Σημειώσεις για μια κηδεία

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 18/9/2026 

Ο καιρός στο μεταίχμιο. Η πρώτη συννεφιά του Σεπτέμβρη, Τρίτη, 15/9, απόγευμα, οι πρώτες αραιές ψιχάλες του φθινόπωρου, βροχή δεν τις έλεγες. Κι η ψυχρούλα, από ευχάριστη μέχρι ανεκτή με τα καλοκαιρινά ρούχα. Κάποιοι είχαν προνοήσει μ’ ένα ελαφρύ πανωφόρι, μια ζακέτα, ένα σακκάκι. Γεμάτο το προαύλιο του πρώην ΕΑΤ ΕΣΑ, του κολαστήριου της χούντας, νυν έδρα του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974. Φυσικός χώρος για την πολιτική κηδεία ενός ανθρώπου που είχε διατελέσει πρόεδρός του ΣΦΕΑ όχι λόγω συσχετισμών, αλλά λόγω οριζόντιου σεβασμού από όλες τις «φυλές» του αντιδικτατορικού αγώνα, από όλες τις «ράτσες» των φυλακισμένων, βασανισμένων κι εξόριστων της χούντας, από  τους αλύγιστους και τους λυγισμένους, τους ατσάλινους και τους πουπουλένιους, απ’ όλες τις μικρές και μεγάλες νησίδες της αριστεράς και (σχεδόν) απ’ όλες τις διαδοχικές, αέναες διασπάσεις της.

Ψηλός ο μέσος όρος ηλικίας, πάνω από τα 60 τον υπολόγισα, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες μελών της ΚΝΕ που ανεμίζοντας τις κόκκινες σημαίες τους εξέπεμπαν συνθήματα ιστορικής αισιοδοξίας σ’ έναν θλιβερό, στενάχωρο, και κυρίως γηραιό αποχαιρετισμό: «Ούτε σε εξορίες, ούτε σε φυλακές, ποτέ τους δεν λύγισαν οι κομμουνιστές», φώναζαν οι νεαροί Κνίτες. Ισως είναι ακριβές το σύνθημα για τον Σπύρο Χαλβατζή και για αρκετούς άλλους που μέτρησαν σε χρόνια και δεκαετίες τον εγκλεισμό, την πλήρη απομόνωση από τους δικούς τους, το ξύλο, τη στέρηση, τα βασανιστήρια. Αλλά υπήρξαν και πολλοί που λύγισαν, κατέρρευσαν, έσπασαν μπροστά στον αφόρητο πόνο, μπροστά στον ακόμη πιο αφόρητο φόβο του θανάτου ή στην αγωνία μην πάθουν κάτι κακό οι δικοί τους, ακόμη και τα παιδιά τους, χωρίς να απορρίψουν «το δίκιο του αγώνα». Το μεν πνεύμα πρόθυμον, η δε σαρξ ασθενής. Οποιος που δεν το ‘χει περάσει δεν δικαιούται να καταδικάσει.

Αλλωστε, η αντοχή στη συντριβή της σάρκας και της ψυχής από τους «ανθρωποφύλακες» (Περικλής Κοροβέσης) κάθε αυταρχικού, εκμεταλλευτικού, απάνθρωπου καθεστώτος δεν είναι κάποια ιδιαίτερη δεξιότητα γενικά των κομμουνιστών, των αναρχικών, των ριζοσπαστών κάθε εποχής. Σε γενικές γραμμές, ο βαθμός αντοχής είναι υπόθεση ατομική, μόνο που όταν δοκιμάζεται μια συλλογική αξία, ένας ομαδικός αγώνας, μια παλλαϊκή ή πανανθρώπινη υπόθεση, αυτή η αντοχή πολλαπλασιάζεται, μεγεθύνεται, ξεπερνά τα ατομικά όρια. Αλλά όχι πάντα. Οχι σε όλους. Και όχι λόγω μεταστροφής ή τυχοδιωκτισμού. Κι ίσως είναι άδικο γι’ αυτούς, τους «λυγισμένους», τους «χαλκοματένιους», τους εύθραυστους, τους ευάλωτους να μην περισσεύει ένας λόγος κατανόησης, τιμής, παρηγοριάς για το διπλό τραύμα τους: και από τη βία που υπέστησαν και από το στίγμα ότι δεν την άντεξαν.

Αλλωστε, ακόμη και οι αλύγιστοι, οι ατσαλένιοι, οι αμετανόητα απείθαρχοι που στάθηκαν όρθιοι απέναντι στο εκδικητικό, βίαιο, συχνά θανατηφόρο πρόσωπο της εξουσίας στις πιο ακραίες, καταπιεστικές εκδοχές της (μετεμφυλιακή ανάπηρη δημοκρατία, παρανομία, στρατιωτική δικτατορία), κάποια στιγμή λυγίζουν. Ακόμη και στις ανύποπτες, ανέφελες εποχές νομιμότητας, χαλαρότητας, επιφατικής ελευθερίας και δημοκρατίας. Πάνω από το σώμα του Σπύρου Χαλβατζή, που ο καρκίνος το κατέτρωγε για κάμποσα χρόνια, ο γιός του Αλέκος έκανε μιαν «αποκάλυψη» που κάμποσους πιστούς στις αγιογραφίες των αλύγιστων αγωνιστών τους δυσαρέστησε, μην πω πως τους εξόργισε. «Πάνε κοντά 20 χρόνια που ο πατέρας μας δεν ήταν καλά», είπε στον συγκλονιστικό του αποχαιρετισμό ο Αλέκος Χαλβατζής, και δεν εννοούσε τον καρκίνο. Και προλαμβάνοντας τα αρνητικά σχόλια, που έτσι κι αλλιώς δεν θα τα απέφευγε, δικαιολογήθηκε: «Μια φορά κηδεύει ο καθένας τον πατέρα του».

Δεν ήταν καλά ο Σπύρος Χαλβατζής εδώ και είκοσι χρόνια, και για να το λένε οι δικοί του άνθρωποι κάτι θα ξέρουν παραπάνω από μας τους «μαθητές της Μεγάλης του Γένους Σχολής», της ΚΝΕ, από την οποία πέρασαν χωρίς υπερβολή (έστω κι αν δεν κόλλησαν) δεκάδες χιλιάδες νέοι, σήμερα μεσήλικες και υπερήλικες. Οπως δεκάδες χιλιάδες ήταν αυτοί που πέρασαν και από τις άλλες μικρές, μεσαίες και μεγάλες οργανώσεις της αενάως διασπώμενης κομμουνιστικής αριστεράς, περιδινούμενες γύρω από  υπαρκτές και βαθύτατες ή επινοημένες και ρηχότατες ρήξεις και διαφορές. Δεν ήταν καλά  «ο γραμματέας μας», όπως τον αποκαλούσαν σχεδόν όλοι όσοι πέρασαν από την ΚΝΕ, ανεξάρτητα από τη σημερινή σχέση τους με το ΚΚΕ, δεν ήταν καλά «ο σύντροφός μας, ο συναγωνιστής μας, ο συγκρατούμενός μας, ο συνεξόριστός μας», όπως τον χαρακτήρισαν άνθρωποι του αντιδικτατορικού αγώνα από κάθε χώρο της αριστεράς, με τους οποίους μπορεί να είχε συγκρουστεί και αντιπαραταθεί σκληρά ο Σπύρος στη διάρκεια των 50 χρόνων από τη Μεταπολίτευση. Δεν ήταν καλά. Δηλαδή; «Κατάθλιψη», ήταν η περίπου απαγορευμένη, λογοκριμένη λέξη και έννοια που εκστόμισε ο γιός του Σπύρου, προφέροντας κι αυτήν όπως κάθε φράση του συγκινητικού, ανθρώπινου αποχαιρετισμού του μέσα από τους πνιγμένους λυγμούς του. «Κατάθλιψη» στη χώρα των αλύγιστων, των ανθρώπων από ατσάλι, «κατάθλιψη» στον χώρο των προορισμένων να νικήσουν, των υποχρεωμένων να αγνοήσουν τη μακρά διαδοχή από ήττες, διαψεύσεις, υπαρξιακές αγωνίες και κρίσεις, ματαιώσεις, καταρρεύσεις;

Και τι μπορεί να πυροδότησε την «κατάθλιψη» στον συνήθως γελαστό, ψύχραιμο, νηφάλιο, φιλικό, μαχητικό, στοχαστικό Σπύρο; Ούτε εγώ είμαι γιατρός – το είπε και για τον εαυτό του ο Αλέκος Χαλβατζής στην επικήδεια ομιλία του- για να κάνω διαγνώσεις, αλλά μπορώ να κάνω μια ερασιτεχνική, ίσως κομπογιαννίτικη διάγνωση για την κατάθλιψη που απλώθηκε σαν πανδημία στις γενεές πάσες της  παγκόσμιας κομμουνιστικής αριστεράς, όλων των αποχρώσεων και όλων των αποσχίσεων, από το 1989 και μετά, όταν ο «υπαρκτός σοσιαλισμός» μετατράπηκε σε προκαπιταλιστικό ερειπιώνα. Οταν άλλοτε κραταιά κομμουνιστικά κόμματα απετάξαντο σαν τον σατανά ακόμη και τα ονόματά τους. Οταν κομμουνιστοφανείς ηγετίσκοι μετατράπηκαν εν μια νυκτί σε ολιγάρχες, άρπαγες και δικτατορίσκους. Οταν το όραμα της ανθρώπινης χειραφέτησης, ο κομμουνισμός, διασύρθηκε με τον χειρότερο τρόπο, κυλίστηκε στη λάσπη ταυτιζόμενος με τις θλιβερές καρικατούρες του. Οταν κορυφαίοι «αλύγιστοι» συμμαχούσαν απερίσκεπτα με τους χειρότερους και πιο διεφθαρμένους αντιπάλους τους για να κερδίσουν πρόσκαιρα εκλογικά οφέλη και λίγους μήνες εξουσία (λέγε με «βρόμικο ‘89»). Οταν επιστήθιοι σύντροφοι δεκαετιών γίνονταν ανελέητοι αντίπαλοι, σε αναμετρήσεις για ιδεολογικές μαρκίζες και κομματικές σφραγίδες. Κι όταν, αρκετές δεκαετίες μετά το σοκ του ’89, αυτή η αχτίδα ελπίδας, ρήξης και ανάκαμψης των αριστερών οραμάτων που έπεσε στα σκοτάδια της χρεοκοπίας και των μνημονίων έσβησε, διαλύθηκε μέσα τους, μέσα σε λίγα 24ωρα τον Ιούλιο του 2015, οδηγώντας χιλιάδες ανθρώπους στην απογοήτευση, στην αποστράτευση, στην πολιτική σύγχυση, στην ιδεολογική μελαγχολία, στη συλλογική κατάθλιψη.

Κι όσοι βρέθηκαν στην κηδεία του Σπύρου-  οι γενεαί πάσαι της αντιδικτατορικής και μεταπολιτευτικής αριστεράς-  ίσως μαζί με τον ευγενή μαχητή θρηνούσαν κάπως και τους εαυτούς τους. Τα νιάτα, τις διαψεύσεις, τις ήττες τους. Αν το  καλοσκεφτείτε, αυτό που έχει απομείνει να ενώνει άρρηκτα την κατακερματισμένη αριστερά - τους ανθρώπους που βρέθηκαν σε πλαϊνά κελιά ως ιδεολογικοί αντίπαλοι, που υπέμειναν τη φάλαγγα διαφυλάσσοντας διαφορετικά  μυστικά, όσους δεν μιλιούνταν καν στην κοινή εξορία τους μετά την διάσπαση του 1968, αλλά κι αυτούς που δεν συναντιούνται σήμερα ούτε σε μια ενιαία διαδήλωση υπέρ της Παλαιστίνης - είναι οι ήττες τους. Ή η μία, μεγάλη, σιωπηρή, διάχυτη, οικουμενική ήττα που κρατάει την ανθρωπότητα φυλακισμένη στο βασίλειο της ανάγκης, πολύ μακριά ακόμη απ’ το βασίλειο της ελευθερίας.

Αλλά, από κάπου δεν πρέπει να ξαναρχίσει η σύγκλιση, η ανασυγκρότηση της αριστεράς και των αριστερών; Ισως το σημείο εκκίνησης είναι ακριβώς αυτές οι απαγορευμένες, αφόρητες, λογοκριμένες λέξεις: ήττα, μελαγχολία, απόγνωση, κατάθλιψη.

Τελικά, πέρα από τις ελάχιστες ψιχάλες και τη βαριά συννεφιά, δεν έβρεξε εκεί, στο προαύλιο του ΣΦΕΑ, πάνω από το Πάρκο Ελευθερίας την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου. Ούτε πουθενά στην Αθήνα. 

ΚΙΜΠΙ 

 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Όταν όμως έχεις μεγαλώσει, όταν οι φυσικές αντοχές έχουν περιοριστεί, όταν τα πράγματα έχουν δυσκολέψει και η κατάσταση δεν είναι πια τόσο άσπρο-μαύρο. Όταν δεν πιάνουν πια οι αφορισμοί: «οι επαναστατικές δυνάμεις προελαύνουν», «κοντοζυγώνει η ώρα της λευτεριάς», «θα νικήσουμε». Τότε κάπου μπλοκάρει το πράμα, οι δυνάμεις σου δεν είναι ανεξάντλητες. Και αν δε μπορείς να μοιραστείς έστω το συναίσθημά σου, έστω να παραδεχτείς ότι δυσκολεύεσαι. Αν ακόμα και μπροστά στα ενήλικα παιδιά σου δεν μπορείς να βγάλεις την πανοπλία που κόλλησε πάνω σου από παιδί και να πεις έστω «δεν είμαι καλά», «δεν ξέρω τι να κάνω», «δυσκολεύομαι». Έστω και αν δεν πεις τι είναι αυτό που σε δυσκολεύει, τότε πώς να αντέξεις;

Αυτό βέβαια ο πατέρας μου δεν άφηνε να το διακρίνει κανείς τρίτος εύκολα.
Και οι περισσότεροι άνθρωποι, έχοντας ήδη αποδώσει στο Σπύρο μυθική και υπεράνθρωπη υπόσταση, καλοπροαίρετα μάλλον, έλεγαν ακόμα και τους τελευταίους μήνες: «ο Σπύρος αντέχει», «είναι μαχητής», «έχει περάσει τόσα και χειρότερα».Ναι, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αντέχει άλλα τόσα, ούτε ότι περνάει καλά όσο αντέχει.
Και ο γάιδαρος του Χότζα εκπαιδεύτηκε να μην τρώει, και πάνω που έμαθε να ζει χωρίς φαΐ, κοίτα να δεις, το ‘φερε η τύχη και ψόφησε. 

Αλέκος Χαλβατζής., "Επικήδειος στην πολιτική κηδεία του Σπύρου Χαλβατζή", ΣΦΕΑ, 15/9/2026

Κλειστός κουμπαράς, ανοιχτή απάτη

Ή,  πώς να χαρίσετε στις τράπεζες καμιά πενηνταριά δισεκατομμύρια ακόμη

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 9/8/2026

Το εικονιζόμενο αντικείμενο είναι ένας σιδερένιος, vintage κουμπαράς του αλήστου μνήμης Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Σε αρκετούς boomers θα θυμίσει τα παιδικά χρόνια τους, την 31η Οκτωβρίου, παγκόσμια μέρα αποταμίευσης, τις εκθέσεις που γράφαμε με τα γνωστά ρητά "φασούλι το φασούλι..." ή "σταλαγματιά σταλαγματιά...", τους ανταγωνισμούς των ανυποψίαστων παιδιών σε κλισέ με έπαθλο αυτόν ακριβώς τον κουμπαρά. Ηταν ένας αληθινά κλειστός κουμπαράς, γιατί το κλειδάκι του όφειλες να το αφήσεις στην τράπεζα, επομένως ό,τι έμπαινε από τη σχισμή του δεν έβγαινε, παρά μόνο αν σε έπαιρνε ο μπαμπάς απ' το χέρι, πηγαίνατε σε κατάστημα του ΤΤ ή σε Ταχυδρομείο κι αποκαλύπτατε με το κλειδάκι πόσο καλός ήσασταν στην αποταμίευση. Αν ήσασταν πολύ εγκρατής και καταφέρνατε να μην τον ανοίξετε για καμιά δεκαριά χρόνια, αφήνοντας εντός του χαρτζιλίκια, εισπράξεις από κάλαντα, μικροκλοπές από τα πορτοφόλια των γονιών που τάχα δεν τις έπαιρναν είδηση, στα 17-18 χρόνια σας μπορεί και να μαζευόταν εκεί κανένα αξιοπρεπές ποσό γθα να κάνεις μια εκκίνηση ως φοιτητής, εργαζόμενος, ή νεαρός ενήλικας. Φυσικά, τον "κλειστό κουμπαρά του ΤΤ"-  κάποτε γκρι ή μπλε εκτός από κόκκινος, τον άνοιγες ανά πάσα στιγμή-  αλλά το ΤΤ σε παρότρυνε να τα βάλεις σε βιβλιάριο, με κίνητρο ένα μικροποσό κατατεθειμένο ήδη, κανένα κατοστάρικο δραχμές, αν θυμάμαι καλά.

Ο "κλειστός κουμπαράς" του Μητσοτάκη για τα βρέφη μέχρι 2 ετών, που ήταν- και καλά- μια από τις πιο φαντεζί εξαγγελίες της Θεσσαλονίκης, αξιοποιεί τη μεταπολεμική κουλτούρα της αποταμίευσης, εντάσσοντας την στην ακατάσχετη και διακομματική φλυαρία για την υπογεννητικότητα, τη δημογραφική κρίση που μας απειλεί κλπ. Η μόνη μου απορία είναι ποιος ήταν ο υποβολέας της πρότασης, ποιος είχε τη φαεινή ιδέα. Αν δηλαδή επρόκειτο για έναν/μία εκ των Μεγάλου, Καραβία, Ψάλτη, Μυλωνά και Βρεττού (διευύνοντες σύμβουλοι των 4,5 μεγάλων συστημικών τραπεζών- το 0,5 πάει στην Attica) ή έριξε την ιδέα ο Στουρνάρας ως εκπρόσωπος και φυσικός κηδεμόνας όλων τους. 

Διότι το τάχα στοργικό για τους νέους και ενθαρρυντικό για τους γονείς μέτρο είναι κυρίως ένα ακόμη γενναιόδωρο κρατικό φιλοδώρημα στις τράπεζες, μετά τις μνημονιακές ανακεφαλαιοποίησεις τους, τον αναβαλλόμενο φόρο και τους «Ηρακλείς Ι και ΙΙ» με τους οποίους ξεφορτώθηκαν δισεκατομμύρια κόκκινων δανείων. Κι η εξαγγελία έρχεται την κατάλληλη στιγμή, γιατί η στρόφιγγα του Ταμείου Ανάκαμψης που φούσκωνε τεχνητά αρκετούς τραπεζικούς λογαριασμούς κλείνει, το ίδιο παίζει με το ΕΣΠΑ που λήγει του χρόνου, άρα αποκαλύπτεται η πραγματικότητα της στασιμότητας των αποταμιεύσεων της μεγάλης πλειονότητας των νοικοκυριών: πού να τους περισσέψει έστω κι ένα ευρώ τον μήνα, όταν το ιδιωτικό χρέος είναι 450 δισ. ευρώ και το μισό είναι ληξιπρόθεσμο;

Γι’ αυτό άλλωστε η κυβέρνηση του πολυχρονεμένου μας Κυριάκου έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της για να σπρώξει νοικοκυρια και επαγγελματίες στην εθελοντική ή και την καταναγκαστική αποταμίευση. Για σκεφτείτε: ούτε ένα ευρώ δεν έχει μείνει που να μην περνά από τα ταμεία των τραπεζών ως κατάθεση έστω και του ενός δευτερολέπτου, αλλά για τις τράπεζες ο χρόνος είναι πάντα χρήμα, ακόμη και το δευτερόλεπτο που τα 80 λεπτά για ένα ματσάκι μαϊντανό στη λαϊκή περνούν μέσω από το POS του δυσφορούντα λαϊκατζή φέρνουν προμήθεια στα ευαγή πιστωτικά μας ιδρύματα.

Τώρα, για να δούμε τι συμβαίνει, για την ακρίβεια τι θα συμβεί ή τι θα ήθελαν να συμβεί με τον «κλειστό κουμπαρά» των νεογνών, που κάπου στα 2044 θα έχουν γίνει κοπελάρες και παλληκάρια, ο Μητσοτός Τζούνιορ κι οι τραπεζίτες. Αυτή τη στιγμή ζουν στη χώρα περίπου 210.000 παιδιά 0 έως 2 ετών, έχουν δηλαδή γεννηθεί από τον Σεπτέμβριο του 2024 μέχρι και τον τρέχοντα. Οι γεννήσεις χρόνο με τον χρόνο μειώνονται- κι όποιος απορεί γι’ αυτό μάλλον το 'χει χαμένο-, αλλά την τελευταία 5ετία κινήθηκαν μεταξύ 60.000 και 80.000. Παίρνοντας ένα μέσο όρο, λοιπόν, υποθέτουμε ότι το μέτρο του "κλειστού κουμπαρά για νέους» αφορά περίπου 210.000 παιδιά. Αν οι γονείς τους κάνουν το σκατό τους παξιμάδι και βάζουν για το βρέφος τους ένα κατοστάρικο τον μήνα ή 1200 ευρώ τον χρόνο οι τράπεζες θα αποκτήσουν ισάριθμους νέους αποταμιευτικούς λογαριασμούς – κλειστούς παρακαλώ!- με 250.000.000 τον χρόνο το μέγιστο. Θα έρθει το στοργικό κράτος και θα τα διπλασιάσει, άρα θα γίνουν 500.000.000 (με τα δικά μας λεφτά, τα πραγματικά, τα φορολογημένα, εννοείται, όχι τ’ άλλα, των λεφτόδεντρων). Απ’ αυτή την πρώτη φουρνιά των χρυσών νεογνών που στα 18 τους θα τους περιμένουν 60 χιλιάρικα ζεστά στον κλειστό κουμπαρά τους, μέχρι το 2044, θεωρητικά, θα έχουν εισρεύσει στις τράπεζες 9 δισ. ευρώ. Πα μαλ, έτσι; Προσέξτε όμως- με τα μαθηματικά δεν τό ‘χω ντιπ, αλλά νομίζω ότι μπακαλίστικα το σκέφτομαι σωστά-, κάθε χρόνο θα μπαίνουν στην νέα «αγορά νεανικής πίστης» (της τραπεζικής) κατά μέσο όρο 70.000 νέοι υποψήφιοι καταθέτες εν αγνοία τους (σ.σ. θα μπορούσε να αποκαλέσει κανείς το σχήμα «πιστωτικό γενιτσαρισμό», αλλά μήπως κι όταν βαφτίζουν, ονοματοδοτούν ή περιτέμνουν τα μωρά, τα ρωτάνε;) Και, πού ξέρεις, μπορεί οι γεννήσεις να εκτοξευτούν, αν μάλιστα οι τράπεζες φανούν γενναιόδωρες και αυξήσουν το προθεσμιακό επιτόκιο από το 1,70% (σ.σ. το μισό του πληθωρισμού) στο συγκλονιστικό 2%! Της πουτάνας θα γίνει, θα παντρεύονται και θα γεννοβολάνε ασύστολα από τα 19 τους όλες/όλοι/όλα! 

Αλλά ας περιοριστούμε στο μετριοπαθές και ρεαλιστικό σενάριο των 70.000 γεννήσεων τον χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι άλλα 168.000.000 ευρώ τον χρόνο θα μπαίνουν στους «κλειστούς κουμπαράδες», και επί 18 χρόνια τα υπόλοιπα στους κλειστούς κι ανέγγιχτους λογαριασμούς των τραπεζών θα αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Αν το υπολογίζω σωστά- όποιος ξέρει λίγο μαθηματικά ας διορθώσει ελεύθερα- μόνο στη διάρκεια τουη σωτηρίου έτους 2044, που θα έχει έρθει η ώρα οι πρώτοι 70.000 δικαιούχοι 18ρηδες να σπάσουν τον κουμπαρά, θα έχουν κατατεθεί 3,3 δισ. ευρώ από γονείς περίπου 1,3 εκατ. παιδιών ηλικίας από ενός μηνός έως 17 χρονών! Αρα, τα 9 δισ. των τωρινών δικαιούχων, στην πραγματικότητα θα έχουν φτάσει το 2044 καμιά 50αριά δισ. ευρώ!

Βεβαίως, οι τράπεζες θα υποχρεούνται έκτοτε να απελευθερώνουν 60.000 ευρώ για κάθε 18άρη, θεωρητικά μέχρι περίπου 4 δισ. τον χρόνο, αλλά αφενός ο μακρόχρονος «πιστωτικός γενιτσαρισμός» μπορεί να έχει μετατράψει την εφηβική παρορμητικότητα σε γεροντική εγκράτεια, αφετέρου οι τράπεζες θα έχουν κάνει μια τεράστια καταθετική μπάζα, γεωμετρικά αυξανόμενη από χρόνο σε χρόνο, αν βέβαια στο μεταξύ δεν έχει σκάσει άλλη μια χρηματοπιστωτική κρισάρα και δεν έχουμε κληθελι να πέσουμε πάλι υπέρ γκισέ και ATM για να ξανασώσουμε τις τράπεζες.

Αυτά τα ολίγα κατέβασε το φτωχό μου ακατοίκητο για την στοργικά συσκευασμένη φιλοτραπεζική απάτη του Κυριάκου μας (σ.σ. αλήθεια, γιατί το μηνιαίο καταθετικό bonus των νέων δεν το βάζουν οι ίδιες οι τράπεζες, που μας το χρωστάνε κι όλας κι έχουν μεγάλη πρεμούρα για το δημογραφικό ή για τη στήριξη των νέων;)

Τελικά, δεν έχω καμιά απολύτως τύψη για το γεγονός ότι αποδείχτηκα εντελώς ανεπρόκοπος γονιός και  δεν σώθηκε ούτε ευρώ από κάθε απόπειρα αποταμίευσηςυπερ της κόρης μου. Σόρι αγαπημένη μου Βέρα, δεν φταίω εγώ που δεν έμεινε ευρώ, άλλοι τον σπάσανε τον κουμπαρά σου, τους ξέρεις πια κι εσύ, ενήλικη, κύρια του εαυτού σου, μέλος μιας γενιάς που εύχομαι να μας εκπλήξει ευχάριστα, αρνούμενη να αποταμιεύσει την ένταση, τον θυμό, την επαναστατικότητα, τη δημιουργικότητα, την ευρηματικότητα, την ευφυία της. Αλλωστε, αυτο΄θυ του είδους η εγκράτεια, η αποταμίευση της έντασης, αποδείχθηκε αυτό ακριβώς που λέει η Δημουλά στο "Υπέρ ασωτείας": "Αποταμίευση: μια σεβαστή ομολογώ/ μορφή χορτάτη ευθανασίας». 

ΚΙΜΠΙ 

 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Το έγκλημα έγινε. Έσπασες του παιδιού τον κουμπαρά Χύθηκαν κάτω τα νομίσματα Παλιές δεκάρες τρυπημένες στη μέση Και μεγάλα στιλπνά κέρματα. Όχι, τίποτα δεν μπορείς πια ν’ αγοράσειςΤ όσα πολλά νομίσματα κι όλα άχρηστα Τίποτα δεν μπορείς πια ν’ αγοράσεις Και το παιδί να κλαίει Κι εσύ τίποτα δεν μπορείς πια ν’ αγοράσεις Και το παιδί να κλαίει και να ζητά Τίποτα τίποτα πια.

Μανώλη Αναγνωστάκη, «Το έγκλημα έγινε»

Πουλιέμαι σαν χώρα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 7/9/2026

Εχει δίκιο τελικά ο Μητσοτάκης. Η χώρα αλλάζει. Χέρια... 

Πώς θα λέγεται άραγε η Ελλάδα σε δέκα- είκοσι χρόνια; Πώς θα εξελιχθεί το  brand name της, όταν η ύπαρξή της συρρικνωθεί σε μια τουριστική Disneyland, ζεστή και διασκεδαστική 7-8 μήνες τον χρόνο; Μπορεί να μην είναι πολύ μεγάλη η αλλαγή. Να είναι, ας πούμε, Hellas (όπως The Ellinikon!), ώστε να μη ερεθιστούν τα εθνικιστικά ανακλαστικά των πατριδοκάπηλων, που εδώ και  δεκαετίες σκιαμαχούν και βιοπορίζονται από τα 12 μίλια, την υφαλοκρηπίδα, την ρητορική τουρκοφαγία και τη φλυαρία για χαμένες πατρίδες, αν κι οι ίδιοι έχουν ανοιξει δεκάδες κερκόπορτες για δεκάδες κρυφές και φανερές αλώσεις.  

Αλλά μπορεί να ζήσουμε και μια ριζική αλλαγή επωνυμίας, ένα εντελώς νέο προϊόν, αν οι ιδιοκτήτες των πιο κρίσιμων και στρατηγικών στοιχείων κυριαρχίας αποφασίσουν ότι δεν έχει κανένα νόημα να διατηρούν μιαν ελληνοπρεπή μαρκίζα σε μια χώρα που είναι γερμανική, αμερικανική, γαλλική, ιταλική, κινεζική, τσέχικη, βρετανική, ακόμη και τουρκική, λίγο απ' όλα. Κι αφού μετονομάζονται τα επιμέρους κομμάτια της χώρας κατά τη βούληση των ιδιοκτητών τους, ποιος ο λόγος το πλήρως συντεθειμένο παζλ να διατηρεί την παλιά του ονομασία;

Για σκεφτείτε το λίγο: Τα τελευταία 24ωρα βομβαρδιζόμαστε από τηλεοπτικά, διαδικτυακά και ραδιοφωνικά μηνύματα για την Cosmote, την κυρίαρχη των εγχωρίων τηλεπικοινωνιών και όλης της λεγόμενης ψηφιακής μετάβασης, που γίνεται Telekom. Οχι Cosmote Telekom, το μεταβατικό μπάσταρδο όνομα του τελευταίου χρόνου, με το οποίο επισφραγίστηκε η πλήρης απαλλαγή του άλλοτε ΟΤΕ από κάθε ίχνος δημόσιας συμμετοχής. Telekom σκέτο. Telekom Ελλάδας, γιατί υπάρχει και Τσεχίας, και Ουγγαρίας, και Σλοβακίας, και Κροατίας, και Πολωνίας, και Ρουμανίας, και Βόρειας Μακεδονίας και ΗΠΑ, και..ίσως ξεχνάω και μερικές ακόμη, που όλες μαζί είναι η κραταιά Deutsche Telekom, κάτι σαν τέταρτο ράιχ στον παγκόσμιο τηλεπικοινωνιακό ιστό.

Ουδείς ενοχλήθηκε, ουδείς αντέδρασε, ουδείς αναρωτήθηκε τι απέγινε ο κάποτε κρατικός ΟΤΕ, στημένος με δημόσιο χρήμα που μέσα σε 2-3 μετεμφυλιακές δεκαετίες ένωσε την ακρωτηριασμένη και κατακερματισμένη χώρα έστω και τηλεφωνικά, συνλεδεσε την Ελλάδα εσωτερικού με την Ελλάδα εξωτερικού, τα εκατομμύρια μεταναστών ή πολιτικά διωγμένων με τις οικογένειες και τους συγγενείς τους στην «πατρίδα», μέσα από καλώδια, συχνότητες, κεραίες δορυφορικές μεταδόσεις, οπτικές ίνες, διαδίκτυο, υπολογιστικά νέφη. Ετσι, η πλήρης ιδιωτικοποίηση μιας στρατηγικής υποδομής, η ολοκληρωτική κατοχή της από την ημικρατική γερμανική πολυεθνική πανηγυρίζεται διαφημιστικά ως το πιο φυσιολογικό πράγμα στον κόσμο, με χαμογελαστούς υπαλλήλους της πρώην Cosmote να καλούν τους πελάτες να ξεχάσουν το παλιό όνομα, το παλιό λογότυπο, τα παλιά χρώματα. Να συνηθίσουν το «T» της Telekom και το ροζ – φούξια, το magenta της Magenta. Κι όλα καλά, ε;

Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για πλήρη «αφελληνισμό» της ελληνικής οικονομίας και της παραγωγικής βάσης της, αλλά το αληθινό πρόβλημα δεν είναι τόσο «ελληνικότητα», ο «πατριωτισμός» ή ο «φιλελληνισμός» των ιδιοκτητών κάθε στρατηγικού δικτύου και υποδομής που ξεπουλιέται, όσο η εξαφάνιση κάθε δημόσιου και κρατικού ελέγχου. Οι Ελληνες εφοπλιστές κατέχουν τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, αλλά τα καράβια τους στην τεράστια πλειονότητά τους πλέουν υπό ξένες σημαίες και δεν είναι ελληνικό «έδαφος».

Η Telekom, όμως, έχει τον συμβολισμό της επίσημης, πλήρους εξαφάνισης ενός ιστορικού brand name, που κατά κάποιο τρόπο ήταν ένα από τα πολλά στοιχεία της μεταπολεμικής «εθνικής ταυτότητας». Οπως ο ΟΠΑΠ, που έγινε Allwyn, σχεδόν 70 χρόνια από την ίδρυσή του με κρατική πρωτοβουλία και με το χρήμα χιλιάδων νεοελλήνων που μυήθηκαν με ενθουσιασμό στον εβδομαδιαίο ποδοσφαιρικό τζόγο. Και όπως μαζί με τον ΟΠΑΠ, έπεσε κι η «Αγιά Σοφιά», ως γήπεδο της ΑΕΚ, κι έγινε Allwyn Arena. Με 327 εκατ. ευρώ ζεστά- κοχλαστά από τους Τσέχους πολιορκητές, έλιωσε σαν βούτυρο ο άδολος πατριωτισμός του συνιδιοκτήτη της εθνικής μπαρμπουτιέρας. Οπως έλιωσε ο πατριωτισμός του Υπερταμείου και του ΤΑΙΠΕΔ όταν με 1,2 δις. ευρώ  14 ελληνικά αεροδρόμια έγιναν γερμανικά (Fraport), όταν ο ΟΛΠ έγινε κινέζικος (Cosco). Κι όταν τα λιμάνια του Ηρακλείου και της Ηγουμενίτσας έγιναν ιταλικά (Grimaldi). Οταν ακόμη και το υπεραιωνόβιο Χρηματιστήριο Αθηνών έγινε γαλλικό (Euronext), για 400 εκατ. ευρώ. Οταν τα Ελληνικά Πετρέλαια «λατσοποιήθηκαν» πλήρως μέσω της μετονομασίας τους σε Helleniq Energy, ή όταν μια ολόκληρη ιδιωτική πόλη 6.000 στρεμμάτων και 10.000 μελλοντικών κατοίκων εκλατινίστηκε σε Ellinikon για να ικανοποιεί την κοσμοπολίτικη κουλτούρα του δρ. Spyros. Κι όταν ο ΟΣΕ ιταλοποιήθηκε, έστω και με τη μαρκίζα Hellenic Train, για να αναδειχθει δέκα χρόνια μετά στο πιο καθυστερημένο και κυρίως θανατηφόρο σιδηροδρομικό δίκτυο της Ευρώπης.

Αραγε, πόσο μακριά είμαστε από την ώρα που ακόμη και η ΔΕΗ θα απαλλαγεί από το απεχθές «Δ», που έτσι κι αλλιώς δεν έχει πια νόημα; Κανείς, μέχρι στιγμής, ούτε οι επικριτές της τελευταίας σκανδαλώδους αύξησης κεφαλαίου, δεν έχει προτείνει την επαναφορά της στον κρατικό έλεγχο, κι αφού κανείς δεν τραβάει ζόρι με μια πολυεθνικη, ιδιωτική και με επεκτατικές φιλοδοξίες ΔΕΗ, ίσως αρκεί η διακριτική και χαμηλότονη μεθερμηνεία του «Δ», από «Δημόσια» σε «Διεθνή». «Διεθνής Επιχείρηση Ηλεκτρισμού». Πώς σας φαίνεται; Φυσικά, δεν έχω αμφιβολία ότι ακόμη και γι’ αυτό, το ασήμαντο γράμμα «Δ» η large διοίκηση της ΔΕΗ θα δαπανήσει μερικές ακόμη δεκάδες εκατομμύρια σε διαφήμιση. Λεφτά υπάρχουν. Οσο η χώρα κι ο δημόσιος πλούτος της πουλιέται κομμάτι κομμάτι, στρέμμα το στρέμμα, χιλιόμετρο το χιλιόμετρο, μίλι το μίλι, δίκτυο το δίκτυο, επιχείρηση την επιχείρηση, λεφτά θα υπάρχουν. Πολλά λεφτά. Αλλά, στη λάθος πλευρά και για τους λάθος λόγους. 

Εγκαταλειπόμαστε ανυπεράσπιστοι σχεδόν από όλο το πολιτικό σύστημα στο μεγάλο ξεπούλημα της χώρας. Χωρίς άμυνες, χωρίς προβολή αντίστασης, χωρίς ασπίδες. Αλλωστε, ακόμη κι η "Ασπίδα του Αχιλλέα" δεν είναι του ομηρικού ήρωα. "Ασπίδα του Δαυίδ" είναι. 

ΚΙΜΠΙ 

 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Ποτέ δε θα το πίστευα πως η ανθρώπινη φωνή μπορεί να φτάσει σε τέτοια ύψη… να είναι τόσο απύθμενη… να προκαλεί τόση αναστάτωση με την επιβολή της…
Τέλος πάντων, ποτέ δε συνήθισα τους ανθρώπους αλλ’ αυτό είναι μια άλλη μου αναπηρία. Βιάζομαι τώρα να σου πω μερικά πράγματα κι αυτά τα λόγια θα είναι και τα τελευταία που θα ’χεις από μένα. Μισώ αυτή τη χώρα. Μου έφαγε τα σπλάχνα. Μου τα ’φαγε. Τη μισώ. Ναι, τη μισώ, τη μισώ.
Δεν μπορεί μια γυναίκα να ζήσει με τέτοια σπλάχνα μέσα της. Όσο το σκέφτομαι, μου ’ρχεται να ξεράσω τον ίδιο τον εαυτό μου. Νιώθω σαν ξέρασμα. Μπορεί και να ’μαι. Μια γυναίκα… δεν είναι σα μια χώρα που αξιοποιεί τα ερείπιά της, τους τάφους της… που τα ξεπουλάει όλα για εθνικό συνάλλαγμα… ζώντας απ’ αυτά.
Εγώ δε θέλω να ’μαι χώρα. Δεν είμαι χώρα. Δε θέλω να είμ’ αυτή η χώρα. 

Δημήτρη Δημητριάδη, «Πεθαίνω σαν χώρα»

Η αγελάδα του Λούρου και το αλεπουδάκι της Τριχωνίδας

Ενας πρώτος αποχαιρετισμός στο καλοκαίρι (που ελπίζω να τραβήξει μέχρι τον Οκτώβρη και βάλε)

Ελεύθερος Σκοπευτής, 30/8/2026

Το σπινθιροβόλο βλέμμα της αγελάδος και η χαμηλοβλεπούσα αλώπηξ. 

Λοιπόν, καθώς κλείνει ο Αύγουστος- αν και όχι απαραίτητα το καλοκαίρι- νομίζω πως είναι η κατάλληλη ώρα να αξιοποιηθούν τα εικονιζόμενα δυο φωτογραφικά ενσταντανέ της θερινής αναψυχής. Το ένα δικό μου, το άλλο της φίλης Έφη Παπαθεοδώρου/Effie Papatheodorou- της Θεοπούλας ντε!- με την οποία τυγχάνει κάνουμε παράλληλες, αν και ασύμπτωτες μέχρι στιγμής, διαμονές στην ευρύτερη υδάτινη Αιτωλοακαρνανία, εντόπια αυτή, "παρείσακτος" εγώ

.

Στη φωτογραφία αριστερά βλέπετε μια γαλακτοφόρο αγελάδα από τις εκατοντάδες που βοσκάνε στον τεράστιο υγροβιότοπο του Λούρου Αιτωλοακαρνανίας, ένα σπάνιο ενδιαίτημα για τα αποδημητικά και τα γηγενή πουλιά, από τα φλαμίγκος μέχρι τις τουρλίδες. Ο βιότοπος καταλήγει σε μια τεράστια αμμώδη παραλία με αβαθή θάλασσα που το καλοκαίρι καταλαμβάνεται από παραθεριστές, κολυμβητές και ομπρελοξαπλωστρομπιτσόμπαρα, που αντηχούν τα beats της ακατάπαυστης μουσικοηχορύπανσης. Ευτυχώς, ο χώρος είναι τεράστιος- και πανέμορφος- και ο θόρυβος αντισταθμίζεται από τους φυσικούς ήχους του προστατευόμενου (;) Natura βιότοπου. Αλλά, όσο να κάνει, όλο και κάποια beats φτάνουν στ' αυτιά των αγελάδων που η περιέργεια προσέλκυσε μιαν απ' αυτές στην παραλία- ένα δυο χιλιόμετρα μακριά από τους βαλτότοπους στους οποίους περνά τη μέρα της με το υπόλοιπο κοπάδι, σουρουπώσει και γυρίσουν στο βουστάσιο-. Να ζήλεψε τη θάλασσα και την παραλία κι είπε να κάνει μια βουτιά; Να ήρθε απλώς να χαζέψει τα περίεργα δίποδα ζώα που τσαλαβουτάνε στην θάλασσα κι ύστερα τρέχουν στις σκιές; Ποιος ξέρει; Με κοίταξε, την κοίταξα, δεν ανταλλάξαμε κουβέντα, πάντως μου πόζαρε μια χαρά να τη φωτογραφίσω με το κινητό. Κι ύστερα, αργά, νωχελικά, μου γύρισε τα νώτα της κι έφυγε.

Αντίθετα, το αλεπουδάκι της Τριχωνίδας δεν πρέπει να πόζαρε μπροστά στον φακό, είναι αρκετά πιο έξυπνο από την αγελάδα που αγνοεί πού σταματάει η φωτογραφική φυσιολατρεία του είδους μας: στο σφαγείο και στο πιάτο μας. "Το αλεπουδακι ήρθε να πιει νερό, το ταίζουμε και μακαρι να γλυτώσει από τα τέρατα τους κυνηγους!", μου έγραψε στο μήνυμά της με τη φωτογραφία που μου έστειλε η καλλιτεχνικά, πολιτικά, ακτιβιστικά ακάματη Έφη Παπαθεοδώρου/Effie Papatheodorou. Στα Σιταράλωνα της Τριχωνίδας βρίσκεται το αγαπημένο περιβόλι της ίδιας και της οικογένειάς της, που λατρεύει τη φύση της μεγαλύτερης λίμνης της Ελλάδας. Η αδελφή της, Ειρήνη Παπαθεοδώρου με τον σύζυγό της Χορστ Σρέντερ έχουν κάνει μια θαυμάσια καταγραφή της χλωρίδας και πανίδας της (Τοπία της φύσης και του μύθου: Περίπατος στη λίμνη Τριχωνίδα). Δεν θυμάμαι αν είχαν περιλάβει και την αλεπού στην καταγραφή, αν δεν την είχαν εντάξει, αυτοεντάχθηκε με την σπέσιαλ εμφάνισή της για νερό στην όχθη της λίμνης. "Το αλεπουδάκι ζει ακόμη και... καταβροχθίζει ό,τι φαγητό του αφήνουμε!", με πληροφορεί με άγρια χαρά η Εφη Παπαθεοδώρου με νεότερο μήνυμα. Φωτογραφικό τεκμήριο γι' αυτό δεν υπάρχει- ακριβοθώρητη και με το δίκιο της η αλεπού, πρέπει να είδα τουλάχιστον πέντε πατημένες, ξεκοιλιασμένες στα οδοστρώματα του παραθεριστικού ντελίριου αυτό το καλοκαίρι-, αλλά υπάρχει το πιατάκι με το φαγητό που βάζουν διακριτικά οι "φρουροί της Τριχωνίδας" κι αυτό αδειάζει.

Είναι μια πινελιά θερινής αισιοδοξίας, ένα αντικαταθλιπτικό σουβενίρ για τη φθινοπωρινή μελαγχολία (σ.σ. Ποια μελαγχολία; Τα μπάνια του λαού συνεχίζονται μέχρι να χειμωνιάσει γερά!)

ΚΙΜΠΙ

Το χρέος, και η εθνική απελευθέρωση από την απάτη

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 27/8/2026 

Ιούλιος 2015, "Λευτεριά στην Ελλάδα, όχι στους καρχαρίες- πιστωτές". Τι σας θυμίζω τώρα, ε; Αλλά δεν φταίω εγώ, ο Μητσοτάκης ο απελευθερωτής φταίει. 

Ορθά ο Μητσοτάκης χρησιμοποίησε τον όρο "εθνική απελευθέρωση" μιλώντας για το χρέος και τη μείωσή του. Μόνο που η πρόωρη πληρωμή του χρέους ύψους 13 δισ. ευρώ που ετοιμάζεται να κάνει και μας πουλάει ως μείζον επίτευγμα - μνημόσυνο με ξένα κόλυβα λέγεται αυτό, διότι για τα δικά μας λεφτά πρόκειται- δεν είναι "εθνική απελευθέρωση", είναι εθνική εθελοδουλεία στους πιστωτές, κυρίως τους θεσμικούς, ήτοι τους καλούς μας εταίρους στην Ευρωζώνη.

Από τότε που διέρρευσε και άρχισε να διαλαλείται από τα ΜΜΕ, με τον Κυριάκο σε ύφος Παλαιών Πατρών Γερμανού να υψώνει το λάβαρο της απελευθέρωσης μέσω tik tok και τον έτερο Κυριάκο (τον Πιερ) να βγάζει το γιαταγάνι από το θηκάρι ως Καραϊσκάκης, έχει προκληθεί μια ενδιαφέρουσα τρικυμία εν ποτηρίω μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Αντί η δεύτερη, με τις 50 αποχρώσεις το πρασινομπορντοδοκόκκινου, να καταγγείλει την επικοινωνιακή απάτη και να κηρύξει επανάσταση εθνικής απελευθέρωσης από τη βλακεία που διασπείρει η κυβέρνηση ως μέγιστη σοφία, διαπληκτίζεται ξανά  για τα “μαξιλάρια”, ποιος τα παραγέμισε με πλεονάσματα για τις "δύσκολες ώρες", αν τα πιο πολλά τα αφαίμαξε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ 2015-2019, ή αν οι δυο μέχρι στιγμής θητείες Μητσοτάκη απλώς έφαγαν από τα έτοιμα, μειώνοντας το πλεόνασμα περίπου στα 30 δισ. ευρώ.

Αλλά κανείς δεν ασχολείται και δεν προβάλλει μια πραγματική εκστρατεία "εθνικής και κοινωνικής απελευθέρωσης" από το χρέος, που βαραίνει με περίπου 40.000 ευρώ κάθε κάτοικο αυτής της χώρας, από τα μόλις αφαλοκομένα νεογνά, μέχρι τους υπεραιβωνόβιους που απασχολούν τους επιστήμονες με τα μυστικά της μακροζωίας τους. Κανείς δεν ψελλίζει κάτι σαν αυτό που λέει ο Μελανσόν για τη Γαλλία, τον πραγματικό μεγάλο ασθενή της ΕΕ: διαγραφή του χρέους της που έχει στα χέρια της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, περίπου 600 δισ. ευρώ. Για τη Γαλλία και για κάθε χώρα - όμηρο της Φρανκφούρτης.

Ακούσατε κανέναν εδώ στην Ελλάδα να χειροκροτήσει ή τουλάχιστον να συζητήσει εποικοδομητικά την πρόταση Μελανσόν, που προφανώς στριμώχνει και την ακροδεξιά της Μαρίν Λεπέν πάνω που έχει αρχίσει να τα βρίσκει με την χρηματοπιστωτική δικτατορία; Μπάααα! Μούγκα στη στρούγκα. Η λέξη διαγραφή χρέους, που κάποτε, στην κορύφωση της κρίσης, ήταν στην ημερήσια διάταξη και μάλιστα εφαρμόστηκε και από τους πιστωτές μας, επί κυβέρνησης Σαμαρο-Βενιζέλων, με το PSI, αλλά μόνο υπέρ των τραπεζών, είναι πια απαγορευμένη. Δεν ξέρω μήπως στο μεταξύ έχει ποινικοποιηθεί και η χρήση της, με τόσες αλλαγές του ποινικού κώδικα που έχει κάνει η κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Προσωπικώς δεν νιώθω καμιά έκπληξη γι' αυτό: σχεδόν όλο το “επίσημο” πολιτικό σύστημα είναι πλήρως υποταγμένο στη λογική ότι το χρέος πρέπει να εξυπηρετείται και να εξοφλείται, έστω κι αν μας βγει το λάδι, ακόμη και το παράνομο, τοκογλυφικό χρέος που εξακολουθούν να μας φορτώνουν για να αγοράζουμε όπλα και να "αντιμετωπίζουμε"υπαρκτούς κι ανύπαρκτους εχθρούς των ΑΛΛΩΝ: τη Ρωσία, το Ιράν, τους Χούτι, τους μαχητές της Χαμάς ή της Χεζμπολάχ. Αντε και την Τουρκία. "Pacta sunt servanta" (οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται") που θα έλεγε κι ο μακαρίτης ο Σόιμπλε ή η - πού χάθηκε αυτό το κορίτσι μετά τα απομνημονεύματά της;- η Μέρκελ.
Τι εξυπηρετεί, άραγε, ο υπερβάλλων ζήλος της κυβέρνησης του Κυριάκου που θέλει να τηρήσει όχι μόνο τα pacta αλλά και τα... α-pacta; Ρίξτε μια ματιά στους πίνακες που παραθέτω.

Ο πρώτος- χειροποίητος, παρακαλώ, με στοιχεία της Eurostat-, δείχνει τι έχουμε πληρώσει για τόκους χρέους από το 2010 μέχρι το τέλος του 2025: 109 δισ. ευρώ, παρακαλώ, δεν τα λές λίγα για μια χρεοκοπημένη και παραγωγικά κατεστραμμένη χώρα. Είναι σχεδόν μισό ετήσιο ΑΕΠ. Πώς εξελίχθηκε το δημόσιο χρέος αυτό το διάστημα; 329 δισ. ήταν το 2010, όταν ξέσπασε η κρίση και οι Ευρωπαϊοι εταίροι άρχισαν να μας “φιλοδωρούν” με δάνεια και να μας τιμωρούν με μνημόνια. 363 δισ. (34 δισ. περισσότερα!) ήταν το οφειλόμενο χρέος στο τέλος του προηγούμενου έτους. Τι διάολο γίνεται, κι εμείς πληρώνουμε, έστω και με μέτρο, αλλα το χρέος αυγαταίνει, αντί να μειώνεται; Γιατί τα 12 δισ. της πρόωρης αποπληρωμής που θέλει ο Μητσοτάκης θα μας "απελευθερώσουν", ενώ τα 110 και πλέον δισ. που δώκαμε τα τελευταία 15 χρόνια μας σκλάβωσαν περισσότερο;

Η απάντηση κρύβεται στο δεύτερο γράφημα που παραθέτω (επεξεργασμένο από τον ΟΔΔΗΧ). Οπως ξέρουμε και ξεχνάμε από την πολύ λωτοφαγία, το 74% του χρέους των 360 δισ. ευρώ (σήμερα), περίπου 230 δισ. ευρώ, το κατέχει πια ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, που έχει μαζέψει όλα τα δάνεια που πήρε η Ελλάδα από την ΕΕ. Τα άλλα 130 δισ. τα χρωστάει η χώρα στις περίφημες "αγορές χρέους", αυτές που έστρωσαν τον δρόμο της χώρας προς την μνημονιακή κόλαση. Το χρέος των εταίρων πιστωτών πάει μακριά, μέχρι το μακρινό 2070. Τα περισσότερα μάλιστα εξοφλούνται μετά το 2040, μέχρι τότε οι δανειστές μας μας πήγαν λάου λάου, με τη συμφωνία ρύθμισης επί Τσακαλώτου, το 2018.
Τα άλλα όμως, αυτά των ιεράκων των αγορών, τα χρήματα που δανειστήκαμε τα τελευταία δέκα χρόνια, μαζί με ολίγα υπόλοιπα από το κούρεμα του PSI το 2012, αρχίζουν να "δαγκώνουν" από του χρόνου και μετά. Από το 2027 μέχρι το 2039 μετράμε πάνω από 70 δισ. ευρώ ζεστά, κοχλαστά ομόλογα που λήγουν, περίπου 7 δισ. τον χρόνο, και πρέπει να εξοφληθούν. Αυτή τη 12ετία το μέσο ετήσιο κόστος εξόφλησης του χρέους εκτοξεύεται από τα περίπου 5 δισ. ευρώ στα 10 δισ. ευρώ. Ετσι, η κυβέρνηση του πολυχρονεμένου Κυριάκου αποφασίζει να πουλήσει μούρη και ασφάλεια στα κερδοσκοπικά κοράκια για τα επόμενα χρόνια, μειώνοντας το ετήσιο κόστος εξόφλησης του χρέους. Θα δώσει 13 από τα 230 δισ. που χρωστάμε στους ευρωπαίους εταίρους- χέστηκε η Φατμέ στο Γενί Τζαμί-  για να πληρώνει αδιατάρακτα τους ιδιώτες κατόχους ελληνικού χρέους με περίπου 7 δισ. τον χρόνο.

Φαίνεται ευφυές και ορθολογικό, αλλά έχει και μια εντελώς ανάποδη ανάγνωση: με τις συνθήκες πολέμου και ενεργειακής κρίσης που επικρατούν διεθνώς και με άγνωστη ημερομηνία λήξης, ποιος εγγυάται ότι δεν θα βρεθούμε μπροστά σε μια νέα κρίση χρέους, με “κύριο πιάτο” πλέον χώρες όπως η Γαλλία ή η Ιταλία, άλλα με “ορεκτικό” την συνήθη ύποπτο Ελλάδα; Φυσικά κανένας δεν μπορεί να εγγυηθεί κάτι τέτοιο. Αλλά ο Μητσοτάκης μπορεί να εγγυηθεί στους φίλους του στις διεθνείς αγορές ότι μπορούν να συνεχίσουν να δανείζουν τη χώρα, να αγοράζουν κοψοχρονιά τα φιλέτα της, ότι γενικώς ακόμη και χωρίς γαλάζια αυτοδυναμία στις προσεχείς εκλογές, η «Μητσοτάκης ΑΕ» θα παραμείνει ρυθμιστής και εγγυητής κάθε κυβερνητικής λύσης που θα προκύψει από το 2027 και για τα επόμενα 10-12 χρόνια. Με λίγα λόγια, ό,τι και να γίνει στις εκλογές, τα βαμπίρ των αγορών θα παίρνουν τα λεφτά τους πίσω και με τόκο, κανείς δεν θα τις απειλήσει ότι «εμείς θα παίζουμε τον ζουρνά κι αυτές θα χορεύουν», η χώρα θα είναι το ίδιο ξέφραγο αμπέλι που τους εξασφαλίζει τις μέγιστες και ταχύτερες αποδόσεις.

Αυτό που λέει ψιθυριστά η κυβέρνηση Μητσοτάκη στις αγορές είναι ειλικρινές. Αυτό που λέει φωναχτά στους πολίτες είναι καθαρό ψέμα και πολιτική απάτη. Αυτό που ΔΕΝ ΛΕΕΙ η αντιπολίτευση είναι πολιτική δειλία και παράταση της εθνικής χρεοδουλείας. Αυτό που χρειάζεται η χώρα είναι μια "εθνική απελευθέρωση" από την απάτη, τη δειλία, την εθελοδουλεία, τη βλακεία. Και τον Μητσοτάκη ως συνεκδοχή και των τεσσάρων εννοιών.

ΚΙΜΠΙ