυρίων ανθρώπων. Η στατιστική λέει πως η ανταπόκριση των παικτών στο κάλεσμα της τύχης είναι αντιστρόφως ανάλογη της οικονομικής τους κατάστασης. Οσο περισσότερο οι κοινωνίες βυθίζονται στη στέρηση, στην συρρίκνωση των πραγματικών εισοδημάτων τους και στη φτώχεια, τόσο περισσότερο αυξάνεται η συμμετοχή τους στα τυχερά παιχνίδια κάθε εκδοχής. Και δεν χρειάζεται κανένας εθισμός γι’ αυτό. Αντίθετα, η πλειονότητα των παικτών είναι οι «περαστικοί» των διαδικτυακών καζίνων και τα περισσότερα χρήματα του τεράστιου τζίρου τους είναι μικροπονταρίσματα ευκαιριακών, μη συστηματικών πελατών.

Αποδεικνύεται ότι η υποτιθέμενη ρύθμιση της αγοράς τζόγου, με τη θέσπιση κανόνων για τις στοιχηματικές εταιρείες και την εποπτεία τους από ανεξάρτητες αρχές, δεν είχαν καμιά αποτρεπτική επίδραση στην επέκτασή τους. Αντίθετα, η άκρως παρασιτική κερδοσκοπικη δραστηριότητα που για δεκαετίες είτε ανθούσε στην παρανομία και στον υπόκοσμο, είτε ήταν αποκλειστικό προνόμιο του κράτους, από τη στιγμή που νομιμοποιήθηκε, απελευθερώθηκε, ιδιωτικοποιήθηκε και τέθηκε υπό ρύθμιση, έχει διογκωθεί εξωφρενικά. Αλλωστε το κράτος είναι κανονικός συνένοχος αυτής της αλγοριθμικής αρπαγής πόρων από τους αφελείς κυνηγούς του χρήματος, έναντι εσόδων 1 δισ. τον χρόνο από τη φορολόγηση των κερδών των παικτών και τις αδειοδοτήσεις εταιρειών και νέων παιχνιδιών. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας έχει κάθε λόγο να χαμογελάει και να συγχαίρει την ρυθμιστική αρχή ΕΕΕΠ (βλέπε φωτογραφία με τον επικεφαλής της κ. Βαρθολομαίο) για την νέα της καμπάνια «οι κανόνες κάνουν το παιχνίδι». Οχι μόνο γιατί αποτελεί μια κυνική ομολογία του ανήθικου ρόλου της κρατικής εποπτείας στην αγορά του τζόγου. Αλλά και γιατί αυτή η «ηθική ανηθικότητα» γεμίζει ουρανοκατέβατο, αεράτο χρήμα τα ταμεία του κράτους.

Υ.Γ. Τι κάνει τους επιτελείς του κράτους ότι αυτό που κάνουν με τον τζόγο απέχει ηθικά πολύ από όσα έκανε ο Mr. Χωριάτικο, η Pizza Fun και η ΜΚΟ της φιλανθρωπίας υπέρ των παιδιών με καρκίνο;

 ΚΙΜΠΙ 

 

 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Ω, ήταν μια θαυμάσια περίπτωση αποφασιστικότητας: τα έπαιξα και τα ‘χασα τότε όλα, όλα… Βγαινω από το καζίνο, κοιτώ, τι να δω, σε μια γωνιά της τσέπης μου αναδεύει ακόμη ένα λουδοβίκιο. «Α, επομένως, έχω να φάω το μεσημέρι», σκέφτηκα, μα ύστερα από εκατό περίπου βήματα άλλαξα γνώμη και γύρισα πίσω. Έβαλα το λουδοβίκιο αυτό στο manque (κείνη τη φορά ήταν μπροστά μου το manque) και είναι αλήθεια πως υπήρχε κάτι ιδιαίτερο στην αίσθηση, όταν είσαι ένας και μόνος σε ξένη χώρα, μακριά από τις ρίζες σου, από τους φίλους σου και χωρίς να ξέρεις αν σήμερα θα φας, να παίζεις την τελευταία σου δεκάρα, την πιο πιο τελευταία! Κέρδισα και σε είκοσι λεπτά βγήκα από το καζίνο με εκατόν εβδομήντα λουδοβίκια στην τσέπη. Είναι γεγονός! Να τι μπορεί κάποτε να σημαίνει το τελευταίο λουδοβίκιο! Και τι θα γινόταν αν τότε έχανα το ηθικό μου, αν δεν τολμούσα ν’ αποφασίσω;
Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, «Ο παίκτης»

Μικρή στατιστική της μεγάλης λεηλασίας

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 26/10/2026

 

«Λεηλασίες και συλλήψεις». Είναι οι λέξεις που κυριαρχούν στα δελτία ειδήσεων, στις ανταποκρίσεις και στις live μεταδόσεις από τις τεράστιες διαδηλώσεις στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Αλβανία, στην Ισπανία (και στην Ινδία οι αριθμοί της κοινωνικής εξέγερσης κατά του πολιτικού πραξικοπήματος Μόντι είναι πολλαπλάσιοι, αλλά μας φαίνεται πολύ μακρινή και πολύ φτωχή για να ασχοληθούμε). Η στατιτιστική της ευρωπαϊκής κοινωνικής εξέγερσης στα ΜΜΕ εξαντλείται στα βασικά: 800.000 διαδηλωτές στο Παρίσι το Σάββατο, «χιλιάδες» γενικώς στη Ρώμη, στο Τορίνο, στη Βαρκελώνη ή στα Τίρανα, κι ύστερα αναλαμβάνουν οι αναλυτές και (κυρίως) οι «αναλυτές».

Αντίθετα, η στατιστική της «βίας των κουκουλοφόρων» είναι πλούσια: 3.000 προσαγωγές και 1000 συλλήψεις στη Γαλλία, 300 καταστήματα με ζημιές στο Παρίσι, πάνω από 500 εκατ. ευρώ το κόστος των ζημιών και των αποζημιώσεων στη χώρα, 200 προσαγωγές και συλλήψεις στη Ρώμη, 8 τραυματίες στα Τίρανα κατά τη 12η μέρα ταραχών. Δημοσιογράφοι και δημοσιολόγοι είναι κάπως διστακτικοί αυτή τη φορά να «καταδικάσουν τη βία από όπου κι αν προέρχεται», είναι ακριβείς όμως στην αναπαραγωγή των κυβερνητικών απολογισμών περί «300 αστυνομικών τραυματιών». Με τους τραυματίες διαδηλωτές τα στοιχεία είναι ασαφή, αλλά με τις καταστροφές γίνονται πολύ συγκεκριμένοι: ξέρουμε πόσα ηλεκτρικά πατίνια στο Παρίσι έχουν καεί, πόσες προθήκες καταστημάτων έχουν καταστραφεί και μάλλον είναι θέμα χρόνου να μας που με ακρίβεια πόσα Rolex και Vacheron Constantin έχουν κλαπεί, πόσες τσάντες και βαλίτσες Luis Vuitton έχουν σηκώσει οι «πλιατσικολόγοι» με τις κουκούλες και πόσα μαντήλια Hermes των 300 ευρώ έχουν τσεπώσει, για να τα κάνουν άγνωστο τι. Γενικώς, αστυνομία, κρατικές αρχές, ασφαλιστικές, μανατζαρέοι είμαστε βέβαιοι ότι θα είναι πολύ αυστηροί στην καταγραφή των «λεηλασιών», που φυσικά έγιναν «από λίγους ταραχοποιούς». Ωστόσο αφήνεται κι ο σαφής υπαινιγμός για την ασυλία που προσφέρει στους «εγκληματίες» το μέγα πλήθος των διαδηλωτών και, πολύ περισσότερο, η «άκρα αριστερά», όπως ομονοεί το πολιτικό φάσμα από την ακροδεξιά μέχρι την κεντροαριστερά. Εσχατο επιχείρημα εναντίον τους οι πληροφορίες ότι παίζει να συνδέονται με Ρώσους χάκερ! (σ.σ. στο βραδινό δελτίο του Alpha χθες Κυριακή, 25/10, αμέσως μετά το «μπουκέτο» ειδήσεων και ανταποκρίσεων για τους κουκουλοφόρους των διαδηλώσεων έπαιξε ρεπορτάζ για την επιδημία ληστειών στη Χαλκίδα από κουκουλοφόρους κακοποιούς. Οποιαδήποτε συσχέτιση με το κίνημα διαμαρτυρίας στην Ευρώπη είναι καθαρά συμπτωματική).

Δεν λέω, γίνονται λεηλασίες και πλιάτσικα στη διάρκεια των διαδηλώσεων, και θα γίνουν κι άλλα όσο δεν υπάρχει η παραμικρή προσπάθεια των ευρωπαϊκών ηγεσιών να δείξουν, έστω και για το ξεκάρφωμα, ότι κάπως κατανοούν την έκρηξη οργής, αντί να στέλνουν εναντίον των οργισμένων διαδηλωτών αφηνιασμένους αστυνομικούς, ντοπαρισμένους στρατιώτες, εντεταλμένους εισαγγελείς. Αλλά και στην περίπτωση αυτής της κοινωνικής έκρηξης και των «λεηλασιών» που τη συνοδεύουν ισχύει απόλυτα η ατάκα του Μπρέχτ, δια στόματος του απατεώνα Μακίθ, από την «Οπερα  της Πεντάρας»: «Τι είναι η ληστεία μιας τράπεζας μπροστά στην ίδρυση μιας τράπεζας;» Και τι είναι οι λεηλασίες μερικών εκατοντάδων καταστημάτων από τυφλωμένους από την προκλητική επίδειξη πλούτου φτωχοδιάβολους μπροστά στις λεηλασίες του κοινωνικού πλούτου, στο μεγάλο πλιάτσικο που γίνεται μπροστά στα μάτια μας και στις πλάτες μας από το 2008 μέχρι σήμερα; Ας κάνουμε έναν πρόχειρο απολογισμό αυτού του πλιάτσικου για το οποίο δεν έχει υπάρξει καμιά προσαγωγή, καμιά σύλληψη, καμιά λογοδοσία των φυσικών και ηθικών αυτουργών:

-       👉Περίπου 14 τρισεκατομμύρια δολάρια κόστισε το «μεγάλο σορτάρισμα» των στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ από το 2008 μέχρι τη μετάδοση και μετάλλαξη της κρίσης σε όλο τον πλανήτη.

-       👉Τουλάχιστον 9 τρισ. δολάρια έχασαν τα αμερικανικά νοικοκυριά, 12,5 εκατομμύρια αμερικανοί έχασαν τις δουλειές τους.

-        👉7 τρισ. ευρώ διέθεσαν κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες της ΕΕ από το 2008 και για περίπου 10 χρόνια για να διασώσουν τις τράπεζές τοτς,

-       -👉Πάνω από 700 δισ. ευρώ κόστισαν στις πέντε χώρες τις Ευρωζώνης που μπήκαν σε μνημονια οι διασώσεις- κρατικοποιήσεις-ανακεφαλαιοποιήσεις- επανιδιωτικοποιήσεις τραπεζών.

-        👉290 δισ. ευρώ πρόσθετο χρέος φορτώθηκαν στην Ελλάδα για να ξεφορτωθεί το παλιό και να θωρακιστούν Είναι το «υγιές» πλέον χρέος που θα εξοφλείται μέχρι το 2060 και βάλε.

-        👉30 τρισεκατομμύρια δολάρια έφτασε παγκόσμια το κόστος της ποσοτικής χαλάρωσης, της πλημμυρίδας ρευστότητας που χάρισαν οι κεντρικές τράπεζες στους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους μέχρι και την πανδημία, φουσκώνοντας το κρατικό χρέος.

-        👉30 εκατ. άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους στον αναπτυγμένο καπιταλιστικό κόσμο την πρώτη τριετία της χρηματοπιστωτικής κρίσης (2008-2010). Τα 6 εκατομμύρια απολύθηκαν στις χώρες της ΕΕ.

-        👉Στους 1,5 εκατομμύρια έφτασαν οι άνεργοι στην Ελλάδα στη διάρκεια της μνημονιακής «θεραπείας» (Δεκέμβριος 2013).

-        👉Τουλάχιστον 400.000 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους νέοι, αναζήτησαν δουλειά εκτός Ελλάδας στη διάρκεια της κρίσης (brain drain).

-        👉10 εκατ. νοικοκυριά έχασαν τα σπίτια τους στις ΗΠΑ λόγω αναγκαστικών πλειστηριασμών μέχρι το 2014. 3,8 εκατ. σπίτια μπήκαν σε διαδικασία κατάσχεσης μόνο το 2008.

-        👉50.000 ακίνητα τον χρόνο μπαίνουν σε πλειστηριασμό στην Ελλάδα από το 2011 και μετά.

-        👉250.000.000 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης χάθηκαν σε όλο στη διάρκεια της πανδημίας 2020-2021, λόγω  λοκντάουν.

-        👉Στα 90 δισ. ευρώ έφτασε το ύψος των κόκκινων δανείων στην Ελλάδα φέτος. Πάνω από τα μισά είναι στεγαστικά και καταναλωτικά. Τα 80 δις είναι στα χέρια των servicers, 7 δισ. στα χέρια των τραπεζών.

-        👉17 δισ. έχουν στοιχίσει στο κράτος οι κρατικές εγγυήσεις για τα κόκκινα δάνεια των τραπεζών (πρόγραμμα Ηρακλής). Αν οι εγγυήσεις αυτές καταπέσουν θα επιβαρύνουν το κρατικό χρέος και τους φορολογούμενους.

Αυτός είναι ένας πολύ πρόχειρος, μπακαλίστικος απολογισμός της συστημικής και συστηματικής λεηλασίας που υποστήκαμε και υφιστάμεθα οι υποτελείς του κόσμου τα τελευταία 15-20 χρόνια. Τα νούμερα δεν αθροίζονται, τα θύματα δεν υπολογίζονται, οι ζημιές δεν αποζημιώνονται, οι θύτες δεν τιμωρούνται. Καμιά ασφαλιστική δεν πρόκειται να δεχτεί να ασφαλίσει το ρίσκο αυτό, όσο ψηλά αφάλιστρα είστε διατεθειμένοι να πληρώσετε. Γιατί στην πραγματικότητα- και οι ασφαλιστικές, όπως κάθε καπιταλιστική επιχείρηση με επίγνωση των ορίων της, το ξέρουν αυτό- η συστημική, η αδιάκοπη λεηλασία των ελαχίστων εις βάρος των πολλών δεν είναι ένα ρίσκο, ένας πιθανός κίνδυνος. Είναι μια βεβαιότητα- για την ακρίβεια η μόνη βεβαιότητα και ο μόνος τρόπος αναπαραγωγής του οικονομικού μας συστήματος.

Οπότε ξαναφτάνουμε στο κλισέ: τι είναι η λεηλασία μιας φίρμας στην παρισινή Σανζ Ελιζέ μπροστά στη διαρκή λεηλασία της ανθρωπότητας;

ΚΙΜΠΙ

 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Όπου υπάρχει μεγάλη ιδιοκτησία, υπάρχει μεγάλη ανισότητα. Για έναν πολύ πλούσιο άνθρωπο πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον πεντακόσιοι φτωχοί, και η αφθονία των λίγων προϋποθέτει την ένδεια των πολλών. Η αφθονία του πλούσιου διεγείρει την αγανάκτηση του φτωχού, ο οποίος συχνά οδηγείται από την ανάγκη και υποκινείται από τον φθόνο να εισβάλει στα υπάρχοντά του.

Ανταμ Σμιθ, «Ο πλούτος των εθνών» (1776)

Είναι και Μάης και Ιούλης και Οκτώβρης και Νοέμβρης και Δεκέμβρης: Με τον φόβο τους να κοιμάστε!

Μικρή ανακεφαλαίωση της τελευταίας εικοσαετίας: η αλληλουχία κρίσεων και κοινωνικών εξεγέρσεων που προκαλεί το μεγάλο πλιάτσικο του κοινωνικού πλούτου

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 21/10/2026 

Παρίσι, Οκτώβρης 2026. 

Ξαναπλανιέται ένα φάντασμα πάνω από την Ευρώπη. Αλλα πλανιέται και κάτω της, κι αριστερά της και δεξιά της, και ανατολικα και δυτικά της και βόρεια και νότιά της. Ας όψονται οι θείοι Κάρλ και Φρίντριχ μ’ αυτή την καταραμένη φράση του Μανιφέστου που για δυο αιώνες και κάτι πράγματι στοιχειώνει την Ευρώπη κι όλο τον κόσμο σαν φάντασμα, σαν βαμπίρ, σαν βρυκόλακας, σαν ζόμπι, σαν μετεμψύχωση, σαν μετενσάρκωση, σαν νεκρανάσταση, σαν Δευτέρα Παρουσία, σαν δαίμονας και σαν άγγελος, σαν κόλαση και παράδεισος μαζί.

Κανείς δεν δικαιούται να κάνει τον έκπληκτο, τον ανυποψίαστο για ό,τι συμβαίνει στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, στην Αλβανία, ίσως και στην Ελλάδα. Εδώ και σχεδόν είκοσι χρόνια ο αναπτυγμένος καπιταλιστικός κόσμος πέφτει από τη μια κρίση στην άλλη, από το ένα σοκ στο επόμενο. Στην πραγματικότητα δεν μιλάμε για πολλές και ασυνάρτητες κρίσεις, αλλά για μια ενιαία, διαρκή, αυτοτροφοδοτούμενη κρίση που αλλάζει μόνο ως προς τις αφορμές και τα συμπτώματα. Ζούμε κάτι πολύ κοντά σε αυτό που οι κλασικοί του μαρξισμού όριζαν ως «γενική κρίση του καπιταλισμού», χωρίς απαραίτητα να σημαίνει και το τέλος του -κάθε άλλο, προς το παρόν-. Αλλά για να μην μπλέξουμε σε πράγματα πολύ θεωρητικά, ας περιοριστούμε σε αυτά που έχουμε ζήσει και ζούμε ακόμη.

Αθήνα, Δεκέμβρης 2008. 

Τον Δεκέμβρη του 2008, ενώ στις μακρινές μας ΗΠΑ είχε ήδη ξεκινήσει η κατάρρευση της αγοράς ακινήτων και η τραπεζική κρίση, η Αθήνα καιγόταν επί δυο εβδομάδες με αφορμή τη δολοφονία Γρηγορόπουλου. Η εγχώρια πολιτική και οικονομική ελίτ τρόμαξε τότε με την έκταση και την ένταση του νεανικού ξεσπάσματος, που λειτούργησε ως προαναγγελία του επόμενου κύματος κοινωνικής αναταραχής, από το 2010 και μετά, όταν η χρηματοπιστωτική κρίση μετανάστευσε από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη, μεταλλάχθηκε σε κρίση χρέους και ανακήρυξε για οκτώ χρόνια «βασίλειό» της το μαύρο πρόβατο και εξιλαστήριο θύμα της ΕΕ, την Ελλάδα. Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες ξανατρόμαξαν με τις εκρήξεις οργής στη χώρα μας, τις απεργίες του πρώτου μνημονίου, το κίνημα των πλατειών του 2011, την μαζική πολιτική μετατόπιση του 2012, την ανατροπή του 2015, το «όχι» που έγινε «ναι». Το πείραμα της ευρωπαϊκής ενοποίησης μετατράπηκε σε κολαστήριο δημοσιονομικής λιτότητας και διαρκούς διατίμησης της εργασίας. Η υποτιθέμενη αντίδραση του ευρωπαϊκού ιερατείου στην κρίση χρέους- που, παρεμπιπτόντως, βρισκόταν σε χαμηλότερα επίπεδα από τα σημερινά- ήταν ένα σαρωτικό πρόγραμμα διάσωσης των τραπεζών και ρίψης «χρήματος από το ελικόπτερο» (θυμάστε την ποσοτική χαλαρωση;) για να αποφύγουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες την κατάρρευση.

Στη διάρκεια αυτής της τρομερής – μνημονιακής για την Ελλάδα- δεκαετίας, που οι διαδοχικές δοτές, «συνθετικές» ή εκλεγμένες κυβερνήσεις συναγωνίζονταν στον βαθμό υποτέλειας στους δανειστές και αυτοί επαίρονταν για την υποτιθέμενη διάσωση της ελληνικής και ευρωπαϊκής οικονομίας από την κατάρρευση, ένα τεράστιο κύμα πολιτικής και κοινωνικής διαμαρτυρίας σάρωσε τον αραβικό κόσμο, από τη βόρεια Αφρική μέχρι τη Μέση Ανατολή. Αραβική Ανοιξη το είπαμε, αν και εξελίχθηκε σε έναν εφιαλτικό χειμώνα. Σήμερα φαντάζει αδιανόητο το πώς η αυτοχειρία- διαμαρτυρία του μικροπωλητή Μωχάμεντ Μπουαζίζι στην Τυνησία τον Γενάρη του 2011 θα εξελισσόταν σε ένα ντόμινο εξεγέρσεων σε πάνω από δέκα αραβικές χώρες με αιτήματα εκδημοκρατισμού και οικονομικής δικαιοσύνης και θα κατέληγε σε ένα εφιαλτικό σκηνικό εμφυλίων, πολεμικών συρράξεων, νέων δικτατοριών, νέων ιμπεριαλιστικών-αποικιοκρατικών επεμβάσεων και μιας γενοκτονίας εις βάρος του Παλαιστινιακού λαού από το κράτος- όνειδος της ανθρωπότητας, το Ισραήλ.

Αλγέρι, Σεπτέμβρης 2011. 

Κι ενώ η Αραβική Ανοιξη καταπνιγόταν σε λουτρό αίματος και σε ένα νέο κύκλο γεωπολιτικής αστάθειας σε όλο τον αραβο-ισλαμικό  κόσμο, ενώ η καπιταλιστική-χριστισνική Δύση φαντασιωνόταν ότι έχει ξεπεράσει τον κίνδυνο της δικής της αποσταθεροποίησης «εξάγοντας» τα φορτία έντασης προς ανατολάς, ήρθε η πανδημία του Covid 19 να ταράξει την επιδερμική ηρεμία της και να της θυμίσει – ή να της μάθει σε μεγαλύτερο βάθος- τι εστί τελικά παγκοσμιοποίηση. Είναι παράξενο πώς οι άνθρωποι που θαρρούν ότι κυβερνούν τον κόσμο μέσα από οθόνες που καταγράφουν τιμές, αξίες, όγκους, βάρη, ισοζύγια, κόστη, τονάζ, μίλια, τζίρους, κέρδη προ φόρων και μετά, μόλις το 2020 ανακάλυπταν ότι η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα δεν είναι απλά μια σκυταλοδρομία μεταφοράς αξίας από τα ορυχεία λιθίου της Αυστραλίας και της Χιλής, στα εργοστάσια της Foxconn στην Ταιβάν και στην Κίνα, στους αγωγούς και στα τάνκερ που μεταφέρουν καύσιμα, στα χιλιάδες εμπορευματοκιβώτια που κουβαλούν τα θηριώδη κοντεϊνεράδικα, στα συσκευαστήρια της Ιταλίας, στις αποθήκες της Amazon και τελικά στα mall, στις εμπορικές αλυσίδες ή στις πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου. Δυστυχώς για τους καπιταλιστές, η εφοδιαστική του κέρδους, , περιλαμβάνει κι αυτό το ενοχλητικό πλάσμα που λέγεται μισθωτός εργάτης - ή «συνεργάτης» στον καπιταλισμό της πλατφόρμας-, ο οποίος είναι ταυτόχρονα καταναλωτής, φορολογούμενος, πελάτης, οφειλέτης, θεατής, ψηφοφόρος. Κι αυτό το πλάσμα αρρωσταίνει, μετακινείται, ταξιδεύει, σχετίζεται, διασκεδάζει, πηδιέται, κάνει οικογένεια, μεγαλώνει και μορφώνει τα «ανταλλακτικά» της παραγωγής αλυσίδας – τα παιδιά του-. Αλλά ταυτόχρονα κουράζεται, δυσκολεύεται να ακολουθήσει τις τεχνολογικές ταχύτητες, ξεμένει από δεξιότητες, ασθμαίνει στον μαραθώνιο κατάρτισης- επανακατάρτισης, γερνάει, συνταξιοδοτείται, πεθαίνει σε όλο και μεγαλύτερη ηλικία και τελικά «περισσεύει».

Η πανδημία θύμισε στους απαλλοτριωτές του κοινωνικού πλούτου πόσο εξαρτημένοι είναι από τους πραγματικούς παραγωγούς του. Πέρα από θεωρίες συνωμοσίας, ίσως ήταν αυτή που πυροδότησε τελικά τη θεαματική επιτάχυνση τόσο της «πράσινης μετάβασης», με στόχο την ελαχιστοποίηση των ενεργειακών εξαρτήσεων, όσο και της λεγόμενης 4^ης βιομηχανικής επανάστασης, με επιστέγασμα την αστραπιαία εξέλιξη και διάδοχη της Τεχνητής Νοημοσύνης, με στόχο τη μείωση των εξαρτήσεων από την μισθωτή εργασία. Μόνον τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι ο Μπιλ Γκέιτς, κατά τεκμήριο η καλύτερη συνεκδοχή σοφού κεφαλαιοκράτη που το παίζει προφήτης του καιρού μας, μετά το σοκ του Covid 19 προέβλεπε νέα μαζικά, θανατηφόρα περιστατικά πανδημίας από γνωστούς και άγνωστους ιούς, ενώ σήμερα έχει προσχωρήσει στο «κίνημα» των υπερπλουσίων χορηγών της ΤΝ που θέλουν την επιβράδυνσή της γιατί «μπορεί να αφανίσει την ανθρωπότητα, αν μείνει ανεξέλεγκτη».

Μμμμ... Παραλίγο να σας πιστέψουμε, κ. Γκέιτς, που θαρρείτε πως η ιστορία της ανθρωπότητας άρχισε κάπου στα 1975, όταν στήσατε τη Microsoft. Και η αναλογική νοημοσύνη των δυο παγκοσμίων πολέμων, του ολοκαυτώματος, του ναζισμού, της Χιροσίμα, του Ναγκασάκι και των πυρηνικών όπλων μια χαρά μπορούσαν να αφανίσουν την ανθρωπότητα. Οπως το ίδιο μπορεί να κάνει η κλιματική κρίση που τροφοδοτείτε εδώ και δεκαετίες. Αλλωστε, ο πόλεμος και οι βάρβαροι που τον παράγουν είναι πάντα «μια κάποια λύσις». Και σε αυτή τη λύση στράφηκε η καπιταλιστική Διεθνής μόλις έβγαλε το ένα πόδι από τον βάλτο της πανδημίας. Ακόμη κι αν δεν υπήρχε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, που ΗΠΑ και ΕΕ έκαναν ό,τι περνούσε από το χέρι τους, κυρίως και με τον προηγηθέντα «πόλεμο των αγωγών αερίου», για να την προκαλέσουν, κάποιο άλλο μέτωπο στρατιωτικής αντιπαράθεσης θα έπρεπε να ανοιχθεί για να αιτιολογήσει τη... φαιοπράσινη μετάβαση, τη στρατιωτικοποίηση της οικονομίας, την ριζική στροφή στον πολεμικό καπιταλισμό. Κι ήρθε στο μεταξύ ο «ειρηνοποιός» Τραμπ να νομιμοποιήσει την πιο κυνική, καουμπόικη εκδοχή οικονομικού ιμπεριαλισμού, «τα λεφτά σου ή τη ζωή σου!», με την κάννη του όπλου κολλημένη στον κρόταφο του υποψήφιου θύματος- της Ουκρανίας, του Ιράν, της Γροιλανδίας, της ΕΕ-, να εξωθήσει την ευρωπαϊκή ηγεσία να περάσει ταχύτερα από τον μακρόχρονο ψυχρό σε έναν σχεδόν θερμό πόλεμο με την Ρωσία και να μετατρέψει τις διεθνείς σχέσεις και το διεθνές δίκαιο (ή ό,τι είχε μείνει απ’ αυτό από την εποχή της πρώτης αμερικανοβρετανικής εισβολής στο Ιράκ) σε σωρό ερειπίων.

Κόσμος, Γενάρης 2026. Οπως φαίνεται στο γράφημα, το πλουσιότερο 0,001% από την κορύφωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης μέχρι σήμερα έχει σχεδόν διπλασιάσει το μερίδιό του στον παγκόσμιο πλούτο και διαθέτει τριπλάσια σε αξία περιουσιακά στοιχεία από το φτωχότερο 50% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ετσι "σώζεται" το καπιταλιστικό σύμπαν από τις κρίσεις του. 

Αυτή η μακρά αλυσίδα διαδοχικών σοκ, που αντιστοιχούν σε μια ολόκληρη γενιά η οποία δεν έχει ζήσει ούτε λεπτό εκτός κρίσης και δεν ξέρει τι θα πει σταθερότητα, προβλεψιμότητα, μια στοιχειώδης ρουτίνα καθημερινότητας, ήταν ταυτόχρονα μια διαδικασία μεταφοράς τεράστιου κοινωνικού πλούτου από τους φτωχότερους προς τους πλουσιότερους. Ηταν και παραμένει ένα τεράστιο διαστάσεων πλιάτσικο εις βάρος των υποτελών τάξεων και εθνών, της δημόσιας περιουσίας, των κοινών αγαθών του πλανήτη. Οι «διασώσεις» του παγκόσμιου καπιταλισμού από τις κρίσεις που ο ίδιος προκαλεί, αλλά και τον τρέφουν, πληρώνονται με αίμα, με σκληρή λιτότητα, με περικοπή των δημόσιων δαπανών ή με αναδιανομή τους υπέρ εκλεκτών μερίδων του κεφαλαίου, με υποβάθμιση των κοινωνικών αναγκών, υποχρηματοδότηση της δημόσιας παιδείας και υγείας ώστε να περισσέψουν λεφτά για όπλα και θάνατο, με αστυνόμευση, επιτήρηση, καταστολή, με ανάσχεση των  προσφυγικών ροών και διωγμό μεταναστών, με ανοχή και ενθάρρυνση της γενοκτόνας δράσης του κράτους -τρομοκράτη, με μείωση του πραγματικού εισοδήματος, με επιβράβευση της απληστίας των funds και των ραντιέρηδων, με κερδοσκοπία στις τιμές των πρώτων  υλών και αγαθών, με μετατροπή της παγκόσμιας αγοράς εμπορευμάτων σε ένα τεράστιο χρηματιστηριακό καζίνο, με πληθωριστικές κρίσεις, με απογείωση του κόστους ζωής, με τη μετατροπή των μητροπόλεων σε τουριστικές Ντίσνεϊλαντ για τους επισκέπτες και σε αβίωτα ενδιαιτήματα για τους κατοίκους τους.

Ουδείς δικαιούται να εκπλήσσεται, λοιπόν, για όσα γίνονται στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Αλβανία, στην Ιβηρική, κανείς δεν μπορεί να προσποιείται αποτροπιασμό για το μικρο- πλιάτσικο των κουκουλοφόρων φτωχοδιάβολών του Παρισιού στα σύμβολα της αστικής απληστίας, στη Luis Vuitton, τη Rolex ή τη Guzzi. Σπέρνουν ό,τι θερίζουν εδώ και δεκαετίες: μια κοινωνική έκρηξη που έχει απειροελάχιστη βία σε σχέση με τη βία που έχουν δεχτεί οι πρωταγωνιστές της τα προηγούμενα χρόνια. Κι είναι τόσο «υποκινούμενη» από την δαιμονοποιημένη «Ακρα Αριστερά», όσο ήταν η επανάσταση του Ιούλη του 1789, η Κομμούνα του Μάρτη 1871, η εξέγερση του Μαη 1968, η μπολσεβίκη επανάσταση του Οκτώβρη 1917, οι δικοί μας Δεκέμβρηδες του 1944 και του 2008, και ο δικός μας Νοέμβρης 1973.

Ναι, πολλά φαντάσματα πλανιώνται πάλι πάνω από την Ευρώπη. Φαντάσματα του Μάρτη, του Μάη, του Ιούλη, του Οκτώβρη, του Νοέμβρη, του Δεκέμβρη κι όλων των μηνών του χρόνου που φιλοξένησαν στο πέρασμα του χρόνου γνωστές κι άγνωστες κοινωνικές εκρήξεις. Ας είναι καλά οι απόγονοι των «Γαβριάδων» που ζωντανεύουν τόσα φαντάσματα και κάνουν τις καπιταλιστικές ηγεσίες να χάνουν τον ύπνο τους. «Με τον φόβο τους να κοιμάστε και να ξυπνάτε!»

ΚΙΜΠΙ

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Οι κομμουνιστές θεωρούν ανάξιό τους να κρύβουν τις απόψεις και τις προθέσεις τους. Δηλώνουν ανοιχτά ότι οι σκοποί τους μπορούν να πραγματοποιηθούν μονάχα με τη βίαιη ανατροπή όλου του σημερινού κοινωνικού καθεστώτος.

Ας τρέμουν οι κυρίαρχες τάξεις μπροστά σε μια κομμουνιστική επανάσταση. Οι προλετάριοι δεν έχουν να χάσουν σ' αυτήν τίποτε άλλο, εκτός από τις αλυσίδες τους. Έχουν να κερδίσουν έναν κόσμο ολόκληρο.

Καρλ Μαρξ, Φρίντριχ Ενγκελς «Το Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος» (1848)

 

 

Ειρηνική συνύπαρξη στην κορυφή του επιχειρηματικού Ολύμπου

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 16/10/2026 

Στη φωτογραφική σύνθεση που παραθέτω - η οποία αν και προϊόν Τεχνητής Νοημοσύνης φαίνεται να αντλεί την έμπνευσή της από τις καλύτερες στιγμές του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, όταν οι εικονογράφοι των ηγεσιών του υπαρκτού σοσιαλισμού του προηγούμενου αιώνα έπρεπε να εξαλείψουυν κάθε σκιά ανησυχίας και κάθε χροιά αμφιβολίας για την νικηφόρα επέλαση προς το μέλλον-  απoτυπώνεται το momentum του δικού μας, καπιταλιστικού ρεαλισμού του 21^ου αιώνα και δη του εγχωρίου. Ο αφρός της επιχειρηματικής ελίτ της χώρας, οι άνθρωποι που διευθύνουν επιχειρηματικούς ομίλους (ορατής) αξίας τουλάχιστον 50 δισ. και οι οποίοι καθορίζουν το παιχνίδι στα δημόσια έργα, στην ενέργεια, στα ΜΜΕ, στο χρηματιστήριο και σε ποικίλα πεδία που ημείς, η πλέμπα του κόσμου, αγνοούμε, απεικονίζονται σε μια συνθήκη κοινής αισιοδοξίας και επιχειρηματικής ειρήνης.

Δεν είναι, φυσικά, οι μόνοι του επιχειρηματικού consensus, αλλά τα τελευταία 24ωρα έχουν βρεθεί σε μια μοναδική συναστρία: οι όμιλοι Βαρδινογιάννη, Κόκκαλη, Περιστέρη και Μυτιληναίου έβαλαν τουλάχιστον 70 εκατ. ευρώ στην εισαγωγή και αύξηση κεφαλαίου της ναυτιλιακής Capital Maritime Finance Corp (στο εξής CFM) στο (πρώην ελληνικό) χρηματιστήριο Euronext. Ισως αντιληφθήκατε τη διαφήμιση που εδώ και δυο βδομάδες παίζει καταιγιστικά σε τηλεοράσεις και ραδιόφωνο, χωρίς να έχει τόσο σημασία τι διαφημίζει, γιατί κανείς δεν αγοράζει τάνκερ ή ναυτιλιακές μετοχές επειδή το είδε στην τηλεόραση. Η διαφήμιση, που παραλλήλως φιλοδωρεί τα ΜΜΕ με σημαντικά έσοδα έναντι μιας φιλικής προσέγγισης στη σημασία της κίνησης του ομίλου του Βαγγέλη Μαρινάκη, όπως και όλες οι διαφημίσεις για δημόσιες προσφορές μέσω χρηματιστηρίου, δεν προβάλλεται φυσικά για να πείσει τους μανατζαραίους του Κόκκαλη, του Βαρδινογιάννη ή του Πρεμ Γουάτσα να ψωνίσουν μετοχές της CMF, αλλά για να πει στο ανυποψίαστο κοινό ότι αυτά τα πράγματα μας αφορούν και γίνονται για το κοινό μας καλό.

Τα 70 εκατ. ευρώ που έβαλαν οι τέσσερις όμιλοι στη δημόσια προσφορά του πέμπτου δεν είναι κανένα συγκλονιστικό ποσό σε σχέση με τους τζίρους και την κερδοφορία τους. Μάλλον χαρτζιλίκια τα λες. Αλλά το γεγονός ότι έβαλαν το 25% από τα περίπου 250 εκατ. που ήθελε αντλήσει ο Β. Μαρινάκης σε σύνολο 1 δισ. ευρώ και πλέον προσφορών έχει τον ισχυρό συμβολισμό του κοινού βηματισμού τους ως προς τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και, ενδεχομένως, ως προς τις ανάγκες της διακυβέρνησής της από το 2027 και εντεύθεν.

Από την εύστοχη «φωτοσοπιά» που δημιούργησε η AI (αρχικά για λογαριασμό του mononews από το οποίο τη δανείζομαι, με το ερώτημα αν η αισθητική σοσιαλιστικού ρεαλισμού οφείλεται σε χρήση του κινεζικού DeepSeek αντί του ChatGPΤ), βάζοντας και τις κατάλληλες πινελιές εθνικής περηφάνειας και πατριωτικής ευφορίας – λίγη Ακρόπολη, λίγη σημαία, λίγη τράπεζα, μπόλικη ναυτοσύνη- προφανώς λείπει κάτι. Ή μάλλον κάποιος, από τους ομοειδείς του επιχειρηματικού λόμπι που κινούνται μεταξύ εφοπλισμού, ενέργειας, κατασκευών και media. Ο κ. Αλέξανδρος Εξάρχου, ο εκπρόσωπος του εφοπλιστικού τριδύμου με τους Μπάκο και Καϋμενάκη, που την τελευταία πενταετία είναι επικεφαλής μιας θορυβώδους επενδυτικής επέλασης, με κορυφαία αποκτήματα την AKTOR και την Τράπεζα Αττικής. Ο κ. Εξάρχου, τουλάχιστον συμβολικά, έπρεπε να έχει συγκαταλεγεί στην συμμαχία των άλλων πέντε, μια και συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με όλα τα επενδυτικά πρότζεκτ και όλες τις στρατηγικές επιλογές και συμμαχίες τους: μεταφορά αμερικανικού LNG, Κάθετος Διάδρομος, στρατιωτικοί εξοπλισμοί, πράσινη μετάβαση, κρίσιμες πρώτες ύλες, χαλάρωση ρωσικής απομόνωσης, μαχητική υπεράσπιση της «εθνικής» συμμαχίας με ΗΠΑ και Ισραήλ, αλλά και ισχυρή αμφισβήτηση των πολιτικών της ευρωπαϊκής ηγεσίας.

Η (ορατή και επίσημη) απουσία του κ. AKTOR από την αγιογραφία της επιχειρηματικής εποποιίας προφανώς σχετίζεται με τη συστηματική απογύμνωση από αμερικανικά ΜΜΕ εδώ και ένα μήνα των καταγγελλόμενων προνομιακών συμφωνιών του με την αποπεμφθείσα αμερικανίδα πρέσβειρα κ. Γκιλφόιλ, και τα σκάνδαλα που της καταλογίζονται. Η σχέση της με τον επικεφαλής της AKTOR, στην οποία εξασφαλίστηκε προνομιακή συμμετοχή στην κατασκευή του Κάθετου Αξονα μεταφοράς φυσικού αερίου- ο οποίος ωστόσο είναι άγνωστο αν, πότε και με ποιους θα μπει στα σκαριά μετά τις αποκαλύψεις- είναι ένα από τα καταγγελλόμενα σκάνδαλα. Για τα οποία τα ελληνικά συστημικά ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που ανήκουν στους αγιογραφούμενους  συμμάχους, έπαθαν γλωσσοδέτη, φαρυγγίτιδα, λαρυγγίτιδα και κάθε πιθανό νόσημα του άνω αναπνευστικού ή των χεριών και των δακτύλων που εμπόδιζε την εκφορά ή γραφή των λέξεων «Εξάρχου», «Aktor», «Atlantic» και άλλες συναφείς. Ακόμη και μετά την κλωτσηδόν αποπομπή της πληθωρικής Κίμπερλι Γκιλφόιλ από τον Τραμπ μπορεί να γίνεται πολύς λόγος στο life style και την χοντροκοπιά της πρέσβειρας, αλλά για το πάπλωμα, τη μπίζνα του Κάθετου Διαδρόμου που κατά την κυβέρνηση Μητσοτάκη καθιστά την Ελλάδα προνομιακό ενεργειακό κόμβο, ακόμη κάνουν γαργάρα κρυφοί και φανεροί συνδαιτυμόνες της. Υπουργοί, επιχειρηματίες, δημοσιογράφοι, λομπίστες. Ισως για να σπάσει αυτή τη σιωπή και για να θυμίσει σε φίλους και εταίρους ότι κάτι ξέρουν κι αυτοί για τον «φόνο», ο κ. Εξάρχου ήταν ο μόνος που έσπευσε με δημόσια δήλωσή του να εξάρει τον ρόλο της Γκιλφόιλ στην υιοθέτηση του νέου υπεραγωγού αερίου.

Η απουσία του κ. Εξάρχου από την τοιχογραφία της χρηματιστηριακής και όχι μόνο συμμαχίας – την οποία ατέχνως εγώ συμπληρώνω με την προσθήκη της φωτογραφίας του κάτω αριστερά- δεν σημαίνει, βεβαίως, ότι ο όμιλος κηρύχθηκε «αποσυνάγωγος» από τους άλλους πέντε- αντίθετα, είναι πιθανό ο κ. Εξάρχου να έβαλε τον οβολό του στον χρηματιστηριακό «έρανο» Μαρινάκη μέσω λιγότερο γνωστού επενδυτικού σχήματος-. Μπορεί να σημαίνει απλώς ότι έπρεπε να αποφευχθεί η συσχέτιση της συμβολικής συμμαχίας με αρνητικές εξελίξεις με την άτακτη αμερικανίδα πρέσβειρα.

Τι σημαίνει, όμως, πρακτικά αυτή η συμμαχία των 5+1 (και αρκετών ακόμη δορυφόρων και παραπληρωμάτων τους που πασκίζουν να μπουν στην εικόνα, πχ Δ. Μελισσανίδης); Το κρίσιμο δεν είναι τα 70 εκατ. ευρώ που βάζουν, ούτε το περίπου 7% που θα έχουν οι όμιλοι Βαρδινογιάννη, Κόκκαλη, Μυτιληναίου, Περιστέρη στην ναυτιλιακή του Β. Μαρινάκη. Ούτε τα αντίστοιχα μικρά ποσοστά που μπορεί να έχουν ο ένας στις επιχειρήσεις του άλλου, σε ένδειξη ταξικής αλληλεγγύης, όπως παλιά έκαναν τα σταυραδέλφια, μόνο που αντί για αίμα ανταλλάσσουν χρήμα (αυτό άλλωστε, κυρίως, ρέει στις φλέβες τους). Το κρίσιμο είναι η ειρηνική συνύπαρξη των «ανταγωνιστών», η συμπόρευσή τους σε στρατηγικές επιλογές, οικονομικές, επιχειρηματικές, αλλά και τις πολιτικές. Η συναίνεση των μεγάλων, ανεξάρτητα από τις τσαντίλες και τις αποστάσεις καθενός από την «Μητσοτάκης ΑΕ», ανεξάρτητα από το πόσο ευνοεί καθένας τους μια ώθηση της ΕΛ.Α.Σ., του ΠΑΣΟΚ ή κάποιας συμμαχίας τους, σημαίνει ότι συμφωνούν στις εναλλακτικές διακυβέρνησης. Παρά την έντονη ρευστότητα στο κομματικό σκάκι, την αμηχανία των δημοσκοπήσεων, την έλλειψη σαφούς τάσης, την άγνοια για το πόσοι και ποιοι μεγάλοι, μεσαίοι και μικροί κομματικοί σχηματισμού θα αναμετρηθούν στις κάλπες, η χώρα πρέπει να κυβερνηθεί και θα κυβερνηθεί και μετά την άνοιξη του 2027, χωρίς να αμφισβητηθούν οι φυσικές σταθερές της. Με Μητσοτάκη ή χωρίς, με Τσίπρα και Ανδρουλάκη, με όλους αυτούς ή ένα κράμα αυτών και όσων προκύψουν από την κάλπη, η χώρα και το πολιτικό της σύστημα θα συνεχίσουν να τρέχουν στην τροχιά που την αγκύρωσε η μνημονιακή συμμόρφωση. Αρκεί να μη βουλιάζει η οθόνη, να σαλεύει το πλήθος.

 ΚΙΜΠΙ 

Τη φάγατε την κοπέλα... 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Τον Μάρτιο, κατά τον εορτασμό της Ημέρας της Ελληνικής Ανεξαρτησίας στον Λευκό Οίκο, ο Trump περιέγραψε τη Γκιλφόιλ ως «ένα άτομο που γνωρίζω πάρα, πάρα πολύ καλά» και ως «πηγή έμπνευσης για πολλούς ανθρώπους». Την Τρίτη, η σχέση αυτή υποβαθμίστηκε θεαματικά. «Δεν ήταν μέλος της οικογένειάς μου», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους. «Υποθέτω ότι έβγαινε με τον γιο μου πριν από πολύ καιρό». Ποια Κίμπερλι; Η νέα ψυχρότητα δεν αποτέλεσε έκπληξη. Η Γκιλφόιλ υπέπεσε σε αυτό που, για τον Τραμπ, συνιστά βαρύτατο παράπτωμα: η φερόμενη ως απάτη της μπορεί να ήταν συγκριτικά μικρή, αλλά δεν απέφερε όφελος στον Πρόεδρο —αντιθέτως, τον εξέθεσε. Η Γκιλφόιλ προστέθηκε σε μια πολύ μικρή λίστα αξιωματούχων της διακυβέρνησης Τραμπ, των οποίων τα ηθικά παραπτώματα κρίθηκαν τόσο σοβαρά ώστε να δικαιολογούν την αποπομπή τους (...) Το παράδοξο της διαφθοράς στη διακυβέρνηση Τραμπ έγκειται στο ότι οι πιο κραυγαλέοι παραβάτες - με προεξάρχοντα τον ίδιο τον Πρόεδρο- δρουν φανερά και σε μεγάλη κλίμακα. Δεν ανησυχούν - για να δανειστώ τον όρο που χρησιμοποίησε η Γκιλφόιλ- για το αν θα «καλύψουν τα ίχνη» (papering) των αποδεικτικών στοιχείων. Θεωρούν - ίσως και δικαίως- ότι είναι στο απυρόβλητο. Για να παραφράσουμε τη θρυλική απάντηση του Νίξον στον Ντέιβιντ Φροστ: «όταν το κάνει ο Πρόεδρος, τότε αυτό δεν συνιστά απάτη».

Ruth Markus, “Kiberly who?”, περιοδικό New Yorker, 14/10/2026

Με τους μουλάδες, αδελφές μου, με τους μουλάδες

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 26/9/2026

 

Οσοι περιμένατε τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ για να δει άσπρη μέρα- ή μαύρη, αν είστε του ντίζελ- το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου σας φαντάζομαι ότι ήδη θα έχετε καταλάβει ότι αδίκως περιμένατε.

Οσοι πιστεύατε ότι ο Τραμπ θα κουνήσει το μικρό δακτυλάκι του για να ανταποκριθεί στις επίμονες προτάσεις της ιρανικής ηγεσίας- ναι, ναι, των μουλάδων!- για αποκλιμάκωση της στρατιωτικής έντασης στον Κόλπο για να χαλαρώσουν και να... φαρδύνουν κάπως τα Στενά του Ορμούζ, πάλι θα το πήρατε απόφαση πως ματαίως προσδοκούσατε (σ.σ. κρατάω μια πισινή για την τελευταία πρόταση του Ιρανού ΥΠΕΞ και την επίσημη αμερικανική αντίδραση.

Τώρα, όσοι είστε από τους οπτιμιστές που βλέπουν πάντα μισογεμάτο το ποτήρι και περιμένετε τις ανακοινώσεις Μητσοτάκη την Τετάρτη 30/9/2026 για το ενεργειακό σκόντο του προσεχούς 15ημέρου, δεν ξέρω τι να πω, θα έμπαινα στον πειρασμό να σας ρωτήσω σαν τον Αδωνι: «Μπας και κάνατε κανένα μπάφο;». Αλλά εγώ δεν έχω την ασυλία του περφόρμερ υπουργού, οπότε ας το αποφύγω.

Λοιπόν, καταθέτω εξ αρχής τη θέση μου για τη κρίση καυσίμων- και την συνακόλουθη ευρύτερη ενεργειακή- για να μην κοροϊδευόμαστε μεταξύ μας: η μόνη περίπτωση να αλλάξει κάτι στις τιμές της βενζίνης, του ντίζελ, του πετρελαίου θέρμανσης, της κηροζίνης, του φυσικού αερίου κι όλης της ενεργειακής αλυσίδας είναι να σταματήσει η αμερικανο-ισραηλινή επιθετικότητα στον Περσικό, να επικρατήσει η στάση του Ιράν και των λιγοστών συμμάχων του και να ηττηθεί ο τραμπικός «άξονας του κακού», μαζί με όλο τον συρφετό των αραβικών βασιλείων των υδρογονανθράκων. Και τελικά, όπως λέει κι ο τίτλος: Με τους μουλάδες αδελφές μου και αδελφοί μου, με τους μουλάδες. Κι ας δούμε σε ταληράκια γιατί.

1.    Μην πολυκοιτάτε την εξέλιξη της χρηματιστηριακής τιμής του πετρελαίου Brent, πόσο πάνω ή κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι είναι. Ελάχιστη επαφή με τις τελικές των πρατηρίων έχουν, κι αυτό λόγω τεράστιου ειδικού φόρου και του εξίσου υψηλού περιθωρίου κέρδους διυλιστηρίων. Αν υπήρχε μια πραγματική συνάρτηση δεν θα είχαμε τιμές πρατηρίου από 1,5 έως 2,3 ευρώ το λίτρο εδώ και 15 χρόνια. Στη διάρκεια της πανδημίας η τιμή του πετρελαίου έπεσε στα 19 δολάρια. Είδατε τιμή βενζίνης κάτω από 1 ευρώ το λίτρο; Μπα! Το 1,4 ευρώ είναι το χαμηλότερο που είδαμε από το 2012 και μετά. Σκεφτεί, ρίχνοντας μια ματιά και στο γράφημα που παραθέτω με την εξέλιξη της τιμής Brent εδώ και 40 χρόνια (αποπληθωρισμένη): το 1990, με τη διεθνή τιμή του πετρελαίου περίπου στα σημερινά επίπεδα- 105 δολάρια/βαρέλι- πληρώναμε τη βενζίνη (την super τότε, επί δραχμής), 34 λεπτά περίπου. Δέκα χρόνια μετά, με το πετρέλαιο περίπου 50 δολάρια/βαρέλι, η βενζίνη (αμόλυβδη πια και επί ευρώ) είχε διπλασιαστεί στα 70 λεπτά.

2.     Ο καβγάς κυβέρνησης και αντιπολίτευσης για τους φόρους στα καύσιμα και την αναγκαία μείωσή τους αφορά το μισό του προβλήματος. Ακόμη κι αν η κυβέρνηση μειώσει στο μισό τους φόρους στα καύσιμα, ρίχνοντας τους στο χαμηλότερο επίπεδο που επιτρέπει η ΕΕ, θα πρέπει να αναπληρώσει τα έσοδο που θα χάσει με άλλους τρόπους, δηλαδή με άλλους φόρους. Τα έσοδα από τα καύσιμα είναι περίπου 6 δισ. ευρώ τον χρόνο, άρα από πού θα αναπληρωθούν τα 3 δισ. ευρώ που θα χαθούν με τη μείωση των φόρων; Ακόμη και με ολική φορολογική «απαλλοτρίωση» των κερδών των διυλιστηρίων δεν βγαίνει ο λογαριασμός. Τι θέλω να είπω: δεν μπορείς να κονταροχτυπιέσαι – και ορθότατα- με την κυβέρνηση για τη φοροληστεία στα καύσιμα, αλλά ταυτόχρονα να συμπλέεις μ’ αυτήν στη στήριξη ή στην ανοχή της αμερικανο-ισραηλινής πολεμικής αλητείας στη Μέση Ανατολή.

3.     «Με επιτυχία ελληνικός πύραυλος Patriot αναχαίτισε βαλλιστικό πύραυλο των Χούθι», ανακοίνωσε υπερηφάνως το Υπουργείο Αμυνας προ ημερών. Με την ίδια περηφάνεια διαφημίζει η κυβέρνηση τη συμμετοχή της στη στρατιωτική συμμαχία στήριξης του διεφθαρμένου και κλυδωνιζόμενου βασιλείου της Σαουδαραβίας στον ανελέητο υπερδεκαετή πόλεμο κατά των Χούθι, που στην πραγματικότητα έχει εξελιχθεί σε μια σιωπηρή γενοκτονία κατα του λαού της Υεμένης. Ακόμη μεγαλύτερη περηφάνεια εκφράζει η κυβέρνηση για το γεγονός ότι βρέθηκε στην ίδια πλευρά με τον γενοκτόνο Νετανιάχου στο σόου της Νέας Υόρκης κατά Τουρκίας και Ιράν. Δεν είναι μόνο στη λάθος πλευρά της ιστοριας, είναι και στη λάθος πλευρά της οικονομίας. Γιατί όσο συνδαυλίζει την πολεμική ένταση στη Μέση Ανατολή, όπως και την παράταση του πολέμου στην Ουκρανία και δεν στηρίζει πρωτοβουλίες εκτόνωσης, όσο μαζί με την ηγεσία της ΕΕ δεν βγάζει άχνα κατά της αλλοπρόσαλλης πολιτικής Τραμπ, τόσο οι τιμές των ενεργειακών αγαθών θα ανεβαίνουν στον θεό και θα τροφοδοτούν μια νέα πληθωριστική κρίση. Και τότε, ούτε την ελληνική, ούτε την γερμανική, ούτε οποιαδήποτε άλλη κυβέρνηση της ΕΕ τη σώζουν οι εκπτωσούλες των 10 με 20 λεπτά το λίτρο σε βενζίνη και πετρέλαιο, για να κατευναστεί η οργή των πολιτών.

4.    Κι επανερχόμαστε στην αντιπολίτευση, την όλη αντιπολίτευση- πλην του ΚΚΕ που, ρητορικά τουλάχιστον, κάτι λέει για τη γεωπολιτική διάσταση της ενεργειακής κρίσης- : τι νόημα έχει να πλειοδοτούν τα κόμματα της αντιπολίτευσης στο πόσο πρέπει να μειωθεί ο ΦΠΑ, ο ειδικός φόρος και πόσο θα φορολογηθεί η απληστία (υπερκέρδη) των διυλιστηρίων, αν την ίδια στιγμή κάνουν γαργάρα ή υποστηρίζουν ξεκάθαρα τη «θεμελιώδη συμμαχία Ελλάδας- Κύπρου με ΗΠΑ και Ισραήλ», αλλά και με Σαουδική Αραβία και όλον τον εσμό των πετρελαϊκών δικτατοριών της περιοχής; Εδώ δεν χωρούν ίσες αποστάσεις. Τελικά, αν σε εξοργίζει η ακρίβεια και το εγχώριο φορολογικό εφαλτήριό της, δεν μπορεί να σου είναι αδιάφορη  η αμερικανική, η ισραηλινή και η σαουδαραβική επιθετικότητα που την πυροδοτεί,

5.     Η εκτόξευση στις τιμές των καυσίμων και όλων των ενεργειακών αγαθών δεν έχει μόνο χαμένους. Εχει και κάποιους που τρίβουν τα χέρια τους, πέρα από τους δικούς μας «ενεργειακούς πρωταθλητές». Μεταξύ άλλων τους αμερικανούς πετρελαιάδες και αεριάδες που πλημμυρίζουν με «έκτακτα κέρδη» από την πολεμική ανάφλεξη, αν και βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακριά από τα Στενά του Ορμούζ και τα προϊόντα τους εξάγονται χωρίς πρόβλημα από άλλες θαλάσσιες διαδρομές. Η «πρόβλεψη» του Τραμ ότι δεν βλέπει εκτόνωση στη στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ιράν πριν από τις εκλογές της 3^ης Νοεμβρίου, εκτός από απροκάλυπτος εκβιασμός και εκμαυλισμός του εκλογικού σώματος (μαζί με τα 5000 δολάρια που τους υπόσχεται αν κερδίσει τον έλεγχο και βουλής και γερουσίας), είναι και ένα δώρο χρόνου στο αμεριανικό καρτέλ των υδρογονανθράκων, ώστε να προλάβει να μπαζώσει ό,τι μπορεί μέχρι τότε. Γιατί ο Τραμπ είναι αδύνατο να τραβήξει επ’ αόριστον τον πολεμικό τυχοδιωκτισμό του στον Κόλπο. Πιέζεται πλέον και από «φίλιες δυνάμεις» της αμερικανικής επιχειρηματικής ελίτ που δεν αντέχουν μια ακόμη κρίση. Λογικά- αν έχει απομείνει κανένα ίχνος λογικής στον αλλοπρόσαλλο ένοικο του Λευκού Οίκου και τους συμβούλους του- μέχρι το τέλος του χρόνου πρέπει να κλείσει μια συμφωνία με την ηγεσία του Ιράν.

Σύντομο, ταπεινό, ιδιοτελές, ρεαλιστικό, κυνικό συμπέρασμα: όποιος θέλει να δει πραγματική μείωση στον φαύλο κύκλο των τιμών πρέπει να πιέσει την κυβέρνηση – αλλά και τους επίδοξους εναλλακτικούς κυβερνήτες- όχι μόνο να μειώσει τη φοροληστεία, αλλά και να αποσυρθεί από κάθε διπλωματική ή στρατιωτική υποστήριξη στους αδίστακτους ταραξίες του πλανήτη. Μα με το Ιράν; Φυσικά με το Ιράν και τους μουλάδες, αδελφές και αδελφοί μου. Με τους μουλάδες, που τουλάχιστον στο πεδίο της διπλωματίας και της διεθνους πολιτικής δείχνουν περισσότερο ορθολογισμό από τους επικίνδυνους «δόκτορες Strangelove» της Δύσης.

ΚΙΜΠΙ

 

"Θα χυθεί αίμα!", ήταν η ταινία του Πολ Τόμας Αντερσον (2007) με τον Ντάνι Ντέι Λιούις, που βασίστηκε στο "Oil" του Απτον Σίνκλερ, που έχει ακτινογραφήσει απαράμιλλα την καπιταλιστική απληστία στις ΗΠΑ των αρχών του 20ου αιώνα. 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ  

Χρήμα! Χρήμα! Χρήμα! Έρεε άφθονο στα χέρια του Μπαμπά και του Βερν. Ποτέ άλλοτε οι τιμές του πετρελαίου δεν ήταν τόσο υψηλές, ποτέ άλλοτε η ροή στον «Παράδεισο» δεν ήταν τόσο ορμητική. Εκατομμύρια επί εκατομμυρίων — κι εκείνοι μηχανεύονταν τρόπους να τα κάνουν δεκάδες εκατομμύρια. Ήταν ένα παιχνίδι, υπέροχο, ακαταμάχητο· όλοι έπαιζαν αυτό το παιχνίδι — αλλά γιατί να μην ενδιαφέρεται ο Μπάνι; Γιατί έπρεπε να τριγυρνάει κρυφά στα αποδυτήρια και πίσω από τις κερκίδες, ανακαλύπτοντας βρώμικες και ανυπόληπτες λεπτομέρειες για τους παίκτες αυτού του παιχνιδιού και τις μεθόδους τους;

Upton Sinclair, “Πετρέλαιο!”