Με GPS τ' αλφαβητάρι των άστρων

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 4-5/4/2026

Το καλύτερο GPS για τη Ρώμη είναι ο Τίβερης με τις γέφυρές του, όπως όλα τα ποτάμια που διασχίζουν ανοιχτά κι ελεύθερα τις περισσότερες ευρωπαϊκές μητροπόλεις. Στην Αθήνα τα τσιμέντωσαν προ πολλού, μαζί με τους λόφους της. Στην Αθήνα δεν σε σώζει ούτε το GPS.

Γαμάτη η Ρώμη! Λίγες μέρες υπόλοιπα αδείας, φτηνά εισιτήρια αεροπορικά, σε άβολες είναι αλήθεια ώρες, μια χειραποσκευή που επιβάλλει αυτάρκεια, ένα διαμέρισμα airbnb και μερικά κατοστάρικα για σκότωμα. Να η ευκαιρία να πάρεις μια γεύση ρωμαϊκού μεγαλείου, πρωτοχριστιανικής τέχνης, αναγεννησιακού φωτός, μπαρόκ υπερβολής, αρτ νουβό καινοτομίας, όλα απλωμένα σε 1.300 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 3.000 χρόνια, οριοθετημένα από τους επτά λόφους, νοτισμένα γενναιόδωρα από τον Τίβερη, που αν και χαρίζει στην «αιώνια πόλη» μόλις 5-6 από τα 400 χιλιόμετρά του, είναι ένα αυθεντικά ρωμαϊκό (ήγουν: της Ρώμης) ποτάμι. 

Μια γεύση, βέβαια, μόνο. Σαν αυτήν του συμπυκνωμένου χυμού, που θυμίζει κάπως το φρούτο προέλευσης. Ή σαν αυτήν του καφέ που πίνεται βιαστικά στην αίθουσα αναμονής και πετιέται μισοπιωμένος γιατί σε φωνάζουν για επιβίβαση. 

Ευτυχία μπροστά σε κάθε Ραφαήλ, κάθε Καραβάτζιο, κάθε Μικελάντζελο, που μπορείς να δεις χωρίς να ξεπλυθείς από ρευστό. Δέος μπροστά σε κάθε θόλο που νομίζεις πως στέκεται στον αέρα, απόλαυση μπροστά σε κάθε καλαίσθητη επίδειξη ισχύος, πλούτου, στιλ, αναστοχασμός μπροστά στο κέντρο μιας αυτοκρατορίας που κάποτε εκτεινόταν σε τρεις ηπείρους, θαυμασμός μπροστά στα μνημεία που δοξάζουν πομπωδώς το ιταλικό risorgimento (ενοποίηση), απορία για το πώς ο μεταφασιστικός ερειπιώνας, η «Ρώμη, ανοχύρωτη πόλη» του Ροσελίνι (1945), μεταμορφώθηκε στην «Τέλεια ομορφιά» του Σορεντίνο (2013). 

Sic transit gloria mundi, έλεγαν πεσιμιστικά οι Λατίνοι. Αλλά η σύγχρονη μητροπολιτική Ρώμη δεν αποτελεί συνονθύλευμα θραυσμάτων μιας παρηκμασμένης δόξας, αλλά τεράστιο σκηνικό ιστορίας και μνήμης, μεταβολισμένων σε ένα ολοζώντανο πολεοδομικό συγκρότημα, φιλικό για τους κατοίκους, περίπλοκο έως χαοτικό για τα εκατομμύρια επισκέπτες: Ιάπωνες, Κινέζους, Αμερικανούς, Ισπανούς, Αργεντίνους, Αραβες, Σκανδιναβούς, Μαροκινούς, Ελληνες. Εννοείται, αρκετούς Ελληνες που έχουν πιστέψει το una fazzia una razza, αν και οι διαφορές της ά-σχημης Αθήνας από την αυτοκρατορική Ρώμη που κραυγάζει αλαζονικά τη «δυτική, λευκή πολιτισμική υπεροχή» της είναι τεράστιες 

Πώς να κυκλοφορήσουν όλοι αυτοί μέσα στην τεράστια μητρόπολη, τη Ρώμη, στην οποία κάποτε οδηγούσαν όλοι οι δρόμοι; Ο σύγχρονος αστρολάβος, η πυξίδα, ο εκτυπωμένος χάρτης, ο ταξιδιωτικός οδηγός, οι ερωτήσεις στους πρόθυμους ή απρόθυμους ντόπιους έχουν αντικατασταθεί από ένα και μόνο πράγμα: το κινητό και το ενσωματωμένο σ' αυτό σύστημα πλοήγησης GPS. Τεράστια ευκολία, δεν λέω, και ίσως το όφελος που αποδίδει η δορυφορική πλοήγηση από το ένα σημείο στο άλλο με τα πόδια, το αυτοκίνητο, τα μέσα μεταφοράς, με απόκλιση ελάχιστων μέτρων, ίσως αξίζει τη μεγάλη θυσία της ιδιωτικότητας και της διαρκούς επιτήρησής μας από κρατικές και ιδιωτικές, νόμιμες και παράνομες υπηρεσίες. Ο νέος ανθρωπότυπος που αναπτύσσεται στις μητροπόλεις της Ευρώπης που βουλιάζουν από υπερτουρισμό είναι ο άνθρωπος με το σκυμμένο κεφάλι και το καρφωμένο στον ζωντανό χάρτη του κινητού βλέμμα. Συνήθως τον συμπληρώνουν τα ασύρματα ακουστικά, μόνος τρόπος να ακουστούν οι οδηγίες του GPS μέσα στην οχλοβοή του τουριστικού υπερπλήθους, που ψάχνει κι αυτό τον προορισμό του, όταν δεν στέκεται στις ουρές ενός φημισμένου αξιοθέατου ή δεν βγάζει σέλφι, θέλοντας να γίνει το ίδιο αξιοθέατο. 

Ο άνθρωπος με το GPS μοιάζει κάπως με τους κονκισταδόρες της Αναγέννησης με τους αστρολάβους τους, αν και πλοηγείται σε ήδη χαρτογραφημένες, αποικισμένες χώρες. Μοιάζει μόνο ως προς το ότι πλοηγείται στο άγνωστο, παρότι είναι εντελώς γνωστό: φωτογραφημένο από τη στρατόσφαιρα, από το επίπεδο της γης ή της θάλασσας, λεπτομερώς χαρτογραφημένο, με όλους τους ονοματισμένους και ανώνυμους δρόμους, είναι φορτωμένο με όλες τις πληροφορίες για τις εναλλακτικές διαδρομές, τους συντομότερους δρόμους, τα μέσα μετάβασης, τους ακριβείς χρόνους μέχρι τον επιλεγμένο προορισμό. «Κατευθυνθείτε βορειοδυτικά, στρίψτε αριστερά, πάρτε τη βοηθητική οδό δεξιά, το λεωφορείο μπορεί να φτάσει πριν από τον προγραμματισμένο χρόνο, το μετρό ενδέχεται να καθυστερήσει τρία λεπτά, ο προορισμός σας βρίσκεται στα αριστερά». Ενίοτε, σηκώνεις το βλέμμα από την οθόνη του κινητού κι ανακαλύπτεις ότι ο προορισμός σου δεν είναι εκεί. Κάποιο λάθος έχει κάνει ο δορυφορικός παντογνώστης. 

Στην πιο ευρεία και συνεχή χρήση του GPS στην έως σήμερα ψηφιακή ζωή μου, στη διάρκεια του ολιγοήμερου ταξιδιού μου στη Ρώμη, ανακάλυψα ότι η πιο κερδοσκοπική εκδοχή πλοήγησης, που πλαισιώνει κάθε διαδρομή με εμπορικές στάσεις και καταναλωτικές προκλήσεις -καφέ, εστιατόρια, σουπερμάρκετ, καταστήματα ένδυσης, υπόδησης, σουβενίρ κ.λπ.-, μπορεί και να σε μπερδέψει, να σε κάνει να γυρνάς γύρω από τον άξονά σου, να διπλασιάζει μια διαδρομή 1.000 μέτρων, να μην υπακούει στη γεωμετρική αρχή «ουδείς δρόμος συντομότερος της ευθείας», να κάνει χιλιάδες περιπλανώμενους τουρίστες να αναρωτιούνται: «Αυτό είναι το Πάνθεον; Από εδώ πάνε για το Βατικανό; Πού είναι η Σάντα Μαρία ντελ Πόπολο;». 

Αλλά ταυτόχρονα με την ανακάλυψη ότι το GPS δεν είναι αλάνθαστο, γιατί απλά οι άνθρωποι που το τροφοδοτούν με κάθε δυνατή πληροφορία δεν είναι αλάνθαστοι, ανακάλυψα ότι οι νέες ψηφιακές μας δεξιότητες, που βασίζονται στην απλή χρήση εφαρμογών, προκαλούν την καταστροφή δεξιοτήτων που το είδος μας καλλιέργησε στο πέρασμα χιλιάδων χρόνων. Δυσκολευόμαστε, ίσως και αδυνατούμε πλήρως, να προσανατολιστούμε. Τι κάνω όταν το σύστημα πλοήγησης με διατάζει να κατευθυνθώ «βορειοδυτικά»; Πού είναι ο Βορράς, ο Νότος, η Ανατολή, η Δύση; Στη σχολική «πατριδογνωσία» ένα παιδί με το βλέμμα στην ανατολή του ήλιου και τα χέρια του σε έκταση έδειχνε τα σημεία του ορίζοντα. Θυμάμαι τις μικρές μαγνητικές πυξίδες. Θυμάμαι την άνεση με την οποία ως δεκάχρονος διέσχιζα τη διαδρομή Δουργούτι-Ομόνοια ακολουθώντας τα συλλογικά ή τα ατομικά μου τοπόσημα: προσφυγικές πολυκατοικίες, ανοιχτό ρέμα της Καλλιρρόης, «Πίκολο», «Μασκωτίτσα», Στύλοι, Ζάππειο, Σύνταγμα, Πανεπιστημίου. Τώρα εύκολα χάνομαι ακόμη και στο Παγκράτι ή στην Κυψέλη. Πόσο μάλλον στη Ρώμη. 

Οι μεγαλύτερες κατακτήσεις του είδους μας εδώ και 50.000 χρόνια βασίστηκαν σε αυτές τις στοιχειώδεις ανθρώπινες δεξιότητες που σήμερα φθίνουν υπό την πίεση των ψηφιακών υποκαταστάτων τους: τον προσανατολισμό, το «διάβασμα» του χάρτη των αστερισμών, την παρακολούθηση της τροχιάς του ήλιου ή της σελήνης, την παρατήρηση καιρικών και κλιματικών αλλαγών, τις εναλλαγές χλωρίδας και πανίδας και, πάνω απ' όλα, τη μνήμη, τη «φωτογράφηση» του χώρου από το περιπλοκότερο GPS της φύσης: τον ανθρώπινο εγκέφαλο. 

Αλήθεια, τι γίνεται όταν πέφτει η μπαταρία του κινητού; Τι θα γίνει αν «βραχυκυκλώσουν» οι δορυφόροι που μας πλοηγούν; Ποιος θα μας δείξει τον δρόμο; 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Λίγες οι νύχτες με φεγγάρι που μ’ αρέσαν. 

Τ’ αλφαβητάρι των άστρων που συλλαβίζεις 

όπως το φέρει ο κόπος της τελειωμένης μέρας

και βγάζεις άλλα νοήματα κι άλλες ελπίδες, 

πιο καθαρά μπορείς να το διαβάσεις. 

Τώρα που κάθομαι άνεργος και λογαριάζω 

λίγα φεγγάρια απόμειναν στη μνήμη· 

νησιά, χρώμα θλιμμένης Παναγίας, αργά στη χάση 

ή φεγγαρόφωτα σε πολιτείες του βοριά ρίχνοντας κάποτε

σε ταραγμένους δρόμους ποταμούς και μέλη ανθρώπων 

βαριά μια νάρκη. 

Κι όμως χτες βράδυ εδώ, σε τούτη τη στερνή μας σκάλα 

όπου προσμένουμε την ώρα της επιστροφής μας να χαράξει 

σαν ένα χρέος παλιό, μονέδα που έμεινε για χρόνια 

στην κάσα ενός φιλάργυρου, και τέλος 

ήρθε η στιγμή της πλερωμής κι ακούγονται 

νομίσματα να πέφτουν πάνω στο τραπέζι· 

σε τούτο το τυρρηνικό χωριό, πίσω από τη θάλασσα του Σαλέρνο 

πίσω από τα λιμάνια του γυρισμού, στην άκρη 

μιας φθινοπωρινής μπόρας, το φεγγάρι ξεπέρασε τα σύννεφα, 

και γίναν τα σπίτια στην αντίπερα πλαγιά από σμάλτο.

Σιωπές αγαπημένες της σελήνης

Γιώργου Σεφέρη, «Τελευταίος Σταθμός» (1944)

Ο Κάφκα στην Τεχεράνη

 Η Εφημερίδα των Συντακτών, 28-29/3/2026

Ο κατηγορούμενος Γιόζεφ Κ. (Αντονι Πέρκινς) μεταξύ άλλων υποδίκων-μελλοθανάτων στην πιο εικονοκλαστική κινηματογραφική μεταφορά βιβλίου του Κάφκα, στη «Δίκη» του Ορσον Ουέλς 

Αν ο Κάφκα, πριν πεθάνει, μόλις 41 ετών, υποψιαζόταν την τεράστια φήμη και απήχηση του σχετικά μικρού έργου του και κυρίως τη μετατροπή του σε παγκόσμιας εμβέλειας τουριστική ατραξιόν και την παροχέτευσή του σε αμφίβολης καλλιτεχνικής αξίας μεταγραφές και διασκευές, ίσως δεν είχε εμπιστευτεί τα χειρόγραφά του, όσα τουλάχιστον δεν είχαν εκδοθεί, στον φίλο του Μαξ Μπροντ με τη ρητή εντολή να τα κάψει. Θα τα είχε κάψει ο ίδιος. Ετσι πεισματάρης, τζώρας και αυτοκαταστροφικός που καθώς φαίνεται ήταν, θα είχε σηκωθεί από το κρεβάτι του σανατορίου στη Βιέννη, όπου νοσηλευόταν τις τελευταίες εβδομάδες της ζωής του, και θα είχε γυρίσει καρφί στο σπίτι του στην Πράγα για να τα κάψει αυτοπροσώπως. Ετσι, θα αγνοούσαμε σίγουρα μερικά από τα διασημότερα και ανελλιπώς επανεκδιδόμενα σε κάθε γλώσσα και κάθε χώρα του πλανήτη έργα, όπως «Ο πύργος» ή «Η δίκη». 

Φρεσκάρισα λίγο τη σχεδόν εφηβική σχέση μου με τον Κάφκα βλέποντας πριν από λίγες μέρες την περίπου βιογραφική, καθόλου «στρωτή», αλλά σίγουρα «καφκική» ταινία της Ανιέσκα Χόλαντ «Franz» («Κάφκα» στην ελληνική εκδοχή). Εκεί, η αφήγηση της ζωής του Κάφκα είναι ένα παλίμψηστο, ένα παζλ από ρεαλιστικά στιγμιότυπα της ζωής του, διηγήσεις ανθρώπων του περιβάλλοντός του –ο πατέρας, η μητέρα, μία από τις αδελφές του, οι πλησιέστεροι φίλοι του, οι δυο γυναίκες της ζωής του–, εμβόλιμες σκηνές από τα βιβλία του με τους βασικούς ήρωές τους, τον Γιόζεφ Κ. της «Δίκης» και τον Κ. του «Πύργου», που ο καθένας τους προφανώς είναι alter ego του Κάφκα, ακόμα και σύγχρονες ξεναγήσεις στα εντελώς εμπορευματοποιημένα τοπόσημα της Πράγας ή της Βιέννης που σχετίζονται με τη ζωή του Κάφκα, με Ιάπωνες, Κινέζους ή Σκανδιναβούς τουρίστες να βγάζουν σέλφι στη σοφίτα όπου ο Φραντς έγραφε τα έργα του ή να ξαπλώνουν στην όχθη του ποταμού που κολυμπούσε σε μια πετσέτα, σαν αυτή που χρησιμοποιούσε ο ίδιος, έναντι μόλις δύο ευρώ! 

Γι’ αυτό ακριβώς λέω με σιγουριά πως αν ο Κάφκα προέβλεπε με κάποιο τρόπο το μέλλον του έργου του, θα κατέστρεφε όχι μόνο να ανέκδοτα χειρόγραφά του, αλλά και όσα αντίτυπα από τα εκδοθέντα είχαν απομείνει πριν από έναν αιώνα στα ράφια βιβλιοπωλείων της Βιέννης ή της Πράγας. Οχι από ελιτισμό, μισανθρωπισμό ή ναρκισσισμό. Αλλά από την αίσθηση της ματαιότητας και ματαίωσης που βιώνει ένας συγγραφέας όταν αντιλαμβάνεται –από κριτικούς, αναγνώστες ή απλούς γνώστες της ύπαρξής του– πόσο μακριά από τις προθέσεις του είναι αυτό που προσλαμβάνουν οι άλλοι από το γραπτό του. 

Αδικη αντίδραση, οφείλω να πω. Γιατί αυτός είναι ο ρόλος και η μοίρα κάθε κειμένου από τη στιγμή που δημοσιεύεται. Εχει τόσες εκδοχές και τόσες διαφορετικές αναγνώσεις όσες και οι αναγνώστες του. Στην ταινία της Χόλαντ μια ξεναγός σε ένα από τα πολλά «μουσεία Κάφκα» αναφέρει ένα χαρακτηριστικό στοιχείο: σε κάθε λέξη που έχει γράψει ο Κάφκα, αντιστοιχούν 10.000.000 λέξεις που έχουν γραφτεί γι’ αυτόν και τα έργα του. Υπάρχουν χιλιάδες, εκατομμύρια «Κάφκες» εκεί έξω, αλλά το ζητούμενο είναι να προκύπτει ανάμεσά τους τουλάχιστον μια ταύτιση ψυχική και εν τέλει ψυχαγωγική. Και στον Κάφκα το κεντρικό στοιχείο της «ψυχαγωγικής» προσφοράς των μυθιστορημάτων και διηγημάτων –αλλά και των επιστολών ή των σημειώσεών του– είναι αυτό που λέμε «καφκική» κατάσταση ή ατμόσφαιρα. 

Κατά σύμπτωση διαβολική, σχεδόν καφκική, μιλώντας προ ημερών με τον Απόστολο Λυκεσά, ανταποκριτή της «Εφ.Συν.» στη Θεσσαλονίκη, περί της καφκικής ατμόσφαιρας που μας περιβάλλει σε πολλούς ομόκεντρους κύκλους, από τον ατομικό, συγγενικό, επαγγελματικό, μέχρι τον εθνικό, τον ευρωπαϊκό, τον πλανητικό, μου επισήμανε την γκροτέσκα διάθεση των έργων του Κάφκα, θυμούμενος ότι κάπου είχε διαβάσει πως, όταν ο συγγραφέας διάβαζε αποσπάσματα από την εν εξελίξει «Δίκη» του σε φιλικούς κύκλους, γέλαγε ο ίδιος και όλη η ομήγυρις με τον παραλογισμό της περιπέτειας του Γιόζεφ Κ. που συλλαμβάνεται, δικάζεται και καταδικάζεται για ένα έγκλημα που αγνοεί ο ίδιος και όλη η πυραμίδα των διωκτών και εκτελεστών του. Και αντέτεινα στον Απόστολο πως αυτή ακριβώς τη σκηνή η Ανιέσκα Χόλαντ την έχει περιλάβει στην ταινία της που είχα δει πριν δυο 24ωρα, με τον Κάφκα να διαβάζει αποσπάσματα ξεκαρδισμένος στα γέλια, περιτριγυρισμένος από συγγραφείς-φίλους του που αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο, αντιλαμβανόμενοι τη γελοιότητα μιας κυρίαρχης εξουσίας και μιας άβουλης γραφειοκρατίας και στρατοκρατίας που διώκουν και εξοντώνουν ανυποψίαστους υπηκόους για ένα και μόνο έγκλημά τους: ότι απλώς υπάρχουν. 

Σε κάθε εξουσία που ασκεί τη βία της στους υποτελείς της –άτομα, ομάδες, τάξεις, εθνότητες, μειονότητες, κράτη– στο όνομα της οικονομικής ισχύος, της ταξικής υπεροχής, της εθνικής ή θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, της στρατιωτικής δύναμης, της γεωπολιτικής κυριαρχίας, της αυτοκρατορικής αδηφαγίας ή απλώς της παράλογης, μανιώδους απληστίας για πλούτο, κυριαρχία και επιρροή, ένας Κάφκα θα μπορούσε να αποδώσει την τραγελαφική διάστασή της. Το Ιράν υποτίθεται ότι βομβαρδίζεται για ένα «έγκλημα» που δεν έχει κάνει ακόμη, το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, παρότι διακηρύσσει ότι δεν έχει καμιά πρόθεση να το κάνει. Η προληπτική καταδίκη του σε πόλεμο, μάλιστα, ακολουθεί την ποινή κυρώσεων που υφίσταται εδώ και 20 χρόνια για το ίδιο «έγκλημα» που δεν έχει τελέσει. Κι αυτή η ποινή ακολούθησε μιαν άλλη, τριακονταετή ποινή, επίσης έναντι ενός μη κατονομαζόμενου εγκλήματος, που πιθανότατα ήταν η ίδια η ύπαρξη του Ιράν ως «ισλαμικής δημοκρατίας», ως καθεστώτος –μας αρέσει ή όχι– πάντως, παράταιρου προς τις μοναρχίες, τις δικτατορίες και τις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες δυτικού τύπου. Το τραγελαφικό είναι ότι ανακριτές, δικαστές και εκτελεστές της ποινής εις βάρος της ιρανικής κοινωνίας για το μη τελεσθέν έγκλημα είναι οι ΗΠΑ, η μόνη χώρα που έχει τελέσει εδώ και 80 χρόνια αυτό το έγκλημα της κατοχής και χρήσης πυρηνικών όπλων, δολοφονώντας ακαριαία 200.000 αμάχους στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, και το Ισραήλ που το τελεί εδώ και δεκαετίες, στη ζούλα και στο απυρόβλητο, αρκούμενο στις «συμβατικές» δολοφονίες που προκαλεί την ίδια περίοδο στην Παλαιστίνη. 

Ισως ο Εβραίος Κάφκα πρόθυμα θα αφηγούνταν αυτή την πολεμική τρέλα. Αλλά αμφιβάλλω αν θα έβρισκε ερεθίσματα για χιούμορ έστω και στις ανοησίες του αλλοπρόσαλλου πλανητάρχη. 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Σκέφτηκε να τρέξει πίσω τους ώς την εξώπορτα καθώς θα ’φευγαν. Σκέφτηκε να τους προκαλέσει να τον πιάσουν. Ετσι ξανάπε: «Πώς να πάω στην Τράπεζα αφού έχω συλληφθεί;» «Α! καταλαβαίνω», είπε ο Επιθεωρητής, που είχε φτάσει κιόλας στην πόρτα. «Με παρανοήσατε. Φυσικά έχετε συλληφθεί, αλλ’ αυτό δεν σας εμποδίζει να πηγαίνετε στη δουλειά σας. Δεν θα εμποδιστείτε να συνεχίσετε την κανονική σας ζωή».«Μα τότε δεν είναι άσχημο να σε συλλαμβάνουν», είπε ο Κ. πλησιάζοντας τον Eπιθεωρητή. «Δεν είπα ποτέ πως είναι», είπε ο επιθεωρητής. «Τότε δεν βλέπω ποια η ιδιαίτερη ανάγκη να με πληροφορήσετε για τη σύλληψη», είπε ο Κ. σιμώνοντας περισσότερο. Και οι άλλοι είχανε πλησιάσει. Ηταν τώρα όλοι μαζεμένοι κοντά κοντά, μπρος την πόρτα. «Ηταν καθήκον μου», είπε ο Επιθεωρητής. «Βλακώδες καθήκον», είπε ο Κ. αλύγιστος.«Ισως», αποκρίθηκε ο Επιθεωρητής, «αλλά δεν είναι ανάγκη να χάνουμε τον καιρό μας με παρόμοιους διαξιφισμούς. Υπέθεσα πως θέλατε να πάτε στην Τράπεζα. Επειδή τόσο διαστρέφετε τα λόγια, επιτρέψτε μου να προσθέσω ότι δεν σας αναγκάζω να πάτε στην Τράπεζα, απλώς υπέθεσα ότι θέλατε να πάτε. Για να σας διευκολύνω λοιπόν, και για να περάσει κατά το δυνατόν απαρατήρητη η άφιξή σας στην Τράπεζα, κράτησα στη διάθεσή σας τους τρεις κυρίους από δω, που είναι συνάδελφοί σας». 

Φραντς Κάφκα, «Η δίκη» (μετάφραση Αλέξανδρου Κοτζιά) 

Πάντα πατήρ πολέμου

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 21-22/3/2026

"Ο μισός πλανήτης βάφτηκε μπλε" θα έλεγαν με ενθουσιασμό κάποιοι εγχώριοι δημοσκόποι αν ο χάρτης απεικόνιζε αποτελέσματα εκλογών, με την μητσοτάκεια ΝΔ ξανά πρώτη. Αλλά όχι, με μπλε χρώμα στον χάρτη απεικονίζονται οι σχεδόν 80 χώρες του πλανήτη στις οποίες οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτικές βάσεις. Το επόμενο βήμα μετά, είναι να βαφεί ο πλανήτης κόκκινος, Στο αίμα... 

Ποιος είμαι εγώ, θα μου πείτε, που θα τολμήσω να διορθώσω ή να διακωμωδήσω τον Ηράκλειτο, διότι είναι προφανές από τον τίτλο ότι επιχειρώ να αντιστρέψω ένα από τα διασημότερα σωζόμενα αποφθέγματά του. Στην πλήρη εκδοχή του έχει ως εξής: «πόλεμος πάντων μεν πατήρ εστι, πάντων δε βασιλεύς, και τους μεν θεούς έδειξε τους δε ανθρώπους, τους μεν δούλους εποίησε τους δε ελευθέρους». Δεν νομίζω πως χρειάζεται μετάφραση, σαφέστατος ο κορυφαίος υλιστής φιλόσοφος από την Ιωνία, σκοτεινός κατ’ άλλους, φωτεινότατος κατ’ εμέ, γιατί τα λίγα σπαράγματα σκέψης του που έχουν ώς τις μέρες μας επιβιώσει παραμένουν εργαλεία ερμηνείας του κόσμου ή του εαυτού μας. Ποιος έχει, για παράδειγμα, αντίρρηση, πως «τα πάντα ρει», ότι δηλαδή η αέναη αλλαγή είναι η θεμελιώδης συνθήκη της ύπαρξης; Ποιος διαφωνεί ότι «ήθος ανθρώπω δαίμων», πως δηλαδή κάθε άνθρωπο τον κυβερνά πριν από όλα ο χαρακτήρας του;

Αλλά, ας με συγχωρήσει ο παππούς Ηράκλειτος, έχει δίκιο μεν πως ο πόλεμος, ως σύγκρουση αντιθέτων δυνάμεων στην ύλη, στη φύση, στις κοινωνίες, είναι γεννήτορας νέων μορφών ύλης, όντων, εθνών, κοινωνικών συστημάτων, αλλά δεν μας λέει τι, ποιος, ποια γεννά τον πόλεμο. Είναι προϊόν παρθενογένεσης; Κι ας αφήσουμε τις συγκρούσεις των δυνάμεων της ύλης και των στοιχείων της φύσης. Ας περιοριστούμε στον πόλεμο ως φαινόμενο της ανθρώπινης ιστορίας, ως κόκκινη κλωστή που τη διατρέχει από τότε που υπάρχει μνήμη, γραπτά κι άλλα τεκμήρια. Ποιος είναι ο πατέρας ή η μητέρα του πολέμου, ποιες οι γενεσιουργές αιτίες του; 

                                                                          ****

Αν ανατρέξουμε σε όλη τη φιλολογία της ανθρωπότητας –από τα μεγάλα έπη της προϊστορίας, τις προφορικές σάγκες της Σκανδιναβίας, τις άγραφες αφηγήσεις των Αβορίγινων, τις τραγωδίες και κωμωδίες των κλασικών της Αθήνας, το «De bello Gallico» και «De bello civili» του Καίσαρα, μέχρι τους «ιμπεριαλισμούς» του Κάουτσκι και του Λένιν, το «Ουδέν νεότερον...» του Ρεμάρκ, τη «Ζωή εν τάφω» του Μυριβίλη, το «Ταξίδι στην άκρη της νύχτας» του Σελίν ή το «Πόλεμος και πόλεμος» του νομπελίστα Κρασναχορκάι– θα ανακαλύψουμε ότι πάμπολλες ανθρώπινες επινοήσεις και συμπεριφορές διεκδικούν τον τίτλο του πατέρα του πολέμου: η ιδιοκτησία, η απληστία, η πείνα, η ανισότητα, η φτώχεια, ο ρατσισμός, ο εθνικισμός, η εξουσία, η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, η καταπίεση εθνών από έθνη, ο ανταγωνισμός, το κυνήγι του πλούτου, το εμπόριο, οι αγορές, η αναζήτηση πόρων και εδαφών, ο ιμπεριαλισμός, το κυνήγι του κέρδους, η παγκοσμιοποίηση, οι πολυεθνικές, η διαπάλη των γεωπολιτικών μπλοκ για τον έλεγχο των πόρων του πλανήτη, του αέρα του, του ήλιου του, του υπεδάφους του... «Πάντα έστιν πατήρ πολέμου», θα μπορούσα εγώ, ο ταπεινός γραφιάς, να αντιτείνω στον Ηράκλειτο, και δεν εννοώ το συμπαθές υπό εξαφάνιση αδηφάγο ασπρόμαυρο θηλαστικό, το Πάντα, εννοώ τα «πάντα όλα» που από καταβολής ανθρωπότητας αποτέλεσαν αιτίες ή αφορμές μικρών και μεγάλων πολέμων.

Ομως, η διάχυση της ευθύνης γενικώς και αορίστως στις σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης φύσης ή στις πιο προβληματικές εκδοχές ανθρώπινων κοινωνιών που θεμελίωσαν την πρόοδο και τα επιτεύγματά τους σε ποταμούς αίματος, συσκοτίζει τη φύση του πολέμου που ζούμε εδώ και τώρα, στη γεωγραφική γειτονιά μας. Και συσκοτίζει την πατρότητα των περισσότερων, αν όχι όλων των πολέμων που έχουν ξεσπάσει στον πλανήτη στα 81 χρόνια ειρήνης που υποτίθεται ότι έχουμε διανύσει μετά την ήττα του ναζισμού. 

Λοιπόν, από «τα πάντα όλα» που αποτελούν πιθανές συν-αιτίες των μεταπολεμικών πολέμων, μία είναι η κυρίαρχη αιτία: οι «Ηνωμένες Πολιτείες του Πολέμου». Είναι ο τίτλος του βιβλίου του Αμερικανού πολιτικού ανθρωπολόγου, εβραϊκής καταγωγής, Ντέιβιντ Βάιν (εκδόσεις «Σάλτο», σειρά «Κάλλιστος»), προϊόν μιας εκτενούς, σχεδόν εικοσάχρονης έρευνας που αποκαλύπτει και τεκμηριώνει ότι βασική πηγή όλων των πολεμικών συγκρούσεων εδώ και δύο αιώνες είναι η ίδια ύπαρξη των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, η συγκρότησή τους ως πολυέθνος-κράτος προορισμένο να πολεμά διαρκώς εις βάρος εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών, πρώτα στην ίδια την αμερικανική ήπειρο, κι ύστερα σε όλες τις ηπείρους και σε όλους τους ωκεανούς, ακόμα και τον Αρκτικό. 

                                                               ****

Από την Αμερικανική Επανάσταση μέχρι το 2019, οι ΗΠΑ έχουν διεξαγάγει, προκαλέσει ή συμμετάσχει σε πάνω από 260 μικρούς και μεγάλους πολέμους. Η θητεία Τραμπ προφανώς ανεβάζει το ιστορικό σκορ της αυτοκρατορίας προς τους 270 πολέμους, αν περιλάβουμε τον ουκρανικό, την αμέριστη αμερικανική στήριξη στα ισραηλινά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα και το τωρινό μακελειό σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Η εντύπωση ότι το δόγμα Μονρόε επέβαλε τάχα δυο αιώνων αυτοπεριορισμό της κυριαρχίας των ΗΠΑ αποκλειστικά στην αμερικανική ήπειρο και στο δυτικό ημισφαίριο, αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο στις ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες-αποικιοκρατίες, αποδεικνύεται κραυγαλέα ψευδαίσθηση και, τελικά ψέμα, αν μετρηθούν οι δεκάδες πολεμικές εμπλοκές των ΗΠΑ σε Ασία, Αφρική και Ευρώπη στη διάρκεια του 20ού αιώνα. Ανάμεσά τους είναι φυσικά και η άμεση αμερικανική συμμετοχή στον ελληνικό εμφύλιο. 

Ενας αποκαλυπτικός χάρτης στο βιβλίο του Ντέιβιντ Βάιν «Ηνωμένες Πολιτείες του Πολέμου» καταγράφει την παγκόσμια υποδομή της ασυγκράτητης πολεμικής φύσης των ΗΠΑ: 800 στρατιωτικές βάσεις σε 72 χώρες σε όλες τις ηπείρους. Ορισμένες είναι ολόκληρες πολιτείες με καθεστώς αμερικανικής κυριαρχίας και ασυλίας, κράτη εν κράτει, και συνιστούν μια παγκόσμια πολεμική αυτοκρατορία που δεν προστατεύει απλώς τα όπου γης «αμερικανικά συμφέροντα», αλλά είναι εφαλτήρια εκκίνησης μικρών και μεγάλων πολέμων. Ο αριθμός των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων σε κάθε περιοχή του πλανήτη βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τις εστίες πολεμικών συρράξεων, διακρατικών ή και εμφυλίων. 

Από την κήρυξη του «αντιτρομοκρατικού πολέμου» το 2001 μέχρι και το 2019, οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει για τη συμμετοχή τους στους σημαντικότερους πολέμους σε Ασία και Αφρική πάνω από 6,5 τρισ. δολάρια, έχουν προκαλέσει τον θάνατο 834.000 ανθρώπων σε 8 χώρες (και 20.000 Αμερικανών) και ευθύνονται για τον εκτοπισμό 16 εκατ. ανθρώπων. Αν προστεθούν τα κόστη του δι’ αντιπροσώπων πολέμου στην Ουκρανία με τη συνένοχη Ρωσία, της γενοκτονίας στη Γάζα και της τωρινής ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, θα χρειαστεί να προσθέσουμε στον «λογαριασμό» τουλάχιστον 3 τρισ. δολάρια, 700.000 νεκρούς, αμάχους κατά 90% και 10 εκατομμύρια εκτοπισμένους! 

                                                            ****

Αυτά στην πλανητική κλίμακα. Φυσικά, στην περιφερειακή κλίμακα της Μέσης Ανατολής, αν πατέρας κάθε πολέμου από το 1948 παραμένουν έστω και εξ αποστάσεως οι ΗΠΑ, οφείλουμε να αποδώσουμε στο Ισραήλ τον ρόλο της μητέρας. Κι όποιος ανησυχεί ειλικρινά για την οικονομική, κοινωνική κι ανθρωπιστική καταστροφή που θα προκαλέσει παγκόσμια ο τωρινός ολοκληρωτικός πόλεμος κατά του Ιραν, οφείλει να κόψει κάθε άμεση ή έμμεση σχέση με το θανατηφόρο ζευγάρι της διεθνούς αταξίας πραγμάτων.

ΚΙΜΠΙ

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Οσοι ανησυχούν και –ελπίζω– εξοργίζονται από το ιστορικό πολέμου των ΗΠΑ, πρέπει να βρουν τρόπους να απαιτήσουν και να αναγκάσουν την αλλαγή. Το να μην φανταζόμαστε και να μην προωθούμε εναλλακτικές στο πολεμικό σύστημα υπό την εικασία ότι δεν θα αλλάξει τίποτα είναι το χειρότερο είδος αυτοεκπληρούμενης προφητείας. Η εγκατάλειψη της αυτοκρατορίας, ή η αποϊμπεριαλιστικοποίηση των ΗΠΑ πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της αλλαγής. Πώς μπορούν οι άνθρωποι να ξεκινήσουν μια διαδικασία αποϊμπεριαλισμού των Ηνωμένων Πολιτειών; Το ν’ αρχίσουμε να κλείνουμε τις βάσεις στο εξωτερικό αποτελεί κρίσιμο μέρος αυτής της διαδικασίας. 

David Vine, «Ηνωμένες Πολιτείες του Πολέμου. Μια παγκόσμια ιστορία των ατέρμονων συγκρούσεων από τον Κολόμβο μέχρι το Ισλαμικό Κράτος» 

 

Βαβέλ

 Η Εφημερίδα των Συντακτών, 14-15/3/2026

Πριν από έξι χρόνια είχα αποφασίσει να αφοσιωθώ σε έναν εύκολο, ταπεινό στόχο. Από τη στιγμή που ο Αδωνις Γεωργιάδης, πριν αναλάβει τα υγειονομικά καθήκοντά του, στο πλαίσιο των αρχικών αναπτυξιακών-εργολαβικών καθηκόντων του είχε υποσχεθεί σε μία εβδομάδα από την εγκαθίδρυση του καθεστώτος Μητσοτάκη να βάλει μπουλντόζες, εκσκαφείς και γερανούς στο Ελληνικό, ήθελα να απαθανατίσω φωτογραφικά, μέτρο προς μέτρο, την ανέγερση του πρώτου πραγματικού ουρανοξύστη στη χώρα. Του πράσινου πύργου στην πολιτεία των υπερπλουσίων που αναπτύσσεται εκεί. Να το φωτογραφίζω αφ’ υψηλά, από τον Υμηττό, όπου κάνω τουλάχιστον δις την εβδομάδα τους μεσήλικες περιπάτους μου, από την Πεντέλη, που σπανιότερα επισκέπτομαι με ομηλίκους φίλους, από τον Λυκαβηττό, από τα Τουρκοβούνια ή από το Αλσος Βεΐκου. Επτάλοφος άλλωστε και η Αττική, όλο και κάποια ευκαιρία σού δίνει να ανεβείς εύκολα, χωρίς να είσαι ορειβάτης και να τρέχουν να σε μαζέψουν οι διασώστες γιατί υπερέβαλες τις δυνάμεις σου, στα 400 ή στα 500 μέτρα το πολύ και να έχεις μια πανοραμική θέα στον Σαρωνικό, που αν έχει φυσήξει βοριαδάκι, το μάτι σου την πιάνει μέχρι Αίγινα και Μέθανα. Αν έχεις καταρράκτη, άλλο θέμα. 

Αργησε όμως η εκκίνηση του πρότζεκτ, δεν βρήκαν γρήγορα τον δρόμο για το Ελληνικό οι μπουλντόζες του Αδώνιδος, ξέχασα κι εγώ την αυτοδέσμευσή μου σε ένα χόμπι και μόλις πριν από τρία χρόνια, όταν άρχισε να γίνεται ορατό στο ισοπεδωμένο, χωμάτινο τοπίο των έξι χιλιάδων στρεμμάτων ένα μικρό γκριζωπό παραλληλόγραμμο, που κάθε βδομάδα κέρδιζε λίγα μέτρα ύψους -χιλιοστά στο μάτι-, είπα να βγάζω καμιά φωτογραφία με το κινητό αραιά και πού. Work in progress. 

Ούτε σ’ αυτό ήμουν συνεπής, έκανα μια ανασκόπηση στο κινητό, δεν έχω πάνω από δέκα φωτογραφίες του πράσινου πύργου, κυρίως από τη δυτική πλαγιά του Υμηττού που κοιτάζει προς τη θάλασσα, λίγες από Πεντέλη, Τουρκοβούνια, Γαλάτσι. Οπως κι αν τον δεις, ο Riviera Tower -μα, έχει η Ριβιέρα, η ιταλική ή η γαλλική, κανέναν ουρανοξύστη;- των 50 ορόφων και των 200 μέτρων είναι ένας ακαλαίσθητος, υπερφυσικός καυλός που σχίζει τον ορίζοντα του Σαρωνικού στα δύο, είτε τον κοιτάζεις από ψηλά, είτε τον αντικρίζεις από το επίπεδο της θάλασσας. Σε μια από τις θανατηφόρες ανηφόρες με την κλίση των 15 μοιρών που βγάζουν στο σπίτι μου, στον Καρέα, αν τύχει απόγευμα, με τον ήλιο κόντρα κι εκτυφλωτικό την ώρα που μπαίνει στην τροχιά της δύσης του, να σου ο πύργος της αθηναϊκής Βαβέλ να προβάλλει ανάμεσα στα τείχη πολυκατοικιών που υψώνονται δεξιά κι αριστερά σου, σαν τέρας που ξεπηδάει από τη θάλασσα, ο ήλιος σε τυφλώνει, ο πύργος σε στραβώνει, φαίνεται απειλητικά κοντινός, καμιά σχέση με τα 15 χιλιόμετρα που σε χωρίζουν από την ακτή του Ελληνικού. 

Αφ’ υψηλά, βέβαια, έχεις μια απόσταση ασφαλείας. Μπορείς να πεις ό,τι θες για το κτιριακό έμβλημα της αθηναϊκής Ριβιέρας, να επικρίνεις την αλαζονεία, επίδειξη ισχύος και πλούτου που εκπέμπει, να βρίσεις την προσβλητική αισθητική του, που θα έκανε τον Λε Κορμπιζιέ, πατέρα του μοντερνισμού, να φρίξει, ίσως και να προσφύγει σε κάποιο διεθνές δικαστήριο αρχιτεκτονικής, αν υπήρχε, για να προστατεύει το ανθρώπινο μέτρο και τη φυσική κλίμακα. 

Αλλά, τις προάλλες, φεύγοντας από τη Βούλα όπου με κέρασε καφέ ο φίλος Θ., διέσχισα την παραλιακή για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια. Και κυριολεκτικά τρόμαξα περνώντας από τη «Λατσούπολη» που αναπτύσσεται στο Ελληνικό, με τον Πράσινο Πύργο ακόμη φαιό και απειλητικό και τους κύβους από μπετόν που αποτελούν τους κορμούς των «10.000 πολυτελών κατοικιών» που θα αναπτυχθούν εκεί, μαζί με το καζίνο, τα ξενοδοχεία, τα εμπορικά κέντρα, τα καφέ, τα εστιατόρια, να έχουν ήδη εξαφανίσει τον ορίζοντα της θάλασσας και του βουνού και να μετατρέπουν την Ποσειδώνος για περίπου τέσσερα χιλιόμετρα σε ένα γκρίζο εργοταξιακό φαράγγι, κλειστοφοβικό, σκονισμένο, ιδιωτικό, απωθητικό. 

Διασχίζοντας αυτό το τεχνητό φαράγγι στην κατεύθυνση προς Πειραιά, με τα υπερφίαλα ψηλά κτίρια στα δεξιά και τις πρώτες συστάδες κατοικιών της μελλοντικής ιδιωτικής πόλης των υπερπλουσίων, διαπίστωσα ότι δεν υπήρχε καμιά υπερβολή σε όσα έλεγαν οι ειδικοί, οι πολεοδόμοι, οι αρχιτέκτονες, οι κάτοικοι, τα περιβαλλοντικά κινήματα, οι κινήσεις υπεράσπισης του δημόσιου χώρου, ότι η τάχα πράσινη πλουσιούπολη, η φαραωνική Λατσούπολη, που θέλει να εξωραΐσει υστεροφημίες σκοτεινές και κακόφημες (όπως ακριβώς κάνουν η Νιαρχούπολη και η Ωνασούπολη κι άλλες πλουσιοπόλεις με κοινωφελή πατίνα), θα προκαλέσει τεράστια ζημιά στο ήδη τραυματισμένο περιβάλλον της Αττικής, θα στερήσει από το φαιό νταμάρι την ευκαιρία να αποκτήσει έναν ελεύθερο, τεράστιο πνεύμονα πρασίνου και αναψυχής. Θα αποκλείσει εκατομμύρια κατοίκους από το ακριβό άβατο ή θα τους υποβάλει στον πειρασμό να πληρώσουν ακριβά την περιέργειά τους κάμποσες φορές. 

 Κι ίσως κάποτε, σε μερικές ή πολλές επόμενες γενιές, όταν θα έχει κλείσει τον κύκλο του και οι πλούσιοι κάτοικοί του εγκαταλείψουν το παραθαλάσσιο ενδιαίτημά τους για να κατακτήσουν τις επόμενες Ριβιέρες τους, το The Ellinikon αφεθεί στην παρακμή του, ένα μνημείο απληστίας, επίδειξης, πλάνης, αλαζονείας, με σύμβολο τον αττικό πύργο της Βαβέλ, να μετατρέπεται σιγά σιγά σε έναν ερειπιώνα από γυαλί κι ατσάλι ή να σωριάζεται μέσα σε ένα τεράστιο μανιτάρι σκόνης, με ένα εκρηκτικό σόου κατεδάφισης, πριν μπουν οι μπουλντόζες για το επόμενο πρότζεκτ. Ποιος ξέρει, ίσως έναν σταθμό απογείωσης εκδρομικών διαστημόπλοιων για τη Σελήνη. Κρίμα που δεν θα ζούμε να το δούμε κι αυτό.

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Μετά (οι κάτοικοι της γης) είπαν: «Ελάτε να χτίσουμε μια πόλη, κι έναν πύργο που η κορφή του να φτάνει στους ουρανούς. Ετσι θα γίνουμε ονομαστοί και δε θα διασκορπιστούμε πάνω στη γη».

Κατέβηκε, λοιπόν, ο Κύριος να δει την πόλη και τον πύργο, που έχτιζαν οι άνθρωποι. 

Και είπε ο Κύριος: «Τώρα όλοι αυτοί αποτελούν ένα λαό με κοινή γλώσσα· και τούτο ’δώ είναι η αρχή των πράξεών τους. Από ’δώ και πέρα τίποτε απ’ όσα θα σκέφτονται να κάνουν δε θα τους είναι αδύνατο. Εμπρός, ας κατεβούμε κι ας επιφέρουμε εκεί σύγχυση στη γλώσσα τους, ώστε να μην καταλαβαίνει ο ένας τη γλώσσα του άλλου». 

Ετσι ο Κύριος τους διασκόρπισε από ’κεί σε όλη τη γη και σταμάτησαν να χτίζουν την πόλη. 

ΓΕΝΕΣΙΣ, 11, 4-8

Εσείς με ποια πλευρά είστε;

 Η Εφημερίδα των Συντακτών, 7-8/3/2026

Τεχεράνη, κτίριο που έχει πληγεί από ισραηλινό πύραυλο, στην οδό Πατρίς Λουμούμπα, τον Ιούνιο του 2025, όπως μας πληροφορεί το Wikimedia Commons. Αλήθεια, έχει η Αθήνα οδό "Πατρίς Λουμούμπα"; 

«Μα, με τους μουλάδες, που καταπιέζουν τις γυναίκες, με τους φρουρούς της επανάστασης που πυροβολούν στο ψαχνό τούς διαδηλωτές, με τους ιεροδικαστές που επιβάλλουν θανατικές ποινές για μοιχεία, με την αστυνομία αμφίεσης που κυνηγά τις νεαρές κοπέλες που δεν φορούν χιτζάμπ, με το ιερατείο του Αγιατολάχ που θέλει να αφανιστεί το κράτος του Ισραήλ, με το βαθύ κράτος του Ιράν που θέλει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, με τη Χαμάς που προκάλεσε το μακελειό στη Γάζα, με τη Χεζμπολάχ που έχει καταστήσει τον μισό Λίβανο πεδίο βολής των Ισραηλινών;»

Πίσω από αυτά τα τάχα αθώα και βολικά ερωτήματα έχει οχυρωθεί ένα συνονθύλευμα προσώπων, ομάδων, δυνάμεων, τάξεων, χωρών, συνασπισμών. Από τον αλλοπρόσαλλο Τραμπ μέχρι τον κατσαπλιά Νετανιάχου. Από τον επικεφαλής του ΝΑΤΟ μέχρι τους στρατηγούς του IDF. Από τους κατασκευαστές πυραύλων μέχρι τους πλοιοκτήτες που μεταφέρουν υδρογονάνθρακες. Από τους χρήσιμους ηλίθιους που κάνουν πλάτες στα αμερικανικά και ισραηλινά βομβαρδιστικά μέχρι τους εκδότες που βλέπουν στην πολεμική αναταραχή ευκαιρία «ένωσης Ελλάδας-Κύπρου»! Και από τους ακροδεξιούς φασίστες που αντικατέστησαν τον αντισημιτισμό με την ισλαμοφοβία, μέχρι τους «ακροκεντρώους» που στη διάρκεια της γενοκτονίας εις βάρος των Παλαιστινίων και της σφαγής των χιλιάδων νηπίων έβλεπαν ως μόνη λύση να εξοντωθούν τα «κτήνη της Χαμάς». 

Δεν είναι η πρώτη φορά, ίσα ίσα έχει γίνει αιματηρός κανόνας εδώ και μισό αιώνα, η πλήρης αντιστροφή δικαίου και αδίκου, καλού και κακού, αμυνόμενου και επιτιθέμενου, ορθολογισμού και παραλογισμού στη Μέση Ανατολή. Και παραπάνω από μισόν αιώνα, σχεδόν 80 χρόνια, από την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Αυτή ήταν άλλωστε η ιδιομορφία του μεταπολεμικού διεθνούς δικαίου, που κουτσά στραβά κατοχύρωνε κρατικές κυριαρχίες, εθνικές ταυτότητες και δικαιώματα μετακινούμενων ή διωκόμενων πληθυσμών: στη Μέση Ανατολή η εφαρμογή του νέου διεθνούς δικαίου βασίστηκε στην κραυγαλέα παραβίασή του. Με μαζικό διωγμό και προσφυγοποίηση γηγενών πληθυσμών υπέρ ενός ανύπαρκτου μέχρι τότε έθνους που δεν το ένωσε το βίωμα του εντελώς πρόσφατου ολοκαυτώματος από τους Γερμανούς ναζί, παρά μόνον ένα «μεταμοσχευμένο» μίσος για τους άγνωστους μέχρι τότε Αραβες. Το κράτος του Ισραήλ ήταν εξ ιδρύσεως μια καρκινική απόκλιση στο σώμα του διεθνούς δικαίου, υποδοχέας και ενισχυτής όλης της αποικιοκρατικής αλαζονείας για το μέλλον των αραβικών πληθυσμών. 

 

Ολη η μεταπολεμική ιστορία της Μέσης Ανατολής εξελίχθηκε με βάση αυτή την ανώμαλη συνθήκη, ως νεκρή ζώνη του διεθνούς δικαίου και της διεθνούς τάξης πραγμάτων, με το στρατοκρατικό Ισραήλ να επεκτείνεται και να επιτίθεται κατά βούληση και να υποβάλει στη λοιπή Δύση λίστες των εκάστοτε εχθρών και φίλων. Δεν είναι απλά ο χωροφύλακας των Αμερικανών και των πρώην αποικιοκρατών στην περιοχή. Είναι ο υποβολέας της ιμπεριαλιστικής στρατηγικής τους εδώ και πολλές δεκαετίες. Τουλάχιστον από την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970 και μετά. 

Η ιρανική ισλαμική επανάσταση ήταν ένα ισχυρό, τεράστιο ρήγμα σε αυτή τη μεταπολεμική συνθήκη, στην ανώμαλη «κανονικότητα» μιας αραβικής χερσονήσου υπό δυτική επιτήρηση, αλλά ταυτόχρονα ένας συντελεστής μιας νέας ισορροπίας στην περιοχή. Από τα 47 χρόνια ύπαρξής του περίπλοκου ιρανικού συστήματος διακυβέρνησης, που καταχρηστικά θεωρείται και χαρακτηρίζεται θεοκρατικό, καθώς έχει περισσότερους αιρετούς θεσμούς κλήρου και λαϊκών απ’ ό,τι έχουν οι δυτικές κοινοβουλευτικές δημοκρατίες, και πάντως δεν έχει σχέση με τις αραβικές απολυταρχίες των βασιλέων και πριγκίπων με τα βασίλεια ΙΧ που λατρεύει η Δύση, τα 30 χρόνια είναι σε καθεστώς κυρώσεων, απομόνωσης, πληγμάτων από το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Προφανώς στο Ιράν έχει διαμορφωθεί ένα αυταρχικό καθεστώς, οι Φρουροί της Επανάστασης είναι ταυτόχρονα μια επιχειρηματική αριστοκρατία τεράστιων διαστάσεων, οι υπερεξουσίες του ισλαμικού ιερατείου συγκρούονται με τη δίψα μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων και καταπιεσμένων μειονοτήτων για περισσότερες ελευθερίες, αλλά σε κάθε περίπτωση το σύγχρονο ισλαμικό Ιράν δεν είναι η αποκρουστική, δαιμονοποιημένη καρικατούρα που παρουσιάζει βολικά ο παραμορφωτικός καθρέφτης της Δύσης. Κι ακόμη, από το τέλος του πολύνεκρου και πολυετούς πολέμου με το Ιράκ, το 1988, που στοίχισε 300.000 νεκρούς και στις δυο χώρες, το Ιράν κινείται με πολύ περισσότερο σεβασμό στις στοιχειώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, από οποιαδήποτε άλλη υπερδύναμη της «δημοκρατικής και φιλελεύθερης» Δύσης. 

Επομένως, σε όποιους υποβάλλουν αυτά τα τάχα αθώα ερωτήματα και διλήμματα, «με ποιον είστε, με τους μουλάδες ή με τους απελευθερωτές Αμερικανο-ισραηλινούς» δεν έχω καμιά ταλάντευση για την απάντησή μου: ξέρω με ποιον ΔΕΝ είμαι. Δεν είμαι με τους επιτιθέμενους, δεν είναι με τους σφαγείς των λαών, δεν είμαι με τους γενοκτόνους των Παλαιστινίων, δεν είμαι με τον αλλόφρονα Τραμπ, δεν είμαι με τον κατσαπλιά Νετανιάχου, δεν είμαι με τους ψοφοδεείς Ευρωπαίους ηγέτες που έχουν καταπιεί τη γλώσσα τους, δεν είμαι με τις κυβερνήσεις που προσφέρουν γην και ύδωρ στα αμερικανικά φονικά συστήματα, δεν είμαι με τον αυτογελοιοποιούμενο και αυτοδιαλυόμενο ΟΗΕ, δεν είμαι με αυτούς που κουρελιάζουν τους στοιχειώδεις κανόνες της ανθρώπινης συνύπαρξης, που καταλύουν με το «έτσι θέλω» κρατικές κυριαρχίες, δεν είμαι με τους υποκριτές, με τους οσφυοκάμπτες, με τους εθελόδουλους. Και είμαι με οποιονδήποτε και για όσο προβάλλει αντίσταση στον αναδυόμενο νεοφασισμό της διεθνούς πολεμικής πειρατείας και αλητείας.

ΥΓ Αλήθεια, φαντάζεστε τους φυλακισμένους Ελληνες κομμουνιστές κι αριστερούς, όλους τους δημοκράτες που κυνηγούσε αλύπητα η δικτατορία του Μεταξά, να λέγανε τον Οκτώβρη του 1940 αντί του «Οχι» ένα «ναι» στον ιταλικό φασισμό προκειμένου να απαλλαγούν από τον εγχώριο φασισμό; 

ΚΙΜΠΙ 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

«Στήριξη κια αγάπη στον πληττόμενο λαό του Ιράν

Μετά τη μαζική γενοκτονία των Παλαιστινίων, επιχειρείται τώρα η καταστροφή του Ιράν με υποκριτική ρητορεία υπέρ της δημοκρατίας. Το Ιράν χρειάζεται μεν ένα άνοιγμα στις δημοκρατικές ελευθερίες, σήμερα όμως βρίσκεται αντιμέτωπο με μια θανάσιμη μαζική δαγκάνα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ με τη στήριξη των περισσοτέρων χωρών-μελών του ΝΑΤΟ. Επί δύο σχεδόν χιλιετίες από τους Περσικούς Πολέμους, Ελλάδα και Ιράν έχουν συμφιλιωθεί με προσέγγιση, συνεργασίες, σεβασμό και κυρίως πολιτιστικές συναλλαγές. Ιδιαίτερα το γνήσιο, λαϊκό, ηθικό τμήμα της διανόησης, της εργασίας και της νέας γενιάς βιώνει τις σημερινές πρώτες βαθιές πληγές των φίλων μας και τον πόνο τους. Ας σταθούμε όρθιοι! Κινητοποίηση με συγκεντρώσεις αλληλεγγύης σε όλη τη χώρα. Πρωτοβουλία για μια διεθνή ριζοσπαστική συνάντηση και κοινή στάση ενίσχυσης του πληττόμενου τόπου. Αποστολές στο Ιράν για την ενθάρρυνση του λαού του. Αγώνας για την αποχώρηση της πατρίδας μας από το ΝΑΤΟ, απελευθέρωσή μας από το μακελειό των ΗΠΑ και μαζί των υπηρετών τους, πολλών χωρών της Ε.Ε.

“δίπλα μου τραγουδώντας μέσα στην Αγριότητα – και η Αγριότητα θα γίνει Παράδεισος τώρα…”

 Omar Khayyam, 1048 - 1123». 

Κείμενο αλληλεγγύης που υπογράφουν 50 και πλέον προοδευτικοί πολίτες https://www.efsyn.gr/ellada/koinonia/503148_stirixi-kai-agapi-ston-plittomeno-lao-toy-iran

Ο κόμβος στο χτένι κι ο κόμπος στον λαιμό

Από τη στήλη ΑΝΩ ΚΑΤΩ, Η Εφημερίδα των Συντακτών 28/2/2026-1/3/2026

 Του ΚΙΜΠΙ

«Μικρό χωριό, αλλά κόμβος η Θυμαριά», έλεγε ο σταθμάρχης Μίμης Φωτόπουλος στην –70άχρονη πλέον– ταινία του Σακελλάριου «Ούτε γάτα ούτε ζημιά». Η Θυμαριά ήταν ο σημερινός Αγιος Στέφανος, και μπορεί πράγματι τότε να ήταν σιδηροδρομικός κόμβος για την Αττική και τη λοιπή Ελλάδα, που δυο σιδηροδρομικές γραμμές είχε όλες κι όλες, μια στην Πελοπόννησο και μια στην ανατολική ηπειρωτική χώρα, ίσως και να της ήταν αρκετές.

Εκτοτε, σχεδόν όλες οι κυβερνήσεις της μετεμφυλιακής Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένης της χούντας, γέμισαν την Ελλάδα κόμβους: μεταφορικούς, εμπορευματικούς, τουριστικούς, διαμετακομιστικούς, επενδυτικούς, βιομηχανικούς, τεχνολογικούς, αγροτοκτηνοτροφικούς, λιμενικούς, χρηματοπιστωτικούς, ενεργειακούς, στρατιωτικούς. Κι ακόμα περισσότερο, δεν έσπερναν μόνο τη χώρα με κόμβους κάθε λογής, την καταστούσαν ολόκληρη κόμβο διεθνούς χρήσης, κέντρο διερχομένων για κάθε εταίρο και σύμμαχο από δυσμάς προς ανατολάς, από βορρά προς νότο. Σπανίως και αντιστρόφως.

Το αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν είναι ο τάχα κομβικός ρόλος της Ελλάδας σε οποιοδήποτε πεδίο τής δίνει κάποιο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό βάρος, αλλά αφενός η χρεοκοπία της το 2010 και η χρήση της ως προτεκτοράτου μνημονιακών δοκιμών, αφετέρου η μετατροπή της σε οικόπεδο που το καταπατούν οι πάντες: οι επενδυτές της αρπαχτής, οι απαλλοτριωτές κρατικών επιχειρήσεων, ο αμερικανικός στρατός, οι ισραηλινοί έποικοι, οι αντι-μεταρρυθμιστές, οι ολετήρες δημοσίων αγαθών, οι πολυεθνικές υδρογονθράκων.
Πανηγυρίζει εσχάτως ο Κυριάκος Μητσοτάκης που η χώρα έγινε «κόμβος» και για το αμερικανικό υγροποιημένο αέριο. Και μαζί του πανηγυρίζει ένας σεβαστός αριθμός εγχωρίων ομίλων που σε κάθε κυβερνητικό κόμβο επιτυχίας δένουν έναν κόμπο κερδοφορίας στο μαντίλι τους. Ούτε ο μεν ούτε οι δε αναρωτιούνται γιατί ελάχιστοι συμμερίζονται τον ενθουσιασμό τους. Κάθε κόμβος στο χρυσό κομπολόι τους, είναι ένας κόμπος στον λαιμό μας: για τους χαμένους των Τεμπών, τους πνιγμένους μετανάστες, τους παρακολουθούμενους των υποκλοπών, τους εξαπατημένους του ΟΠΕΚΕΠΕ, τους δαρμένους των συλλαλητηρίων, τους παραπλανημένους της ψευδοκατάρτισης.

Πότε αυτός ο κόμπος –ή κόμβος– θα κατέβει από τον λαιμό και θα φτάσει στο χτένι; Και ποιος θα τον λύσει;