20/11/2026

Εστιν δίκης οφθαλμός, ος δακρύει γόους...

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ 20/11/2026

Ο Αντονι Πέρκινς στον ρόλο του Γιόζεφ Κ., στην πιο εντυπωσιακή κινηματογραφική μεταφορά της "Δίκης" του Φραντς Κάφκα, από τον Ορσον Γουέλς 

Δεν ξέρω, μπορεί να είναι και αδέξια και άτεχνη η άνωθι (στον τίτλο) παραλλαγή του πασίγνωστου, αν και ασαφούς προέλευσης (ίσως είναι του Μένανδρου, του κωμωδιογράφου) ρητού, «έστιν δίκης οφθαλμός, ος τα πανθ’ ορά», το οποίο είναι σε κάποια αντίφαση με την επίσης πασίγνωστη φιγούρα της τυφλής, ή για την ακρίβεια με δεμένα τα μάτια Δικαιοσύνης, που δεν κάνει διακρίσεις, δεν βλέπει τους αντιδίκους, άρα ξεχνάει συμπάθειες και προτιμήσεις, κι αφήνει τη ζυγαριά ν’ αποφασίσει σε ποια πλευρά είναι το δίκιο. Δεν έχει σημασία αν η δίκη είναι ποινική, που μέτρο της έχει την ατομική ελευθερία, ή αστική, που μετριέται κυρίως σε χρήμα και σε είδος. Σημασία έχει ότι κατηγορούμενοι και κατήγοροι, μηνυόμενοι και μηνυτές, ενάγοντες και εναγόμενοι, βρίσκονται σε μια κατάσταση ψυχικού πάθους που σπάνια γίνεται αντιληπτή, και πολύ περισσότερο κατανοητή, από τους επαγγελματίες παράγοντες της δίκης: δικαστές, εισαγγελείς, δικηγόρους, ανακριτές, γραμματείς, αστυνομικούς, πραγματογνώμονες, δικαστικούς επιμελητές.

Ετσι, ο οφθαλμός της δίκης, τα μάτια της κατά τα λοιπά αόμματης κι αδέκαστης δικαιοσύνης, μπορεί να μη βλέπουν τα πάντα, ούτε καν τους άμεσα ενδιαφερόμενους μιας ακροματικής διαδικασίας, ακόμη κι όταν είναι μπροστά της, προκειμένου να εστιάσει στα «πραγματικά περιστατικά» και στα «αποδεικτικά μέσα» που πράγματι είναι σπουδαία για να καταλήξει σε μια καλά «ζυγισμένη» απόφαση- δίκαιη δεν λέω, το δίκηο κι η ΔΗΚΕΟΣΙΝΗ είναι μια άλλη ιστορία που γράφεται μακριά από τις δικαστικές αίθουσες-, ο οφθαλμός της δίκης λοιπόν μπορεί να μη βλέπει κάποιους άλλους οφθαλμούς δακρύοντες γόους, που κλαίνε δηλαδή γοερά, ή όχι και γοερά, αλλά βουβά και ακατάπαυστα, κρυμένοι μέσα σε δυο παλάμες που προσπαθούν να κρύψουν την οδύνη, σφιγμένοι ανάμεσα στον αντίχειρα και το δείκτη ενός χεριού που προσπαθούν να φράξουν τους κρουνούς της λύπης, τους δακρυικούς πόρους, που δύσκολα ανταποκρίνονται σε διαταγές και απαγορεύσεις: «Μην κλάψεις, μην αφήσεις τα δάκρυα να κυλήσουν από τα μάτια στα μάγουλά σου, κρύψου και κρύψε απ’ τους άλλους πόσο εύθραυστος, γυμνός, αδύναμος είσαι απέναντι στη Δίκη, ακόμη κι όταν αυτή είναι με το μέρος σου, κι όταν η δική σου «δίκη», αυτή που τρώει τα σωθικά σου σαν τύψη, σαν ενοχή, σαν θυμός, σαν οργή ή σαν απελπισία, κλαίει μέσα σου γοερά όταν ανακαλεί το τι ακριβώς σου συνέβη".

Αυτός ο εκτενής και ολίγον μελοδραματικός, οφείλω να ομολογήσω, πρόλογος είναι αδύνατο να αποδώσει την ένταση και τη φόρτιση μιας σκηνής σε δικαστική αίθουσα που έζησα πρόσφατα. Πρωτοδικείο Πειραιά, εργατικές διαφορές, παρών κι εγώ εκεί ως μάρτυρας σε ανάλογη υπόθεση, απόλυση συναδέλφου δημοσιογράφου (και ναι, είναι αυτή που νομίζετε, όσοι κι αν τη νομίζετε), τρίτη στο πινάκιο, οπότε αν έχεις ενδιαφέρον μπορείς να στήσεις αυτί στις δυο προηγούμενες, όπερ και εγένετο. 

Η δεύτερη δίκη αφορούσε ένα εργατικό ατύχημα στη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη του Περάματος, έναν από τους πιο «παραγωγικούς» σε θάνατο εργασιακούς χώρους της χώρας. Οταν ένα εμπορικό πλοίο, δεξαμενόπλοιο, ξηρού φορτίου, κοντέινερ, δένει για επισκευή, έλεγχο, συντήρηση, πέφτουν πάνω του πολλά διαφορετικά συνεργεία, για διαφορετικές δουλειές. Αλλος ματσακονίζει, άλλος αμμοβολίζει, άλλος βάφει, άλλος μπαίνει στο κήτος του πλοίου για να το «απελευθερώσει» από αέρια, άλλος βουτάει να ελέγξει και να ματίσει στα ύφαλα του πλοίου, άλλος χάνεται  για μέρες στο μηχανοστάσιο, που στα σημερινά πλοία των 200 -400 μέτρων είναι ένα μεγάλο εργοστάσιο. Τα υπό επισκευή πλοία είναι λίγο σαν νάρκες ή παγιδευμένα με εκρηκτικά κτήρια, γεμάτα με ένα σωρό χημικούς αναφλέξιμους παράγοντες, καύσιμα, διαλυτικά, χρώματα που ταυτόχρονα είναι εκτεθειμένα σε ένα σωρό πηγές φλόγας, από αυτήν της οξυγονοκόλλησης, μέχρι την κάφτρα ενός αποτσίγαρου ή μια σπίθαςπου ξεπηδάει απο μια γερή ματσκονιά πάνω στο σιδερένιο «δέρμα» του σκάφους. Τέσπα, μην κάνω και τον καλό γνώστη του θέματος, αυτά είναι σκόρπιες γνώσεις από παλιά ρεπορτάζ, όταν η Ζώνη ερχόταν θρηνητικά στην επικαιρότητα, γιατί η υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων ήταν περιττές πολυτέλειες για τους εργολάβους, αλλά και για τις κρατικές ελεγκτικές αρχές, μέχρι που τα πράγματα έσφιξαν χάρη στους αγώνες των εργαζομένων, η νομοθεσία έγινε πιο αυστηρή και οι τεχνικοί έλεγχοι υποχρεωτικοί.

Ωστόσο, η υπερανάπτυξη, η παγκόσμια «εποποιία» του ελληνικού εφοπλισμού που κτίζει κατά δεκάδες νέα τεράστια εμπορικά πλοία στα ναυπηγεία της Ασίας, τα δεκάδες ξένα πλοία που περιμένουν καθημερινά αρόδου μέχρι να τους δοθεί το πράσινο φως να ξεφορτώσουν στον Πειραιά, στον Ασπρόπυργο ή στη Ελευσίνα, έχει φέρει κάποια εντατικοποίηση της δουλειάς στην άλλοτε υπερδραστήρια Ζώνη, έστω και για μικρότερες δουλειές επισκευής, που παραμένουν πάντως μεγάλες για τους εγχώριους εργολάβους της ναυπηγοεπισκευής.

Η δίκη αφορούσε την αγωγή ενός Αιγύπτιου (μάλλον) εργάτη συνεργείου που είχε καεί στα πόδια και στα χέρια, στην προσπάθειά του να σβήσει φωτιά που ξέσπασε σε μια «λιμνούλα» εύφλεκτων υλικών, κοντά στο σημείο που δούλευε. Το περιστατικό σημειώθηκε την ώρα που ο ίδιος- ας πούμε πως λεγότανε Χασάν- και οι έλληνες και ξένοι συνάδελφοί του έκαναν διάλειμμα για κολατσιό. Οταν είδε τη φωτιά ο Χασάν έτρεξε και προσπάθησε να τη σβήσει με ό,τι είχε, κάποιο μπουφάν νομίζω, άρπαξε όμως η φόρμα του φωτιά, του προκάλεσε σοβαρά εγκαύματα στα πόδια, λιγότερα στα χέρια. Το ατύχημα του κόστισε δέκα μήνες εκτός δουλειάς και αποκάλυψε σοβαρά κενά ασφαλείας από την εργολαβική επισκευαστική εταιρεία, τη διαχειρίστρια και την πλοιοκτήτρια του πλοίου, τους διαχειριστές της δεξαμενής επισκευής, συνολικά 5 αμοιβαία εμπλεκόμενους και συνυπεύθυνους στην εφαρμογή της νομοθεσίας υγείας και ασφάλειας. Ολοι οι συν-εργοδότες βρίσκονταν εκεί, καθείς με τον/τους/τις δικηγόρους του και τους μάρτυρές του, αυτό είναι που λένε «στρατός δικηγόρων», ενώ ο Χασάν ήταν με τον δικηγόρο του συνδικάτου και μάρτυρες έναν συνάδελφό του και τον επικεφαλής του συνδικάτου του. Δεν ξέρω τι ζητούσε με την αγωγή του ο Χασάν, υποθέτω ότι δεν θα ήταν κάποιο τεράστιο ποσό, από τις τοποθετήσεις των δικηγόρων της εργοδοτικής πλευράς όμως κατάλαβα ότι το θέμα δεν ήταν κυρίως οικονομικό, αλλά θεσμικό. Με λίγα λόγια, καλός ο Χασάν, εξαιρετικός τεχνίτης, αλλά έφταιγε ο ίδιος που κάηκε, τα μέτρα είχαν ληφθεί, οι μηχανισμοί ασφαλείας αντέδρασαν έγκαιρα, ο χώρος ήταν όσο ήταν ανθρωπίνως δυνατό καθαρός από εύφλεκτα υλικά, κάποια δική του απροσεξία, ίσως και των συναδέλφων του, προκάλεσε τη φωτιά. Αλλωστε έσβησε εγκαίρως πριν πάρει έκταση, κι έπειτα η εταιρεία του στάθηκε του Χασάν, «δεν είχε κανένα παράπονο».

Στον αντίποδα, οι συνάδελφοι του Χασάν εξήραν την ετοιμότητα, το φιλότιμο, την αυτοθυσία του να σβήσει τη φωτιά, να αποφευχθούν τα χειρότερα, ο δικηγόρος και ο εκπρόσωπος του σωματείου απαρίμθησαν τις εγκληματικές παραλείψεις στην τήρηση των μέτρων ασφαλείας, την εντατικοποίηση της δουλειάς όταν οι πλοιοκτήτες βιάζονται κι απειλούν με ρήτρες τους εργολάβους, γιατί κάθε χαμένη μέρα στη θάλασσα σημαίνει γι’ αυτούς δεκάδες χιλιάδες ευρώ και δολάρια, κι οι εργολάβοι με τη σειρά τους μεταφέρουν την πίεση στους εργάτες και στους τεχνικούς κι έτσι, «η ώρα η κακιά» έχει πολλούς πατέρες, αλλά καμιά μάνα να πάρει πάνω της όχι μόνο την ευθύνη «για το κακό», αλλά και τη φροντίδα για τη γιατρειά του. 

Οσο εκτυλισσόταν μπροστά στη δικαστική έδρα η αποδεικτική διελκυστίνδα μεταξύ των δικηγόρων, παρατήρησα στην πρώτη σειρά του ακροατηρίου τον Χασάν (που μπορεί και να μη λεγόταν Χασάν) να παρακολουθεί σκυφτός- έτυχε κι είχαμε καθίσει δίπλα του, μαζί με τον δικό μου απολυμένο συνάδελφο-, αμίλητος, μόνος. Κάποια νεύματα συμπαράστασης, κάποια χτυπήματα συμπάθειας στην πλάτη, λίγες πιο εγκάρδιες χειρονομίες από συναδέλφους του είχαν σίγουρα προηγηθεί, αλλά όσο εξελισσόταν η αναβίωση του ατυχήματος από την εξέταση των μαρτύρων, με ολοφάνερη την υπεροχή των μαρτυριών που υποστήριζαν την αγωγή του, αλλά και ενοχλητικά επιθετική τη συντονισμένη προσπάθεια των δικηγόρων της εργοδοτικής πλευράς να αποδείξουν ότι έπεσε θύμα της απροσεξίας τους, ο Χασάν μου φάνηκε ότι βυθιζόταν σ’ ένα σκοτάδι. Και κάποια στιγμή, πάντα με το βλέμμα καρφωμένο στο πάτωμα, είδα πως το σώμα του κλονιζόταν από σιωπηρούς  λυγμούς. Από τα μάτια του έτρεχε ποταμός δακρύων που μάταια προσπαθούσε να κρύψει στις παλάμες του ή να συγκρατήσει πιέζοντας δυνατά τους δακρυικούς πόρους με τα δάχτυλά του. 

Τι έκρυβε άραγε αυτό το ξέσπασμα; Τον πόνο που μπορεί να πέρασε από τα εγκαύματα; Την πολύμηνη καθήλωση στο κρεβάτι και τη μοναξιά της επούλωσης και της ανάρρωσης; Τη δυσκολία της επιστροφής στη δουλειά; Την απόσταση που τον χωρίζει από την πατρίδα του και τους δικούς του, που μπορεί να μην έμαθαν καν για το ατύχημα; Την αχαριστία των εργοδοτών που προσπαθούσαν να τον  βγάλουν φταίχτη και ψεύτη; Ή μήπως την έλλειψη ελπίδας, την αίισθηση της ματαιότητας, γιατί ακόμη κι αν κέρδιζε τη δίκη, ακόμη κι αν έπειθε τον/την δικαστή, ακόμη κι αν το δικαστήριο του αναγνώριζε μια γερή αποζημίωση, αληθινή ΔΗΚΕΟΣΙΝΗ δεν θα γνώριζε, ίσως ήδη έχει βγάλει κακό όνομα στην πιάτσα της Ζώνης με την αγωγή, μπορεί και να μην καταφέρει να δουλέψει όπως πριν, να ξαναγίνει ο άψογος τεχνίτης που ήταν. Ενα εργατικό ατύχημα δεν είναι απλώς ένα ατύχημα, είναι σαν μικρός θάνατος, τίποτα από όσα χάνεις στη διάρκειά του δεν θα το ανακτήσεις πραγματικά, ένα δάχτυλο, ένα χέρι, ένα μάτι, ένα κομμάτι δέρματος, την ακοή, την αφή σου, τις αισθήσεις, τα ανακλαστικά σου, την εμπειρία σου, τις δεξιότητες που έχεις αποκτήσει με τόσα χρόνια δουλειάς. Η ΔΗΚΕΟΣΥΝΗ του Χασάν, θα μείνει αδικαίωτη, ως "δίκη δακρύουσα γόους", κρίμα που η πρόεδρος του δικαστηρίου, χαμένη σε τόσους περισπασμούς των αντιδίκων, δεν μπόρεσε να δει τον ενάγοντα να κλαίει με λυγμούς σιωπηρά, κρυφά, διακριτικά, αυτή η εικόνα ίσως βάραινε περισσότερο από κάθε τι στη δικανική κρίση της.

Απλωσα το χέρι στον ώμο του Χασάν, χτύπησα θωπευτικά την πλάτη του σε ένδειξη συμπαράστασης, δεν νομίζω πως έδωσε σημασία. Αλλά δεν είχα την εγρήγορση- όταν κάπως ηρέμησε, στέγνωσε τα μάτα του, σήκωσε το κεφάλι κι όρθωσε το σώμα στη θέση του, κι όταν η δίκη τέλειωσε κι αυτός με αλληλέγγυους συναδέλφους, συνδικαλιστές και τον δικηγόρο έφυγαν χαμογελαστοί και μάλλον αισιόδοξοι για την έκβαση-, δεν είχα τα ανακλαστικά να τον πλησιάσω και να τον ρωτήσω γιατί έκλαψε. «Τι σκατά δημοσιογράφος είμαι;» σκέφτηκα, αλλά έπειτα το ξανασκέφτηκα ψυχραιμότερα, γιατί και να τον ρώταγα, ο Χασάν μπορεί και να μην μου απαντούσε τίποτα. Οχι από φόβο, ή από ντροπή για τα μέτρια ελληνικά του, αλλά γιατί πώς μπορεί να μεταδώσει κανείς τον ανερμήνευτο πόνο, πώς μπορεί να περιγράψει τον ψυχικό ακρωτηριασμό που υφίσταται σε ένα εργατικό ατύχημα και σε όσα πρέπει να κάνει, για μήνες και για χρόνια μπας και βρει ποτέ ένα ψήγμα απο το δίκηο του;

ΚΙΜΠΙ 

 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Η ματιά του έπεσε στο τελευταίο πάτωμα του σπιτιού που συνόρευε με το λατομείο. Σαν το ξαφνικό πετάρισμα μιας φλόγας, άνοιξαν διάπλατα τα παντζούρια ενός παραθύρου· η φιγούρα ενός άντρα, το περίγραμμά της αχνό και λεπτό απ' την απόσταση, έσκυψε απότομα έξω απ' το ανοιχτό παράθυρο, απλώνοντας τα χέρια. Ποιος ήταν; Κάποιος φίλος ίσως; Κάποιος καλός άνθρωπος; Κάποιος που συμμεριζόταν τα βάσανα των άλλων; Κάποιος που ήθελε να βοηθήσει; Ήταν μόνο ένας; Ή βρίσκονταν όλοι εκεί; Μπορούσε να ελπίζει ακ6μη σε κάποια βοήθεια;  Υπήρχαν επιχειρήματα υπέρ του που είχαν ξεχαστεί; Και βέβαια υπήρχαν. Γιατί όσο ακλόνητη κι αν είναι η λογική, δεν έχει τη δύναμη να αντισταθεί στη θέληση για ζωή. Πού ήταν ο Δικαστής, που δεν τον είχε δει ποτέ; Πού ήταν το Ανώτατο Δικαστήριο στο οποίο δεν έφτασε ποτέ; Σήκωσε τα χέρια του ψηλά, τεντώνοντας ολάνοιχτα τα δάχτυλα.

Φραντς Κάφκα, «Η Δίκη» (μετάφραση Γιάννης Βαλούρδος)

16/11/2026

ΟΙ ΝΥΧΤΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ, ΟΙ ΝΥΧΤΕΣ ΤΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ*

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 16/11/2026


 

Χημείο, Δεκέμβριος 1979, λίγα 24ωρα πριν την ενδοφοιτητική συρραξη. Η απόφαση της ΓΣ των φοιτητών να προχωρήσουν σε κατάληψη του κτηρίου με αίτημα την κατάργηση του ν. 815 ήταν η αρχή. 


Ξέρω, είναι κακή η φωτογραφία που έβγαλα με το κινητό την περασμένη Πέμπτη, 12 Νοεμβρίου 2026, στο παλιό Χημείο. Ειναι απόμακρη, ψυχρή, παγερή, σχεδόν χωρίς ζωή. Σε αντίθεση με τη ζωή που ανέβλυζε από το πάνελ, τα έδρανα, τους διαδρόμους, τα σκαλάκια, την είσοδο του μεγάλου αμφιθεάτρου, στο κτήριο των σχεδόν 140 χρόνων, δια χειρός Τσίλερ παρακαλώ, που παρεμπιπτόντως έχει γίνει μια νεοκλασική κούκλα, ό,τι καλύτερο διαθέτει η Σόλωνος αρχιτεκτονικά, και φυσικά πολύ καλύτερο της Νομικής.

Μεγάλο Αμφιθέατρο παλιού Χημείου, 12 Νοεμβρίου 2026. Από την παρουσίαση του βιβλίου "Τότε και τώρα".

Ησαν εκεί αι γενεαί πάσαι του Πολυτεχνείου και της Μεταπολίτευσης, στην παρουσίαση του συλλογικού τόμου των 280 σελίδων «Τότε και τώρα: 34 φωνές», που εκδόθηκε από τον toposbooks.gr- εκδοτικός οίκος ο οποίος «τα σπάει» με τις επιλογές του και με επιτυχίες αντιστρόφως ανάλογες του μεγέθους του-. 



Πολυτεχνείο, Νοέμβρης 1973. Τρεις απλές λέξεις που ξεπέρασαν όλα τα σχέδια, τα σενάρια και τις γραμμές. 

Το βιβλίο είναι προϊόν των «συναντήσεων της Παρασκευής» που μερικές δεκάδες από τους συντελεστές της φοιτητικης εξέγερσης του Νοέμβρη 1973 ξεκίνησαν πριν μερικά χρόνια για να προετοιμάσουν και να τιμήσουν τα 50χρονά της, προφανώς με μια συναίσθηση του χρόνου που λιγοστεύει και με μια αίσθηση ευθύνης απέναντι στην ιστορία και τις νεότερες γενιές. Οι «34 φωνές» είναι ο τρυφερός καρπός αυτών των συναντήσεων των «αλητόπαιδων» του 1973- 18χρονων έως 30χρονων το πολυ τότε- που σήμερα διανύουν τη 8η δεκαετία της ζωής τους, ακουμπισμένη ολόλευκα, διάφανα ή στις 50 αποχρώσεις του καστανοξανθοκόκκινου πάνω στα κεφάλια τους. Είναι οι μαρτυρίες και οι σκέψεις 34 από τους εκατοντάδες «πρωταγωνιστές» της εξέγερσης, αν κι η λέξη πρωταγωνιστές είναι λάθος, εντελώς ακατάλληλη. Γιατί σ’ αυτή τη μοναδική στιγμή του 1973, όταν όλα τα ‘σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά, όλα τα σενάρια, όλα τα σχέδια και οι πρωταγωνιστικοί ρόλοι που είχαν συνωμοτικά γραφτεί από τις παράνομες οργανώσεις της αριστεράς και της αντιδικτατορικής πάλης, όλα τα διαφορετικά, ενδεχομένως και συγκρουόμενα προτάγματα, συνθήματα, προγράμματα, όλες οι κομματικές γραμμές, όλοι οι ανταγωνισμοί, οι διαγκωνισμοί, οι ηγεμονισμοί, οι ενδοαεριστεροί εμφύλιοι, όλα τα προσωπικά ταλέντα, τα ηγετικά χαρίσματα, οι ατομικές πολιτικές και στρατηγικές δεξιότητες «κάηκαν», για να επικρατήσει τελικά ένα συλλογικό δημιουργικό χάος, όπου καθένας από τους εκατοντάδες ήταν πρωταγωνιστής και κομπάρσος την ίδια στιγμή. Δεκάδες συνθήματα σε σκονάκια κρυμένα στις κωλότσεοες ή αποθηκευμένα στη μνήμη, προϊόντα σχινοτενών αναλύσεων, αναλυτικών υποδείξεων ή τεθλασμένων από την παρανομία κομματικών γραμμών λανσαρίστηκαν και δοκιμάστηκαν στα πολύβουα αμφιθέατρα και στα πηγαδάκια των προαυλίων του Πολυτεχνείου εκείνα τα τρομερά τρία μερόνυχτα της εξέγερσης. Αλλά άρκεσαν τρεις λέξεις για να εκφράσουν – και να συνεχίζουν να εκφράζουν- όλες τις φυλές της αριστεράς, ενταγμένων, ανένταχτων, αταξινόμητων: ΨΩΜΙ- ΠΑΙΔΕΙΑ- ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.

Οι νύχτες του Νοέμβρη 1973 στο Πολυτεχνείο ήταν δύσκολο να χωρέσουν στις 2,5 ώρες της βραδιάς της 12ης Νοέμβρη 2026. Αλλά εκείνο που χώρεσε στα σίγουρα ήταν ή λαχτάρα των 70ρηδων συντελεστών της εξέγερσης, των 50άρηδων και 60άρηδων των αγώνων της Μεταπολίτευσης, και των λιγοστών, είναι αλήθεια, μεταγενέστερων που βρέθηκαν στο παλιό Χημείο, να αρθούν πάνω από τις διαχωριστικές γραμμές, πάνω από τα υπαρκτά ή τεχνητά ιδεολογικά σύνορα, τους «ναρκισισμούς της ελάχιστης διαφοράς», τις μεγάλες διαψεύσεις και καταρρεύσεις, τα εμφύλια πυρά για προδοσίες, ανέξοδους βερμπαλισμούς, άθλιους συμβιβασμούς, εκμαυλισμούς της εξουσίας και του χρήματος, ο πόθος να πιαστεί πάλι το νήμα από την αρχή, από την άκρη που τους ένωσε όλους το 1973.


Αλλά εκεί, στο Μ.ΑΜΦΙ. (σ.σ. τι ωραίο αρκτικόλεξο! Το είδα γραμμένο και μ' άρεσε, αν και πολύ παλιότεροι με διορθώνουν ότι το σωστό είναι Μ.ΑΜΦ.) του Παλιού Χημείου που είχα κάτι δεκαετίες να δω και να πατήσω, εγώ διέκρινα και μιαν άλλη επιθυμία κάποιων από τους ολίγον μεταγενέστερους της εξέγερσης του Νοέμβρη να κλείσουν τις πληγές μιας άλλης νύχτας: της Νύχτας του Χημείου στις 16 Δεκεμβρίου 1979. Εκεί, στο επιβλητικό κλιμακοστάσιο του κτηρίου, από το υπόγειο ως τον δεύτερο όροφό του, εκείνη τη νύχτα εκτυλίχθηκε μια απίστευτη σύρραξη ανάμεσα στην ΚΝΕ- Πανσπουδαστική από τη μια πλευρά, με τις ευλογίες της επίσημης ΠΑΣΠ και μέρους του Ρήγα, αλλά με την αποκλειστική επιχειρησιακή ευθύνη του ΚΚΕ, και το πολύχρωμο και απρόσμενα σαρωτικό ρεύμα των καταλήψεων των ΑΕΙ ενάντια στον νόμο 815 της αυταρχικής διακυβέρνησης των πανεπιστημίων. Από τη μαοϊκή και τροτσκιστική αριστερά μέχρι την αναρχία, και από τη Β’ Πανελλαδική (του Ρήγα) μέχρι τα ανεξάρτητα σχήματα της αυτονομίας με τα διασκεδαστικά αρκτικόλεξα, το ρεύμα των καταλήψεων είχε καταφέρει να κλονίσει την ηγεμονία της επίσημης αριστεράς στο φοιτητικό κίνημα, να επιβάλει μια ριζοσπαστικότερη πρόταση αγώνα και τελικά να οδηγήσει τους φοιτητές σε μια πρωτοφανή νίκη με την κατάργηση του επίμαχου νόμου της κυβέρνησης του «εθνάρχη» Καραμανλή.

Το Χημείο ήταν ο πρώτος κρίκος της αλυσίδας. «Δεν είμαστε Παπούα, δεν είμαστε Ζουλού, είμαστε η άγρια φυλή του Χημικού», ήταν το εμπνευσμένο από τη Λιλιπούπολη σύνθημα με το οποίο έπεσε το πρώτο «κάστρο». Κι ακολούθησαν, εκείνον τον φοβερό Δεκέμβρη του 1979, κι άλλα κάστρα, κι άλλες άγριες φυλές, του Νομικού, του Πολιτικού, του Πολυτεχνείου... Μια απροσδόκητη, εκτός σχεδίου κι ανύποπτη ιδεολογική σύγκρουση διαπέρασε οριζόντια και κάθετα την πολυποίκιλη αριστερά και κάθε επί μέρους πολιτική οργάνωσή της στα πανεπιστήμια. Κι εκεί, στο Χημείο, έγινε η ανεπιτυχής απόπειρα να επιλυθεί αυτή η σύγκρουση «στρατιω»ικά»: ρόπαλα, στυλιάρια, λοστοί, πέτρες, τζάμια, μπουκάλια εκτοξεύονταν επί ώρες στο πεδίο μάχης. «Τι είμαστε; Κομμουνιστές! Τι είναι; Χαφιέδες!» ήταν ένα από τα συνθήματα εμψύχωσης των «στρατιωτών» των ΚΝΑΤ, πριν πέσουν στη μάχη «ανακατάληψης» του Χημείου. «Κνίτες, Χίτες, Ταγματασφαλίτες» ήταν η απάντηση των  "ένοπλων" της άλλης πλευράς, κι ήταν να αναρωτιέται κανείς πώς διανύθηκε μέσα σε μόλις έξι χρόνια αυτή η τεράστια απόσταση από τις νύχτες του Νοέμβρη 1973 μέχρι τη νύχτα του Δεκέμβρη του 1979, πώς γέμισαν με τόσο βαθύ ιδεολογικό και πολιτικό μίσος τα μυαλά των στρατευμένων εικοσάρηδων της μεταπολίτευσης; 

Δεκέμβρης 1978. Ο Φώτης Πάλλας, φοιτητής του Νομικού του ΕΚΠΑ, επικεφαλής του μπλοκ των καταλήψεων, σε πορεία στο κέντρο της Αθήνας, 


Οσοι ζήσαμε αυτή τη μικρή ενδοαριστερή τραγωδία από την πλευρά του ΚΚΕ θυμόμαστε την τεράστια αμηχανία που μας προκαλούσε το αλλόκοτο ρεύμα που ξεπήδησε από το πουθενά και κατάφερνε να μεταβολίσει αβίωτες, αλλά ξεσηκωμένες από αφηγήσεις και βιβλία εμπειρίες από τον γαλλικό Μάη του 1968, το αμερικανικό Movement ή την ιταλική αυτονομία, σε κάτι μαχητικό, μαζικό, καινοτόμο, αποτελεσματικό. Αλλά και οι ενθουσιώδεις νεαρές και νεαροί οπαδοί του νέου τότε πολύχρωμου ρεύματος έζησαν με ανάλογη αμηχανία τη φυλορροή του στο πέρασμα του χρόνου και τον διακτινισμό αρκετών από τους ηγέτες του από τα σκαλιά του Χημείου στις κλίμακες της εξουσίας, της  μπλιζνας, της νεοφιλελεύθερης ή εθνικοπατριωτικής μετάλλαξης. Δεν ξέρω ποιος ήταν ο κανόνας και ποια η εξαίρεση στο φαινόμενο αυτό, που εκμαύλισε άλλωστε αστέρες από όλες τις δυνάμεις της Αριστεράς, αλλά θυμάμαι πόσο μοναχικά και σχεδόν απαρατήρητα,  χωρίς τη δέουσα σπονδή από πρώην συντρόφους του, έφυγε από τη ζωή πέρσι, τον Μάρτιο του 2026, μια ηγετική, χαρισματική φιγούρα των καταλήψεων του 1978: Ο Φώτης Πάλλας (έγραψα τότε κάτι σχετικό: https://www.efsyn.gr/stiles/ano-kato/465600_gia-ton-foti-palla-1957-2025/). 


Η σύρραξη της 16ης Δεκέμβρη του 1979 στο Χημείο έληξε με νίκη στα σημεία του ρεύματος των καταλήψεων, στις οποίες στο τέλος όλοι προσχώρησαν. Ο νόμος 815 καταργήθηκε. Πρωτοφανές στα κοινοβουλευτικά χρονικά. Το φοιτητικό κίνημα είχε την ευκαιρία ενός φιλόδοξου, ριζοσπαστικού επαναπροσδιορισμού, που χάθηκε στην αδιέξοδη και ανελέητη αντιπαλότητα ανάμεσα στην «επίσημη» και τη «νέα» αριστερά. Ωστόσο κι οι δυο, λίγο μετά, πνίγηκαν μέσα στη σαρωτική σοσιαλιστική πλημυρίδα του 1981 που εδραίωσε το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Το τραύμα του Χημείου έμεινε χαίνον, ανεπούλωτο, καθιερώνοντας για μια εικοσαετία σχέσεις καχυποψίας κι εχθρότητας στο «αριστεροχώρι».

 Ισως γι’ αυτό έχει τη σημασία του το γεγονός ότι την περασμένη Πέμπτη, 12 Νοεμβρίου, το Χημείο της σύρραξης έγινε σημείο συνύπαρξης για ανθρώπους που πριν 50 χρόνια στέκονταν απέναντι, μ’ ένα στυλιάρι ή ένα λοστάρι στα χέρια, έτοιμοι ν’ ανοίξουν ο ένας το κεφάλι του άλλου. Από μιαν άποψη, η άρνηση του ανεκδιήγητου πρύτανη του ΕΜΠ να δώσει την άδεια παρουσίασης του βιβλίου «Τότε και τώρα» στον φυσικό χώρο του, στο Πολυτεχνείο, μπορεί να βγήκε και σε καλό. Εδωσε την ευκαιρία στο Χημείο της περιττής σύγκρουσης του 1979 να γίνει Χημείο της αναγκαίας σύγκλισης. Να μην το υπερβάλλω κι όλας, αλλά στο Μ.ΑΜΦΙ. (ή Μ.ΑΜΦ.) είχα την αίσθηση ότι πέρα από τις αγκαλιές και τα φιλιά εγκαρδιότητας των υπερηλίκων της εξέγερσης του 1973, ήταν και τα βλέμματα οικειότητας, αμοιβαίας συγνώμης ή σιωπηρής εκμυστήρευσης, του τύπου «τι μαλακίες κάναμε», των μεσηλίκων των καταλήψεων του 1979 που γέμιζαν την ατμόσφαιρα με λίγη αισιοδοξία.

* Το κείμενο είναι ελαφρά παραλλαγμένη η ανάρτηση που έκανα στο fb στις 15/11, διαμορφωμένη στα μέτρα της στήλης ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ και του μπλογκ και εμπλουτισμένη με τη "θυγατρική" στήλη ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ. 


ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΊΑ 

Η μνήμη δεν διατηρείται μόνο επειδή κάποιοι αρνούνται να ξεχάσουν. Διατηρείται επειδή μεταδίδεται, αναμετριέται με νέα προβλήματα και αποκτά καινούργιους συνομιλητές Οι άνθρωποι του βιβλίου δεν επιστρέφουν στο παρελθόν για να επαναλάβουν ότι κάποτε υπήρξαν νέοι και αγωνίστηκαν. Επιστρέφουν για να αναρωτηθούν τι απέμεινε από εκείνη την εμπειρία και τι μπορεί ακόμη να μεταδοθεί., Η "παρέα της Παρασκευής" δεν ανασυστήνει τη νεότητα ούτε αναιρεί τον χρόνο που πέρασε. Δημιουργεί έναν  χώρο όπου το παρελθόν μπορεί να γίνει αντικείμενο αφήγησης, κριτικής και κοινής φροντίδας. Εναν χώρο όπου το ¨τότε" δεν λειτουργεί ως καταφύγιο απέναντι στο "τώρα", αλλά ως τρόπος να το κοιτάξουν ξανά. 

Βαγγέλη Καραμανωλάκη, "Από το τότε στο τώρα, Αμασυγκροτώντας τη συλλογικότητα". Από τον πρόλογο  στο βιβλίο "Τότε και τώρα, 34 φωνές", Εκδόσεις Τόπος (toposbooks.gr)


10/11/2026

ΤΡΙΚΥΜΙΑ ΕΝ ΚΑΛΩΔΙΩ Νο 14

10/11/2026

Πλέκε Nexans, πλέκε και πόντιζε υποθαλάσσια καλώδια στο Αιγαίο. Το Αιγαίο δεν ανήκει πια ούτε στα ψάρια του. Ανήκει στους χρυσοκάνθαρους της ενέργειας, στους εμπόρους του πολέμου και στους θαλασσοπνίχτες προσφύγων. 


⚡️Εξηγούμαι επί του τίτλου: Για ποιο καλώδιο μιλάμε; Φυσικά για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου – Ελλάδας (μέσω Κρήτης), το διαβόητο GSI που εδώ και σχεδόν πέντε χρόνια έχει περάσει από τα σαράντα κύματα, αλλά εν παντελεί αγνοία της πλειονότητας της κοινής γνώμης και των ΜΜΕ, τα οποία δεν θεωρούσαν το θέμα πιασάρικο. Το Νο 14- που μπορεί και να είναι 114, δεν θυμάμαι πια- αφορά το γεγονός ότι είναι η πολλοστή φορά που το έργο των 1,3 δισ. ευρώ και των 900 χιλιομέτρων (για την διασύνδεση από την Κοφίνου Λάρνακας μέχρι την Κορακιά Ηρακλείου) πέφτει σε... τρικυμία. «Τρικυμία εν καλωδίω» ήταν ο τίτλος του πρωτοσέλιδου της ΕφΣυν για το ρεπορτάζ που μαζί με τη Maria Psara είχαμε συνυπογράψει τον Οκτώβριο του 2025 (βλέπε φωτό, https://www.efsyn.gr/diabaste.../483741_trikymia-en-kalodio/)




⚡️Από τα τέλη του 2023 άρχισα, από δημοσιογραφική διαστροφή υποθέτω, να ασχολούμαι κάπως για την ΕφΣυν με αυτό το μη δημοφιλές θέμα, που μόνο στα οικονομικά και ενεργειακά σάιτ είχε κάποια τύχη, με σχεδόν μονοπωλιακή πηγή πληροφόρησης τότε τον ΑΔΜΗΕ, και σύνηθες θύμα αυτής της πληροφόρησης τη «δύστροπη μικραδελφή Κύπρο», η οποία ήθελε τάχα να διασυνδεθεί χωρίς να πληρώσει τίποτα, ενώ η γενναιόδωρη «μεγάλη αδελφή Ελλάδα» -πάντα τάχα μου- ήταν άδικο να επωμιστεί όλο το κόστος το οποίο, σε τελική ανάλυση, θα το φορτώνονταν οι καταναλωτές.
⚡️Επρεπε να γίνει το επεισόδιο ανατολικά της Κάσου, τον Ιούλιο του 2024, όταν οι τουρκικοί λεονταρισμοί εναντίον των «παράνομων ερευνών» χωρίς την άδεια της Τουρκίας, οδήγησαν το τότε ιταλικό ερευνητικό σκάφος σε απόσυρση- φυσικά με υπόδειξη της ελληνικής κυβέρνησης-, ώστε να φωτιστεί κάπως το γεγονός ότι οι ενστάσεις της κυπριακής κυβέρνησης για την οικονομική βιωσιμότητα του έργου δεν ήταν για τα 25 εκατομμύρια που υποτίθεται πως χώριζαν Ελλάδα – Κύπρο, αλλά για το σύνολο του κόστους του, πίσω από το οποίο υπήρχε το γεωπολιτικό ρίσκο, ήτοι η αντίδραση της Αγκυρας. Ποιος θα πλήρωνε το 1 και πλέον δις. ευρώ σε περίπτωση μιας θερμής, ολόθερμης αντίδρασης της Τουρκίας στο Αιγαίο που θα έπαιρνε σβάρνα και το καλώδιο και πολλά άλλα;
⚡️Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έκανε για δυο και πλέον χρόνια σε αυτό το ουσιώδες θέμα την πάπια, το ίδιο και η Κομισιόν, που είναι χρηματοδότης του έργου κατά το ήμισυ (650 εκατ. ευρώ). Ετσι, η η όλη τρικυμία εν καλωδίω υποβαθμιζόταν συστηματικά- χάρη στην προπαγανδιστική υπεροπλία της Αθήνας- σε ένα δήθεν μπακαλίστικο γινάτι της Λευκωσίας που δεν ήθελε να πλερώσει ριάλια, μονόλιρα και πεντόλιρα, στον πεζεβέγκη του έργου, τον ΑΔΜΗΕ. Συν τοις άλλοις, τα σενάρια που με προθυμία «χορηγούσε» η κυβέρνηση Μητσοτάκη και τα υπουργεία Εξωτερικών και Αμυνας, εμφάνιζαν την κυπριακή κυβέρνηση δέσμια του ενεργειακού «καρτέλ» της Κύπρου, των ΑΠΕδων που παρήγαν πράσινο ρεύμα και των γκαζάδων που έφερναν πετρέλαιο και αέριο για τις ακριβές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής του νησιού. Οχι ότι δεν υπήρχε κάποια βάση και σε αυτό- άλλωστε η ιδέα της μεγάλης ηλεκτρικής υποθαλάσσιας διασύνδεσης (Great Sea Interconnection- GSI) είναι προϊόν ενός ιδιωτικού σκανδάλου που ξεκινούσε από το Τελ Αβίβ, περνούσε από Λευκωσία και Αθήνα και κατέληγε στις Βρυξέλλες μεταλλασσόμενο σε δημόσιο σκάνδαλο- αλλά καθώς το καλώδιο ήταν ακόμη στο πλέξιμο από τη γαλλική Nexans και η πόντισή του στις έρευνες, ο δρόμος μέχρι την πραγματική ηλεκτρική διασύνδεση ήταν μακρύς για να ανησυχούν για τη μελλοντική χασούρα πετρελαιάδες, φωτοβολταϊκοί και ανεμογδάρτες της Κύπρου.
⚡️Στην τελική, το θέμα «καλώδιο», πριν ανακαλύψουν την γεωπολιτική του διάσταση οι «τουρκοφάγοι» και οι «εθνοκάπηλοι» που ανησυχούν σήμερα για το περιεχόμενο της γαλλικής «ρηματικής διακοίνωσης» ή για το αν το τουρκικό «ΟΚ» στην έρευνα για την πόντισή του είναι προϊόν «άδειας», «απλής ενημέρωσης», «ενδοτισμού» ή «περιφανούς ελληνικής νίκης», ήταν εξ αρχής και εξ ορισμού θέμα διπλωματικό, στρατιωτικό, ευρωπαϊκό, διεθνές. Οχι μόνο γιατί από το 2020 σέρνεται το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο που δια μαγείας ενώνει Τουρκία και Λιβύη νοτιανατολικά της Κρήτης και δυτικά της Κύπρου, το οποίο επικύρωσε θριαμβευτικά ο «φίλος» (το 2020) του Δενδια, πολέμαρχος Χαφτάρ. Αλλά κυρίως γιατί η ηλεκτρική διασύνδεση σε όλο το μήκος της έχει έναν τρίτο εταίρο: το κράτος -τρομοκράτη Ισραήλ, στον οποίο οι ευρωπαίοι συμπεριφέρονται ως 28ο μέλος της Ενωσης. Και το οποίο πρέπει ντε και καλά να διασυνδεθεί ηλεκτρικά με τη Γηραιά Ηπειρο (σ.σ. Μπα; Από πού κι ως πού; Και γιατί αυτό, παρακαλώ; Γιατί δεν διασυνδέεται με τους γειτόνους του, τον Λίβανο, τη Συρία, την Ιορδανία, την Αίγυπτο; Γιατί όχι με την εγγύτερη Σαουδική Αραβία ή την επίσης εγγύτερη Τουρκία; Λέμε τώρα...)
⚡️Από τη στιγμή που Αθήνα, Λευκωσία και Βρυξέλλες κηρύσσουν στρατηγικό εταίρο τους το γενοκτονικό Ισραήλ και στο κατά τα λοιπά ήσσονος έντασης θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, δίνουν στον Ερντογάν ένα λόγο παραπάνω να παρεμβαίνει εν ονόματι του «διεθνούς δικαίου» που η ίδια η Τουρκία παραβιάζει, αλλά σε βαθμό που ωχριά μπροστά στα εγκλήματα του κράτους τρομοκράτη. Κι αυτό γιατί, ανεξάρτητα από το τι λέγεται για λόγους εσωτερικής πατριωτικής κατανάλωσης στην Ελλάδα, στην Τουρκία, στην Κύπρο (ίσως και στην αυτοκρατορική Γαλλία του παραπαίοντα Μακρόν), το Ισραήλ είναι στον σκληρό πυρήνα της διεθνούς γεωπολιτικής και ενεργειακής αναταραχής που ταλαιπωρεί χώρες και κοινωνίες εδώ και χρόνια. Και σε αυτό το ζήτημα, έστω και ρητορικά, ο «σουλτάνος» έχει σταθεί στην - κατά το κλισέ - «σωστή πλευρά της ιστορίας». Αντιθέτως, η Λευκωσία, αν και κατ’ εξοχήν παθούσα της τουρκικής εισβολής και κατοχής, έχει σταθεί στη λάθος πλευρά στα όρια της αυτοχειρίας.
⚡️Η «ΤΡΙΚΥΜΙΑ ΕΝ ΚΑΛΩΔΙΩ» λοιπόν είναι ένα πολυπαραγοντικό, διπλωματικό, στρατιωτικό και οικονομικό θρίλερ που δεν έχει αυτονόητα, όπως ισχυρίζεται η εγχώρια δημόσια φλυαρία. Τεχνικά, για παράδειγμα, η ηλεκτρική διασύνδεση θα ήταν ένα απλούστατο ζήτημα αν δεν υπήρχαν οι ελληνοτουρκικές διαφορές, η τουρκική κατοχή στην Κύπρο, η γενοκτονία των Παλαιστινίων από το Ισραήλ, η αμερικανική ιμπεριαλιστική επίθεση στο Ιράν, η δεκάχρονη σαουδαραβική επίθεση στην Υεμένη, η ευρωπαϊκή αφωνία ή τυχοδιωκτική ακροβασία σε όλα αυτά. Χωρίς όλα αυτά και αρκετά άλλα, η ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου θα γινόταν μια χαρά μέσω Τουρκίας, σε μήκος μόλις 80 χιλιομέτρων που τις χωρίζουν στο εγγύτερο σημείο τους. Και θα κόστιζε προφανώς μόλις το 1/10 του GSI. Θα πει κανείς: μα τότε το νησί- η Κύπρος- θα ήταν για πάντα ενεργειακά εξαρτημένη από την Τουρκία, η στρατιωτική κατοχή της θα επεκτεινόταν σε ενεργειακή. Μα, μήπως και τώρα, αν τελειώσει κάποτε το υποθαλάσσιο καλώδιο, δεν θα είναι στη διακριτική ευχέρεια της Αγκυρας ανά πάσα στιγμή να αποκόψει τη διασύνδεση αν θεωρήσει ότι θίγονται συμφέροντά της;
⚡️Και, για να βλογήσω λίγο και τ’ άσπρα γένια μου (σ.σ. δεν έχω, τα ξυρίζω), επιτρέψτε μου να θυμισω μερικούς σταθμούς της «τρικυμίας εν καλωδίω» μέσα από μερικά ρεπορτάζ στην ΕφΣυν προ απόλυσης, όπου είχα τηνν τιμή να θητεύσω και ως ειδικός «καλωδιολόγος». Τα λινκς αφηγούνται κάπως την ιστορία, για όσους έχουν όρεξη να τη μάθουν λίγο καλύτερα:

01/11/2026

Η Gen Z στο βασίλειο του τζόγου

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 1/11/2026 

 


Αν ανησυχείτε για το μέλλον των τρυφερών  βλαστών σας, αυτών της λεγόμενης γενιάς Ζ που έχει αγριέψει με όλους τους δυνατούς τρόπους, ίσως πρέπει να ξανασκεφτείτε τις επιλογές προς τις οποίες τις/τους χειραγωγείτε. Εντάξει, οι 16ρηδες που κάποτε, πριν ο μακαρίτης Σαββόπουλος πάθει Μητσοτάκη, «μας γαμούσαν τα Λύκεια», ξέρουν ήδη ότι στη διάρκεια της μακράς εργασιακής ζωής τους, που τείνει προς την 60ετία, θα αλλάξουν πολλές δουλειές, ειδικότητες, επαγγέλματα, πόστα, πόλεις, χώρες, και γι’ αυτό τώρα στο Παρίσι ή στο Τορίνο, «μας γαμούν τις βιτρίνες του Gucci, της Prada και των Burberry’s». Αλλά απέναντι σε αυτή τη χαοτική και εκρηκτική τους απόγνωση η απάντηση υμών (και ημών) των γονέων,  των παπούδων, των συγγενών και φίλων - των boomers και ολίγον μεταγενέστερων- δεν μπορεί να είναι ακόμη το «γίνε γιατρός, γίνε μηχανικός, γίνε πληροφορικάριος, γίνε φροντιστής, ψυχολόγος, περιβαλλοντολόγος, ηλεκτρομηχανολόγος, ποντιστής καλωδίων ηλεκτρικής διασύνδεσης, κρυπτορύχος (σ.σ. ειδικός της εξόρυξης κρυπτονομισμάτων) ή,  στη χειρίστη περίπτωση, κουρέας προβάτων, που παραμένει από τις πιο καλοπληρωμένες δουλειές στον κόσμο, όσο τουλάχιστον γιδοπρόβατα.

Ολα τα προαναφερόμενα κι όσα κατά καιρούς φιγουράρουν σε λίστες επαγγελμάτων του μέλλοντος, έστω του εγγύς, επηρεάζονται πολύ από τους οικονομικούς και τεχνολογικούς κύκλους, έχουν τα πάνω τους και τα κάτω τους, ενω κατά τους ειδικούς η Τεχνητή Νοημοσύνη θα καταστήσει αρκετά από αυτά περιττά ή θα μειώσει δραστικά τη ζήτηση και την αξία τους.


«Επαγγέλματα με μέλλον»
στην πραγματικότητα είναι όσα αντέχουν στον χρόνο και στις τεχνολογικές ανατροπές. Για παράδειγμα, οι οιωνοσκόποι, τα μέντιουμ, οι αστρολόγοι και οι χαρτορίχτρες δεν πρόκειται να εκλείψουν ποτέ, μόνο θα προσαρμοστούν στο ψηφιακό περιβάλλον. Γενικώς, πολλά επαγγέλματα που εξαρτώνται από την τύχη, την πλάνη και την απάτη θα ευδοκιμούν εις τους αιώνας των αιώνων, μαζί με την ακατανίκητη ακόμη και από την
AI ανθρώπινη βλακεία. Και τι πιο ανθεκτικό απέναντι στον χρόνο και στον ορθολογισμό από τον τζόγο; Αμφιβάλλω αν υπάρχει ταχύτερα αναπτυσσόμενος κλάδος στη μεταμνημονιακή μητσοτάκεια Ελλάδα από τον τζόγο. Κι αν βρίσκεται κάπως υποτιμητικό για τα παιδιά σας, με ένα βουνό πτυχίων, μεταπτυχιακών, γλωσσών και πιστοποιημένων δεξιοτήτων να γίνουν γκρουπιέρηδες σε ιντερνετικά καζίνα, δείτε την εικονιζόμενη πρόσκληση ενδιαφέροντος της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ) για τη στελέχωση του Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων της με προσωπικό μόνιμο ή με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου: 40 θέσεις αποφοίτων πανεπιστημιακής και τεχνολογικής εκπαίδευσης (οικονομολόγοι, νομικοί, διοικητικοί, λογιστές, πληροφορικάριοι (Λεπτομέρειες στο https://hgc.gov.gr/). Το μόνο προβληματάκι με την εν λόγω πρόσκληση είναι ότι προϋποθέτει 5μηνη προϋπηρεσία στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.

Και γιατί η ΕΕΕΠ χρειάζεται τόσο πολύ εξειδικευμένο προσωπικό; Η απάντηση βρίσκεται μπροστά στα μάτια σας, καθημερινά, κάθε φορά που αυτά είναι προσηλωμένα σε μια οθόνη- της τηλεόρασης, του κινητού, του υπολογιστή, του λάπτοπ-, για ενημέρωση, ψυχαγωγία ή απλώς χάζεμα. Πόσες φορές και για πόσα λεπτά την ώρα η περιπλάνησή σας στο διαδίκτυο ή η παρακολούθηση μιας σειράς διακόπτεται για να διαφημίσει στοιχηματικές εταιρείες, με χαζοχαρούμενους, ολογέλαστους νέους, ώριμους, μεσήλικες να χοροπηδάνε σαν τα κατσίκια- ή σαν τον Αδωνι φωνασκούντα «και αααα και ουυυυ και ΔΑΠ ΝΔΦΚ»-; Υπολογίζω τουλάχιστον 5 λεπτά την ώρα. Οι πλατφόρμες ιντερνετικού τζόγου-  μαζί και με τον πρώην κρατικό ΟΠΑΠ που έγινε Allwyn, την Stoiximan, τον ιππόδρομο (που έκλεισε από τον «επενδυτή» για να μείνει αποκλειστικά ως τζόγος σε ιπποδρομίες στα πέρατα του κόσμου), το πρώην κρατικά καζίνο - δαπανούν σχεδόν 150 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, λίγο λιγότερα από τις κραταιές τράπεζες, μόνο για να θυμίζουν την ύπαρξή τους. Και η δαπάνη τους αυτή, στα όρια της εξαγοράς και στράτευσης των ΜΜΕ στον μαζικό εκμαυλισμό της κοινωνίας σε μια επικίνδυνη, αντικοινωνική, συχνά καταστροφική δραστηριότητα, αξίζει τον κόπο, και μάλιστα πολύ: τουλάχιστον 3 δισ. ευρώ ήταν ο καθαρός τζίρος των εταιρειών τζόγου πέρσι (2025),  17 δις. ευρώ ήταν τα πονταρίσματα σε κάθε λογής παιχνίδι, που αντιστοιχούν σε σχεδόν 2000 ευρώ τον χρόνο ανά ενήλικο κάτοικο της χώρας!

Θα μου πείτε, τι είναι τα 3 δισ. ευρώ του τζίρου στην Ελλάδα, μπροστά στο μισό τρισεκατομμύριο ευρώ του ετήσιου τζόγου σε όλο τον κόσμο; Τίποτα εκ πρώτης όψεως. Αλλά με αυτά τα μεγέθη καταλαβαίνετε πόσο βάσιμος είναι ο ισχυρισμός μου για τους «ελεγκτές παιγνίων» ως επάγγελμα του μέλλοντος παγκόσμιας εμβέλειας.



Και τι θα ελέγχουν οι 40 νέοι ελεγκτές μαζί με τους ήδη υπάρχοντες; Κατ΄αρχάς μόνο και μόνο για να ελέγξουν τις αιτήσεις αδειοδότησης που περιμένουν αρόδου στη θάλασσα του τυχοδιωκτισμού και του στοιχηματικού εθισμού ίσως και να μη φτάνουν. Μέχρι τώρα μόνο εικοσιεννιά εταιρείες τυχερών παιχνιδιών είναι κανονικά αδειοδοτημένες εταιρείες, αλλά στις μαύρες, λευκές και γκρίζεες λίστες της ΕΕΕΠ περιμένουν τη σειρά τους άλλες 500 και πλέον. Κι όλες τους είναι πρόθυμες να γαργαλίσουν τον πόθο των αφελών (ή απελπισμένων) για αδάπανο χρήμα, αφού διακηρύξουν από τα βάθη της καρδιάς και του ταμείου τους το γνωστό και υποχρεωτικό εκ του νόμου υποχρεωτικό «21+, Αρμόδιος Ρυθμιστής ΕΕΠ, Κίνδυνος εθισμού & απώλειας περιουσίας, Γραμμή συμβουλευτικής! 1114, ΠΑΙΞΕ ΥΠΕΥΘΥΝΑ».

Με αυτό το ξεκάρφωμα «κοινωνικής ευθύνης», καταχωνιασμένο στα ψιλά γράμματα των διαφημίσεων, εξαφανισμένο κάτω από τις λάμψεις χλιδής και τις κραυγές χαράς των κερδισμένων και πίσω από μερικά φιλοδωρήματα φιλανθρωπίας (σ.σ. εκτός από τη διαφημιστική δαπάνη των 150 εκατ. ευρώ, άλλα 60-70 εκατ. πέφτουν σε δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης) ένας «στρατός» κερδοσκοπικών ιδρυμάτων νόμιμων και μη νόμιμων ρίχνει βόμβες ψευδαισθήσεων εναντίον εκατομμυρίων ανθρώπων. Η στατιστική λέει πως η ανταπόκριση των παικτών στο κάλεσμα της τύχης είναι αντιστρόφως ανάλογη της οικονομικής τους κατάστασης. Οσο περισσότερο οι κοινωνίες βυθίζονται στη στέρηση, στην συρρίκνωση των πραγματικών εισοδημάτων τους και στη φτώχεια, τόσο περισσότερο αυξάνεται η συμμετοχή τους στα τυχερά παιχνίδια κάθε εκδοχής. Και δεν χρειάζεται κανένας εθισμός γι’ αυτό. Αντίθετα, η πλειονότητα των παικτών είναι οι «περαστικοί» των διαδικτυακών καζίνων και τα περισσότερα χρήματα του τεράστιου τζίρου τους είναι μικροπονταρίσματα ευκαιριακών, μη συστηματικών πελατών.



Αποδεικνύεται ότι η υποτιθέμενη ρύθμιση της αγοράς τζόγου, με τη θέσπιση κανόνων για τις στοιχηματικές εταιρείες και την εποπτεία τους από ανεξάρτητες αρχές, δεν είχαν καμιά αποτρεπτική επίδραση στην επέκτασή τους. Αντίθετα, η άκρως παρασιτική κερδοσκοπικη δραστηριότητα που για δεκαετίες είτε ανθούσε στην παρανομία και στον υπόκοσμο, είτε ήταν αποκλειστικό προνόμιο του κράτους, από τη στιγμή που νομιμοποιήθηκε, απελευθερώθηκε, ιδιωτικοποιήθηκε και τέθηκε υπό ρύθμιση, έχει διογκωθεί εξωφρενικά. Αλλωστε το κράτος είναι κανονικός συνένοχος αυτής της αλγοριθμικής αρπαγής πόρων από τους αφελείς κυνηγούς του χρήματος, έναντι εσόδων 1 δισ. τον χρόνο από τη φορολόγηση των κερδών των παικτών και τις αδειοδοτήσεις εταιρειών και νέων παιχνιδιών. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας έχει κάθε λόγο να χαμογελάει και να συγχαίρει την ρυθμιστική αρχή ΕΕΕΠ (βλέπε φωτογραφία με τον επικεφαλής της κ. Βαρθολομαίο) για την νέα της καμπάνια «οι κανόνες κάνουν το παιχνίδι». Οχι μόνο γιατί αποτελεί μια κυνική ομολογία του ανήθικου ρόλου της κρατικής εποπτείας στην αγορά του τζόγου. Αλλά και γιατί αυτή η «ηθική ανηθικότητα» γεμίζει ουρανοκατέβατο, αεράτο χρήμα τα ταμεία του κράτους.

Υ.Γ. Τι κάνει τους επιτελείς του κράτους ότι αυτό που κάνουν με τον τζόγο απέχει ηθικά πολύ από όσα έκανε ο Mr. Χωριάτικο, η Pizza Fun και η ΜΚΟ της φιλανθρωπίας υπέρ των παιδιών με καρκίνο;

 ΚΙΜΠΙ 

 

 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Ω, ήταν μια θαυμάσια περίπτωση αποφασιστικότητας: τα έπαιξα και τα ‘χασα τότε όλα, όλα… Βγαινω από το καζίνο, κοιτώ, τι να δω, σε μια γωνιά της τσέπης μου αναδεύει ακόμη ένα λουδοβίκιο. «Α, επομένως, έχω να φάω το μεσημέρι», σκέφτηκα, μα ύστερα από εκατό περίπου βήματα άλλαξα γνώμη και γύρισα πίσω. Έβαλα το λουδοβίκιο αυτό στο manque (κείνη τη φορά ήταν μπροστά μου το manque) και είναι αλήθεια πως υπήρχε κάτι ιδιαίτερο στην αίσθηση, όταν είσαι ένας και μόνος σε ξένη χώρα, μακριά από τις ρίζες σου, από τους φίλους σου και χωρίς να ξέρεις αν σήμερα θα φας, να παίζεις την τελευταία σου δεκάρα, την πιο πιο τελευταία! Κέρδισα και σε είκοσι λεπτά βγήκα από το καζίνο με εκατόν εβδομήντα λουδοβίκια στην τσέπη. Είναι γεγονός! Να τι μπορεί κάποτε να σημαίνει το τελευταίο λουδοβίκιο! Και τι θα γινόταν αν τότε έχανα το ηθικό μου, αν δεν τολμούσα ν’ αποφασίσω;
Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, «Ο παίκτης»

26/10/2026

Μικρή στατιστική της μεγάλης λεηλασίας

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 26/10/2026

 


«Λεηλασίες και συλλήψεις». Είναι οι λέξεις που κυριαρχούν στα δελτία ειδήσεων, στις ανταποκρίσεις και στις live μεταδόσεις από τις τεράστιες διαδηλώσεις στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Αλβανία, στην Ισπανία (και στην Ινδία οι αριθμοί της κοινωνικής εξέγερσης κατά του πολιτικού πραξικοπήματος Μόντι είναι πολλαπλάσιοι, αλλά μας φαίνεται πολύ μακρινή και πολύ φτωχή για να ασχοληθούμε). Η στατιτιστική της ευρωπαϊκής κοινωνικής εξέγερσης στα ΜΜΕ εξαντλείται στα βασικά: 800.000 διαδηλωτές στο Παρίσι το Σάββατο, «χιλιάδες» γενικώς στη Ρώμη, στο Τορίνο, στη Βαρκελώνη ή στα Τίρανα, κι ύστερα αναλαμβάνουν οι αναλυτές και (κυρίως) οι «αναλυτές».

Αντίθετα, η στατιστική της «βίας των κουκουλοφόρων» είναι πλούσια: 3.000 προσαγωγές και 1000 συλλήψεις στη Γαλλία, 300 καταστήματα με ζημιές στο Παρίσι, πάνω από 500 εκατ. ευρώ το κόστος των ζημιών και των αποζημιώσεων στη χώρα, 200 προσαγωγές και συλλήψεις στη Ρώμη, 8 τραυματίες στα Τίρανα κατά τη 12η μέρα ταραχών. Δημοσιογράφοι και δημοσιολόγοι είναι κάπως διστακτικοί αυτή τη φορά να «καταδικάσουν τη βία από όπου κι αν προέρχεται», είναι ακριβείς όμως στην αναπαραγωγή των κυβερνητικών απολογισμών περί «300 αστυνομικών τραυματιών». Με τους τραυματίες διαδηλωτές τα στοιχεία είναι ασαφή, αλλά με τις καταστροφές γίνονται πολύ συγκεκριμένοι: ξέρουμε πόσα ηλεκτρικά πατίνια στο Παρίσι έχουν καεί, πόσες προθήκες καταστημάτων έχουν καταστραφεί και μάλλον είναι θέμα χρόνου να μας που με ακρίβεια πόσα Rolex και Vacheron Constantin έχουν κλαπεί, πόσες τσάντες και βαλίτσες Luis Vuitton έχουν σηκώσει οι «πλιατσικολόγοι» με τις κουκούλες και πόσα μαντήλια Hermes των 300 ευρώ έχουν τσεπώσει, για να τα κάνουν άγνωστο τι. Γενικώς, αστυνομία, κρατικές αρχές, ασφαλιστικές, μανατζαρέοι είμαστε βέβαιοι ότι θα είναι πολύ αυστηροί στην καταγραφή των «λεηλασιών», που φυσικά έγιναν «από λίγους ταραχοποιούς». Ωστόσο αφήνεται κι ο σαφής υπαινιγμός για την ασυλία που προσφέρει στους «εγκληματίες» το μέγα πλήθος των διαδηλωτών και, πολύ περισσότερο, η «άκρα αριστερά», όπως ομονοεί το πολιτικό φάσμα από την ακροδεξιά μέχρι την κεντροαριστερά. Εσχατο επιχείρημα εναντίον τους οι πληροφορίες ότι παίζει να συνδέονται με Ρώσους χάκερ! (σ.σ. στο βραδινό δελτίο του Alpha χθες Κυριακή, 25/10, αμέσως μετά το «μπουκέτο» ειδήσεων και ανταποκρίσεων για τους κουκουλοφόρους των διαδηλώσεων έπαιξε ρεπορτάζ για την επιδημία ληστειών στη Χαλκίδα από κουκουλοφόρους κακοποιούς. Οποιαδήποτε συσχέτιση με το κίνημα διαμαρτυρίας στην Ευρώπη είναι καθαρά συμπτωματική).

Δεν λέω, γίνονται λεηλασίες και πλιάτσικα στη διάρκεια των διαδηλώσεων, και θα γίνουν κι άλλα όσο δεν υπάρχει η παραμικρή προσπάθεια των ευρωπαϊκών ηγεσιών να δείξουν, έστω και για το ξεκάρφωμα, ότι κάπως κατανοούν την έκρηξη οργής, αντί να στέλνουν εναντίον των οργισμένων διαδηλωτών αφηνιασμένους αστυνομικούς, ντοπαρισμένους στρατιώτες, εντεταλμένους εισαγγελείς. Αλλά και στην περίπτωση αυτής της κοινωνικής έκρηξης και των «λεηλασιών» που τη συνοδεύουν ισχύει απόλυτα η ατάκα του Μπρέχτ, δια στόματος του απατεώνα Μακίθ, από την «Οπερα  της Πεντάρας»: «Τι είναι η ληστεία μιας τράπεζας μπροστά στην ίδρυση μιας τράπεζας;» Και τι είναι οι λεηλασίες μερικών εκατοντάδων καταστημάτων από τυφλωμένους από την προκλητική επίδειξη πλούτου φτωχοδιάβολους μπροστά στις λεηλασίες του κοινωνικού πλούτου, στο μεγάλο πλιάτσικο που γίνεται μπροστά στα μάτια μας και στις πλάτες μας από το 2008 μέχρι σήμερα; Ας κάνουμε έναν πρόχειρο απολογισμό αυτού του πλιάτσικου για το οποίο δεν έχει υπάρξει καμιά προσαγωγή, καμιά σύλληψη, καμιά λογοδοσία των φυσικών και ηθικών αυτουργών:

-       👉Περίπου 14 τρισεκατομμύρια δολάρια κόστισε το «μεγάλο σορτάρισμα» των στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ από το 2008 μέχρι τη μετάδοση και μετάλλαξη της κρίσης σε όλο τον πλανήτη.

-       👉Τουλάχιστον 9 τρισ. δολάρια έχασαν τα αμερικανικά νοικοκυριά, 12,5 εκατομμύρια αμερικανοί έχασαν τις δουλειές τους.

-        👉7 τρισ. ευρώ διέθεσαν κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες της ΕΕ από το 2008 και για περίπου 10 χρόνια για να διασώσουν τις τράπεζές τοτς,

-       -👉Πάνω από 700 δισ. ευρώ κόστισαν στις πέντε χώρες τις Ευρωζώνης που μπήκαν σε μνημονια οι διασώσεις- κρατικοποιήσεις-ανακεφαλαιοποιήσεις- επανιδιωτικοποιήσεις τραπεζών.

-        👉290 δισ. ευρώ πρόσθετο χρέος φορτώθηκαν στην Ελλάδα για να ξεφορτωθεί το παλιό και να θωρακιστούν Είναι το «υγιές» πλέον χρέος που θα εξοφλείται μέχρι το 2060 και βάλε.

-        👉30 τρισεκατομμύρια δολάρια έφτασε παγκόσμια το κόστος της ποσοτικής χαλάρωσης, της πλημμυρίδας ρευστότητας που χάρισαν οι κεντρικές τράπεζες στους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους μέχρι και την πανδημία, φουσκώνοντας το κρατικό χρέος.

-        👉30 εκατ. άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους στον αναπτυγμένο καπιταλιστικό κόσμο την πρώτη τριετία της χρηματοπιστωτικής κρίσης (2008-2010). Τα 6 εκατομμύρια απολύθηκαν στις χώρες της ΕΕ.

-        👉Στους 1,5 εκατομμύρια έφτασαν οι άνεργοι στην Ελλάδα στη διάρκεια της μνημονιακής «θεραπείας» (Δεκέμβριος 2013).

-        👉Τουλάχιστον 400.000 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους νέοι, αναζήτησαν δουλειά εκτός Ελλάδας στη διάρκεια της κρίσης (brain drain).

-        👉10 εκατ. νοικοκυριά έχασαν τα σπίτια τους στις ΗΠΑ λόγω αναγκαστικών πλειστηριασμών μέχρι το 2014. 3,8 εκατ. σπίτια μπήκαν σε διαδικασία κατάσχεσης μόνο το 2008.

-        👉50.000 ακίνητα τον χρόνο μπαίνουν σε πλειστηριασμό στην Ελλάδα από το 2011 και μετά.

-        👉250.000.000 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης χάθηκαν σε όλο στη διάρκεια της πανδημίας 2020-2021, λόγω  λοκντάουν.

-        👉Στα 90 δισ. ευρώ έφτασε το ύψος των κόκκινων δανείων στην Ελλάδα φέτος. Πάνω από τα μισά είναι στεγαστικά και καταναλωτικά. Τα 80 δις είναι στα χέρια των servicers, 7 δισ. στα χέρια των τραπεζών.

-        👉17 δισ. έχουν στοιχίσει στο κράτος οι κρατικές εγγυήσεις για τα κόκκινα δάνεια των τραπεζών (πρόγραμμα Ηρακλής). Αν οι εγγυήσεις αυτές καταπέσουν θα επιβαρύνουν το κρατικό χρέος και τους φορολογούμενους.

Αυτός είναι ένας πολύ πρόχειρος, μπακαλίστικος απολογισμός της συστημικής και συστηματικής λεηλασίας που υποστήκαμε και υφιστάμεθα οι υποτελείς του κόσμου τα τελευταία 15-20 χρόνια. Τα νούμερα δεν αθροίζονται, τα θύματα δεν υπολογίζονται, οι ζημιές δεν αποζημιώνονται, οι θύτες δεν τιμωρούνται. Καμιά ασφαλιστική δεν πρόκειται να δεχτεί να ασφαλίσει το ρίσκο αυτό, όσο ψηλά αφάλιστρα είστε διατεθειμένοι να πληρώσετε. Γιατί στην πραγματικότητα- και οι ασφαλιστικές, όπως κάθε καπιταλιστική επιχείρηση με επίγνωση των ορίων της, το ξέρουν αυτό- η συστημική, η αδιάκοπη λεηλασία των ελαχίστων εις βάρος των πολλών δεν είναι ένα ρίσκο, ένας πιθανός κίνδυνος. Είναι μια βεβαιότητα- για την ακρίβεια η μόνη βεβαιότητα και ο μόνος τρόπος αναπαραγωγής του οικονομικού μας συστήματος.

Οπότε ξαναφτάνουμε στο κλισέ: τι είναι η λεηλασία μιας φίρμας στην παρισινή Σανζ Ελιζέ μπροστά στη διαρκή λεηλασία της ανθρωπότητας;

ΚΙΜΠΙ

 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Όπου υπάρχει μεγάλη ιδιοκτησία, υπάρχει μεγάλη ανισότητα. Για έναν πολύ πλούσιο άνθρωπο πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον πεντακόσιοι φτωχοί, και η αφθονία των λίγων προϋποθέτει την ένδεια των πολλών. Η αφθονία του πλούσιου διεγείρει την αγανάκτηση του φτωχού, ο οποίος συχνά οδηγείται από την ανάγκη και υποκινείται από τον φθόνο να εισβάλει στα υπάρχοντά του.

Ανταμ Σμιθ, «Ο πλούτος των εθνών» (1776)

Εστιν δίκης οφθαλμός, ος δακρύει γόους...

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ 20/11/2026 Ο Αντονι Πέρκινς στον ρόλο του Γιόζεφ Κ., στην πιο εντυπωσιακή κινηματογραφική μεταφορά της "Δίκης...