Λυσσασμένοι όλου του κόσμου...

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ 2/5/2026

Ενας "λυσσασμένος" από το 2019 που κόλλησε χιλιάδες.
 Ο Γιοακίμ Φίνιξ στο Joker  του Τοντ Φίλιπς. 

Εντάξει, μπορεί να ισχύουν όσα καταιγιστικά και επίμονα βγαίνουν για τον υπερήλικα -τον όρο τον χρησιμοποιώ με τη δέουσα συμπάθεια που επιβάλλει η διόλου μεγάλη απόσταση από τα χρόνια του- που μπούκαρε με την καραμπίνα στον ΕΦΚΑ και στα δικαστήρια, ότι δηλαδή μπορεί ο 89ετής Π.Κ. να έχει «ξεφύγει» που λένε, να είναι κατά φαντασίαν αδικούμενος από το εγχώριο ασφαλιστικό σύστημα, να παίρνει μια αξιοζήλευτη σύνταξη από ΗΠΑ και Γερμανία, να είναι μανιοκαταδιωκτικός, να πάσχει από γεροντική άνοια, να υπήρξε φιλοβασιλικός, να ήταν ενδεχομένως και κακός πατέρας, να χρήζει ψυχιατρικής βοήθειας, να έθεσε σε κίνδυνο τη ζωή αθώων συμπολιτών. Αλλά από την άλλη πλευρά δεν παύει να είναι ένας «λυσσασμένος». Οπως ακριβώς υπέγραφε στην επιστολή του προς «κυρίους των εφημερίδων» (προφανώς ο άνθρωπος έχει μείνει στην εποχή της έντυπης ηγεμονίας). 

Από τι, γιατί και εναντίον ποιου ένας μέσος, φιλήσυχος και ανυποψίαστα θυμωμένος πολίτης καταλήγει να εξοργίζεται μέχρι λύσσας; Δηλαδή, πότε περνά εκείνη τη λεπτή κόκκινη γραμμή που το αίσθημα αδικίας που τον πνίγει -για μια ατελέσφορη υπόθεσή του, κολλημένη στη δημόσια διοίκηση, για μια άδικη εις βάρος του απόφαση, για τη νόμιμη ή παράνομη κλοπή του μισθωτού κόπου του, για την τοκογλυφική διόγκωση των οφειλών του, τη ληστρική υπεξαίρεση της μικρής περιουσίας του, την κατάσχεση της κατοικίας του- γίνεται ανεξέλεγκτη έκρηξη; Πότε φτάνει στο σημείο βρασμού ή ξεπερνά το flash point; 

Οι ψυχίατροι και οι ψυχολόγοι μπορούν ενδεχομένως να καθορίσουν μια σχεδόν μοναδική διαδρομή για κάθε άτομο που εξελίσσεται από θυμωμένο σε «λυσσασμένο», ανάλογα με το ιστορικό του, το κοινωνικό υπόστρωμα, ενδεχόμενη κληρονομικότητα, τα κρυφά και φανερά τραύματα στον ψυχισμό του. Αυτό, βεβαίως, καταλήγει σε μια ψυχοπαθολογική, «ιατρική» και εξατομικευμένη ερμηνεία της «λύσσας» του. 

Ομως, σκεφτείτε πόσοι από σας και πόσες φορές έχετε βρεθεί σε μιαν ανάλογη εκρηκτική κατάσταση, έχοντας εξαντλήσει κάθε νόμιμο, θεσμικό, ατομικό ή συλλογικό τρόπο «να βρείτε το δίκιο σας»; Πόσες φορές έχετε λυγίσει από απόγνωση μπροστά σε ένα θηριώδες, κοινωνικά μεροληπτικό, απαθές στις εκκλήσεις σας, σκληρό στις αποφάσεις του γραφειοκρατικό και λαβυρινθώδες κράτος; Πόσες φορές έχετε φανταστεί τον εαυτό σας να μπουκάρει στα γραφεία του πρώην εργοδότη σας που σας άφησε απλήρωτους και ανασφάλιστους για μήνες, αλλά κατάφερε να «δικαιωθεί» στα δικαστήρια, γιατί η δικαιοσύνη είναι ταξικά μονόφθαλμη, όχι τυφλή; Και, ομολογήστε, τι έχει περάσει από τη νοσηρή φαντασία όσων έχετε πέσει θύματα τραπεζικής τοκογλυφίας που απειλεί το σπίτι σας, την πενιχρή αποταμίευσή σας ή τον μισθό σας; Πόσοι έχετε ονειρευτεί να γίνετε κάτι σαν Ρομπέν των Δασών ή σαν τον Σόνι (Αλ Πατσίνο) της «Σκυλίσιας Μέρας» (Σίντνεϊ Λουμέτ, 1975) που ληστεύει τράπεζα σε ζωντανή μετάδοση, χειροκροτούμενος από το πλήθος; Κι έχετε σκεφτεί το ενδεχόμενο η απόγνωση να σας οδηγήσει στη θέση του απολυμένου σεκιουριτά Σαμ Μπέιλι (Τζον Τραβόλτα), με ένα όπλο στο χέρι, ανυποψίαστος πρωταγωνιστής τηλεοπτικού σόου σε παναμερικανική μετάδοση (Mad City του Κώστα Γαβρά, 1997); Φυσικά, η καταπιεσμένη φαντασία σας μπορεί να σας οδηγήσει και σε άλλες εκδοχές «λύσσας», διαφορετικούς και περιπλοκότερους τύπους «λυσσασμένων», όπως ο Joker του Τοντ Φίλιπς (2019), ο «Ταξιτζής» του Σκορσέζε (1976), για να μείνουμε στο πλημμυρισμένο από οργισμένους αντι-ήρωες Χόλιγουντ. 

Ανέφερα αυτά τα σχετικά δημοφιλή, τουλάχιστον για τους παλαιότερους, κινηματογραφικά παραδείγματα, κάποια αντλημένα από πραγματικά γεγονότα, για να θυμίσω ότι τελικά ο κόσμος μας είναι τόσο γεμάτος από «λυσσασμένους», που είναι να απορεί κανείς πώς δεν έχει εξελιχθεί η «λύσσα» στην ασυγκράτητη πανδημία του καιρού μας. Αλλωστε, όλες οι κοινωνίες, όλα τα έθνη, τα βασίλεια, τα κράτη, οι αυτοκρατορίες που βασίστηκαν στη βία, την άγρια εκμετάλλευση, την κατάφωρη αδικία στο πέρασμα των αιώνων είχαν τους «λυσσασμένους» τους. Μεταφορικά και κυριολεκτικά. Οι «Λυσσασμένοι» της Γαλλικής Επανάστασης (Les Enragés‎‎), εκρηκτικοί, ανυποχώρητοι υποστηρικτές των «Αβράκωτων», μπορεί να ήσαν μειοψηφικοί, «ακραίοι», αδιάλλακτοι και καθόλου βολικοί σε πολιτικές συμμαχίες, αλλά η «λύσσα» τους ήταν καθοριστική στην επικράτηση των πιο ριζοσπαστών. 

Αλλωστε, η «λύσσα» για την οποία μιλάμε δεν μεταδίδεται οριζόντια, από «λυσσασμένο» σε «λυσσασμένο» με ένα δάγκωμα, αλλά κάθετα, από πάνω προς τα κάτω, από την κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας, που συσσωρεύει πλούτο, εξουσία και βία επιβολής, προς τη βάση της, όπου συσσωρεύεται καταπίεση, στέρηση, εκμετάλλευση, περιθωριοποίηση, αδικία, παραπλάνηση, εξαπάτηση. Δυνητικά, ένας στους δυο μας μπορεί ανά πάσα στιγμή να «λυσσάξει». 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

- Παρουσιάστρια: Σας παρουσιάζουμε μια αποκλειστικότητα. Ο Μαξ Μπράκετ είναι μέσα στον πολιορκημένο χώρο του μουσείου. 

- Μαξ Μπράκετ:... Είσαι ένας στοργικός σύζυγος... και αφοσιωμένος πατέρας δύο παιδιών. Εχεις στεγαστικό δάνειο, λογαριασμούς αυτοκινήτου και ιατρικής περίθαλψης, λογαριασμούς φαγητού, ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ρούχων και, παρεμπιπτόντως, απολύθηκες...

- Σαμ Μπέιλι: Θέλω απλώς να πω ότι είμαι... Δεν ήθελα να πυροβολήσω αυτόν τον τύπο, τον Κλιφ. Ηταν ατύχημα... Παραπονιόμουν για τον μισθό μου. Και μετά, όταν... όταν δεν τον έπαιρνα πια, συνειδητοποίησα ότι αυτό ήταν το τελευταίο πράγμα... Αυτό το μικρό κομμάτι χαρτί ήταν το μόνο πράγμα που κρατούσε τη ζωή μου ενωμένη. 

Κώστα Γαβρά, Τομ Μάθιους, «Mad City» 

Η μεγάλη ανατριχίλα, η Palantir κι ένας λαμπερός υπουργός

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 25/4/2026

Το Palantir: από τη Μέση Γη του Τόλκιν, στο μέσο σκότος του Μαξίμου.

Σήμερα θα ανασκαλέψουμε μια ιστορία για τους ξεχασιάρηδες και τους λωτοφάγους. Θα πάμε πέντε χρόνια και κάτι πίσω. 

Στις αρχές Δεκεμβρίου του 2020, ενώ η πανδημία προέλαυνε θερίζοντας ζωές και βάζοντας σε καραντίνα οικονομίες και κοινωνίες, στο μέγαρο Μαξίμου έγινε μια τηλεδιάσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, σε ρόλο Μωυσή, και του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκου Πιερρακάκη, σε ρόλο ψηφιακού μάγου, με τον συνιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλο της αμερικανικής εταιρείας Palantir Technologies Αλεξ Καρπ και το στέλεχος της Palantir Τζος Χάρις. Η τηλεδιάσκεψη αφορούσε την επέκταση της συνεργασίας της κυβέρνησης με την Palantir για την αντιμετώπιση της πανδημίας που είχε ξεκινήσει από τον Μάρτιο του 2020, όπως ΔΕΝ είχε ποτέ μάθει η Βουλή και η υπόλοιπη κοινωνία. Το VouliWatch, το Inside Story, η αντιπολίτευση (ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ.) είχαν ζητήσει επανειλημμένα στοιχεία για το εύρος και το περιεχόμενο της συνεργασίας της κυβέρνησης με μια αμερικανική εταιρεία που κάθε άλλο παρά είχε αποδείξει στοιχειώδη σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα πολιτών στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη και όπου αλλού αναλαμβάνει βρομοδουλειές για λογαριασμό του βαθέος αμερικανικού κράτους. 

Η Palantir του ταλαντούχου κ. Καρπ –μπροστά στον οποίο ο Τραμπ μοιάζει με ριζοσπάστη φιλειρηνιστή– απογειώθηκε χάρη στη συνεργασία της με τη CIA, το Πεντάγωνο, με την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ για τον διωγμό των μεταναστών, αλλά και με την παροχή υπηρεσιών παρακολούθησης αποκλειστικά σε «φιλικές προς τις ΗΠΑ κυβερνήσεις», ή με την εμπλοκή της στο σκάνδαλο Cambridge Analytica. Φαίνεται ότι το μικρό ψηφιακό θαύμα της πανδημίας, με τα sms και τις πλατφόρμες διά πάσαν νόσον και πάσαν μαλακία, το οποίο επιστώθη ο νεότατος τότε υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σήμερα άρχων του Eurogroup και «τσάρος» της οικονομίας, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο λογισμικό Foundry της Palantir για διασύνδεση δεδομένων, που διετέθη σε πάνω από 12 χώρες της Ε.Ε. δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν (γιατί άραγε;) για την αντιμετώπιση της πανδημίας Covid-19.

Τη σύμβαση αυτής της σκιώδους συναλλαγής ποτέ δεν τη μάθαμε στις λεπτομέρειές της, κι όταν με καθυστέρηση δύο ετών, το 2022, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα απάντησε στα αιτήματα της δημοσιογραφικής έρευνας (Vouliwatch) και του κοινοβουλευτικού ελέγχου για το αν έγινε κατάχρηση των δεδομένων 10,5 εκατομμυρίων πολιτών, μάθαμε απλώς ότι η Αρχή έκρινε ότι «το επίπεδο προστασίας ήταν ικανοποιητικό και οι πιθανοί κίνδυνοι για τα υποκείμενα των δεδομένων εξαιρετικά μικροί». Και πού βασίστηκε η εκτίμηση; Σε μια επιστολή της Palantir που διαβεβαίωνε ότι έχει διαγράψει όλα τα δεδομένα μας. 

Στο μεταξύ, ο ταλαντούχος κ. Πιερρακάκης που εισήγαγε τη χώρα στον «γενναίο, νέο (ψηφιακό) κόσμο» και μέσω της Palantir του ταλαντούχου κ. Καρπ, και του ακόμα πιο ταλαντούχου συνιδρυτή της εταιρείας Πίτερ Θιλ –του ιδίου που κατά καιρούς δήλωνε ότι «δημοκρατία και επιχειρηματική ελευθερία είναι ασύμβατες» (στο βάθος, στο πολύ βάθος, δεν έχει άδικο)–, ανέβηκε πολλές πίστες, με μεγάλα άλματα (πέρα από τα πολιτικά που τον έφεραν αρχικά στο κατώφλι και τελικά στα άδυτα της Ν.Δ.). Και με την –ίσως δικαιολογημένη– έπαρση των 43 χρόνων που τον βρίσκουν σε κορυφαίες υπουργική θέση και θεσμική καρέκλα στην Ε.Ε., θεωρεί πως δικαιούται να μιλάει εξ ονόματος μιας γενιάς, της γενιάς του, που έχει λάβει το μάθημά της από όσα πέρασε η χώρα και θέλει «να μπορέσουμε να κάνουμε ακόμη περισσότερα, ακόμη γρηγορότερα και ακόμη καλύτερα. Και νομίζω ότι μπορούμε», όπως είπε προ ημερών σε εκδήλωση με τίτλο «Leadership in the New Era» (ηγεσία στη νέα εποχή). Altius, citius, fortius είναι, λοιπόν, περίπου το όραμα του λαμπερού, συνήθως γελαστού, σπάνια συνοφρυωμένου υπουργού Εθνικής Οικονομίας, που δεν ξέρουμε πόσο ψηλά βάζει τον πήχη πολιτικής ισχύος και ηγεσίας της «νέας εποχής». Αλλά αναρωτιόμαστε: τι περιεχόμενο, τι όραμα δίνει στην αναρρίχησή του προς την κορυφή, όποια κι αν είναι αυτή; 

Ελπίζουμε όχι αυτό που έδωσε ο Αλεξ Καρπ της Palantir, στο τεχνοφασιστικό μανιφέστο του «Τεχνολογική Δημοκρατία», το βιβλίο του που κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες και το οποίο η εταιρεία φρόντισε να κωδικοποιήσει σε 22 σημεία –για όσους δεν το διαβάσουν– που προκάλεσαν μεγάλη ανατριχίλα ακόμα και στους φανατικούς συμμάχους του Τραμπ στη Silicon Valley. H «Τεχνολογική Δημοκρατία» του Καρπ και της Palantir, είναι κατά κάποιο τρόπο το «Mein Kampf» της Τεχνητής Νοημοσύνης. Και στον βαθμό που αποτυπώνει τον σκληρό πυρήνα σκέψης και κουλτούρας των ιδρυτών της Palantir, εύλογα προκαλεί και σε μας μια μικρή ή μεγάλη ανατριχίλα για το ποια τύχη μπορεί να είχαν τα δεδομένα μας την περίοδο που το λογισμικό της μας έσωζε τάχα από την πανδημία. 

Οσοι δεν έχουν διαβάσει το μανιφέστο του Καρπ –και του συνεργάτη του Ζαμίσκα–, έστω και στη συνοπτική εκδοχή των 22 σημείων, πρέπει να το διαβάσουν (διαθέσιμο στα αγγλικά στον ιστότοπο https://techrepublicbook.com/). Αποκαλύπτουν τον ολοκληρωτικό όλεθρο που απειλεί την ανθρωπότητα αν επικρατήσει η διακήρυξη ότι η Silicon Valley οφείλει να συνταχθεί στο πλευρό μιας στρατοκρατικής, επιθετικής και ρατσιστικής Αμερικής. Οφείλει να θέσει την Τεχνητή Νοημοσύνη στην υπηρεσία μιας παγκόσμιας, ολοκληρωτικής αμερικανικής ηγεμονίας εις βάρος «ανεπιθύμητων πολιτισμών», «καθυστερημένων κοινωνιών», «υποδεέστερων εθνών». Ιδού μικρό απάνθισμα του τεχνοφασιστικού μανιφέστου:

«Τα όρια της ήπιας ισχύος και της δυναμικής ρητορικής, έχουν εξαντληθεί. Η ικανότητα των ελεύθερων και δημοκρατικών κοινωνιών να επικρατήσουν απαιτεί κάτι περισσότερο από ηθικές εκκλήσεις. Απαιτεί σκληρή ισχύ. Και η σκληρή ισχύς σε αυτόν τον αιώνα θα βασίζεται στο λογισμικό... Η μεταπολεμική ουδετερότητα Γερμανίας και Ιαπωνίας πρέπει να ανατραπεί. Η αποδυνάμωση της Γερμανίας ήταν μια υπερβολή για την οποία η Ευρώπη πληρώνει τώρα βαρύ τίμημα. Η παρόμοια, θεατρική δέσμευση της Ιαπωνίας στον πασιφισμό απειλεί την ισορροπία δυνάμεων στην Ασία»... 

Και, πέστε μου αλήθεια, πόσο μακριά είναι αυτό το παραλήρημα από μια ανασυγκρότηση του Αξονα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με τις ΗΠΑ και την τεχνολογική ελίτ της στην άλλη, τη μαύρη πλευρά; 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

[...] 5. Το ερώτημα δεν είναι αν θα κατασκευαστούν όπλα τεχνητής νοημοσύνης, είναι το ποιος θα τα κατασκευάσει και για ποιο σκοπό. Οι αντίπαλοί μας δεν θα σταματήσουν σε απλές συζητήσεις για τα πλεονεκτήματα της ανάπτυξης τεχνολογιών με κρίσιμες στρατιωτικές και εθνικές εφαρμογές ασφάλειας. Θα προχωρήσουν.

6. Η εθνική στρατιωτική θητεία πρέπει να είναι καθολικό καθήκον. Θα πρέπει, ως κοινωνία, να εξετάσουμε σοβαρά το ενδεχόμενο να απομακρυνθούμε από την πλήρως εθελοντική δύναμη και να πολεμήσουμε στον επόμενο πόλεμο μόνο εάν όλοι συμμερίζονται τον κίνδυνο και το κόστος.

7. Εάν ένας πεζοναύτης των ΗΠΑ ζητήσει ένα καλύτερο τουφέκι, θα πρέπει να το κατασκευάσουμε. Το ίδιο ισχύει και για το λογισμικό. [...]

Αλεξάντερ Καρπ & Νίκολας Ζαμίσκα, «Τεχνολογική δημοκρατία: Η ισχυρή δύναμη, η αδύναμη πίστη και το μέλλον της Δύσης» (Από τη σύνοψη 22 σημείων του βιβλίου)

Μια σταγόνα μνήμης σε καταιγίδα λήθης

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 18/4/2026

14 Απριλίου 1944 Μεγάλη Παρασκευή, κεντρική πλατεία του Αγρινίου. Από τους στύλους σε τρεις γωνιές της πλατείας κρέμονται τα σώματα των τριών πρώτων απο τους 120 εκτελεσθέντες. Απαγχονίστηκαν σε δημόσια θέα, για την τρομοκράτηση του πληθυσμού. Να βγήκε, άραγε, το ίδιο βράδυ ο Επιτάφιος; Και για ποιον; 

«Ο χώρος αποθήκευσης του ταχυδρομείου σας θα γεμίσει σε 23 μέρες. Κάντε αναβάθμιση για περισσότερο χώρο αποθήκευσης ή αποδεσμεύστε χώρο. Εάν ο χώρος αποθήκευσης είναι γεμάτος μετά τις 10 Μαΐου δεν θα μπορείτε να στέλνετε ή να λαμβάνετε e-mail».

Δεν μπορώ να πω, είχα προειδοποιηθεί εγκαίρως για την επικείμενη ψηφιακή λοβοτομή. Από τις 10 Απριλίου η Yahoo! με είχε ενημερώσει με ευγενικό μήνυμα -μου απευθυνόταν ως «Αγαπητό μέλος» (μέλος ποιου; Ποιας συλλογικότητας; Ποιου κλαμπ;)- ότι «από τις 05/05/2026, ο χώρος αποθήκευσης του Yahoo Mail θα υπόκειται σε νέες απαιτήσεις ως προς το όριο χώρου αποθήκευσης. Οι λογαριασμοί Yahoo Mail θα έχουν μέγιστο χώρο αποθήκευσης 15 GB... Σας ενημερώνουμε ότι χρησιμοποιείτε το 100% του εκχωρημένου χώρου αποθήκευσης».

Εχω κάνει εγώ τέτοια κατάχρηση; Εχω επιδείξει τόση απληστία στην κατανάλωση ψηφιακής μνήμης που η τριακοντούτης εταιρεία μού προσέφερε σε αφθονία και δωρεάν τόσα χρόνια; Πόσα; Ακριβώς 20. Τα πρώτα μηνύματα τα έστειλα και τα έλαβα τον Απρίλιο του 2006. Το μέιλ που άνοιξα με αληθινό ψηφιακό δέος, λες και προσπαθούσα να απασφαλίσω εκρηκτικό μηχανισμό με περίπλοκη καλωδίωση, πήγαινε «κομποζέ» με τη στήλη μου «Ελεύθερος Σκοπευτής» που ήδη διήνυε τον έκτο χρόνο της, στην «Καθημερινή» τότε, και με την υπογραφή ΚΙΜΠΙ που είχα επιλέξει ως alter ego μου. Αλλά, ακριβώς λόγω της ψηφιακής ασχετοσύνης μου, το mail, που ήθελα να είναι απλούστατο, μου βγήκε ζαβό: kibi2g@yahoo.gr. Εντάξει το kibi, αλλά εκείνο το 2 και το g τι σχέση έχουν με μένα και το κατά κόσμον ονοματεπώνυμό μου; Καμιά, σας διαβεβαιώ. Απορρέουν μόνο από τον ψηφιακό πανικό μου προ εικοσαετίας, όταν ακολουθώντας τις οδηγίες δημιουργίας λογαριασμού στη Yahoo!, ανακάλυπτα ότι υπήρχαν κι άλλοι «kibi», οπότε πρόσθεσα ό,τι μου 'ρθε για να πάρω πάσο στον μαγικό και δωρεάν κόσμο της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας.

Κατά πώς φαίνεται, το τζάμπα τέλειωσε. Εδώ και 40 μέρες, κάθε φορά που ανοίγω το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, η Yahoo! μού θυμίζει ότι έχουν απομείνει 23, 22, 20, 19 μέρες... μέχρι το γραμματοκιβώτιο να φρακάρει, τα μηνύματά μου καταλαμβάνουν υπερδιπλάσιο χώρο από το όριο των 15 GB και άρα πρέπει να διαλέξω: ή θα πληρώσω 2,5 έως 10 ευρώ τον μήνα για πρόσθετο χώρο ή πρέπει να θυσιάσω αυτοβούλως τουλάχιστον το 60% της ψηφιακής μνήμης μου τις επόμενες μέρες. Πρέπει να διαλέξω τι θα ξεχάσω μια για πάντα, ή τι θα αδυνατώ να ανακαλέσω, όταν ο φυσικός χώρος αποθήκευσης, ο εγκέφαλός μου, θα αδυνατεί να το κάνει. Μηνύματα που έχω ανταλλάξει με φίλους, συγγενείς, γνωστούς, αλληλογραφία με συναδέλφους και συνεργάτες, συνομιλίες επαγγελματικές, άλλοτε τυπικές, άλλοτε πολύ ουσιαστικές, γιατί αποτυπώνουν τη διευθέτηση ενός κρίσιμου θέματος, πληροφορίες για ένα σημαντικό ρεπορτάζ ή για μια εργασιακή αντιπαράθεση, ενδιαφέρουσες, de profundis συνομιλίες με αναγνώστες και πολλά αυστηρά προστατευόμενα -υποτίθεται- προσωπικά δεδομένα από συναλλαγές με το κράτος, την Εφορία, κάθε κρατική υπηρεσία και κάθε τράπεζα ή άλλη ιδιωτική εταιρεία που βλέπει στο μέιλ μου εμένα τον ίδιο. 

Το μέιλ σου είναι η ταυτότητά σου, είναι κομμάτι της καθημερινής σου ιστορίας, της δικής σου και των ανθρώπων που σε περιβάλλουν. Είναι κλάσμα της μνήμης σου, που για να το διατηρήσεις πρέπει ή να πληρώνεις την επέκτασή της ή να την υποβάλεις σε εκούσια λοβοτομή. Τι να κρατήσεις και τι να πετάξεις από 40.000-50.000 μηνύματα; Πετάς σπαμ, σκουπίδια, διαφημιστικά, τα εξόφθαλμα άχρηστα και πάλι, ένας σωρός δεκάδων GB προς καταστροφή σε περιμένει. 

Τρίτη, 14 Απριλίου 2026. Μια σιωπηλή πομπή διασχίζει τους κεντρικούς δρόμους του Αγρινίου υπό βροχή. Η δική τους περιφορά επιταφίου προσδοκά ανάστασιν μνήμης. 

«Η μόνη περιουσία είναι η μνήμη», έλεγε ο Φίλιππος Κουτσαφτής στην αριστουργηματική «Αγέλαστο Πέτρα» του, για να αποδώσει τη στοργή με την οποία οι πρόσφυγες διέσωσαν τα λίγα σπαράγματα προσωπικής και συλλογικής ιστορίας που κατάφεραν να φέρουν από τη Μικρασία στην Ελευσίνα. Αν και η ανθρωπότητα, με όλες τις σκοτεινές και φωτεινές διαστάσεις της, αλλά και κάθε κομμάτι της, κάθε κοινωνία ή έθνος της, είναι πάνω απ' όλα η συσσωρευμένη και μεταβολισμένη συλλογική μνήμη τους, ταυτόχρονα είναι και το αποτέλεσμα μιας συστηματικής προσπάθειας επιλεκτικής καταστροφής, φιλτραρίσματος, μαζικής λοβοτομής, συστηματικής εξαγοράς της μνήμης από τα συστήματα εξουσίας και ισχύος. Οι πολυεθνικές του διαδικτύου που διαχειρίζονται τους λογαριασμούς μας ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή σόσιαλ μίντια δεν κάνουν κάτι διαφορετικό από ό,τι κάνουν οι νικητές όλων των διεθνών, εθνικών, στρατιωτικών, πολιτικών και ταξικών αναμετρήσεων της αναλογικής εποχής. Απαλείφουν, εκβιάζουν, εξαγοράζουν τη μνήμη των ηττημένων, την πνίγουν σε μια καταιγίδα λήθης.

Μας το θύμισε αυτό η υπόθεση των 200 κομμουνιστών της Καισαριανής και η δυσανεξία που επέδειξε το «κράτος των νικητών» στην απρόσμενη ανάκληση της μνήμης τους. Μου το θύμισε αυτό ακόμη πιο έντονα πριν από μερικές μέρες μια ιστορική ξενάγηση που έγινε υπό επίμονη βροχή στο Αγρίνιο, με πρωτοβουλία της ομάδας "Ανυπότακτο Αγρίνιο" \, στους χώρους που ξετυλίχτηκε η σύλληψη και εκτέλεση άλλων 120 κομμουνιστών, στις 14/4/1944, από τη γερμανική διοίκηση και τους ντόπιους ταγματασφαλίτες, που ανέλαβαν τη «διαλογή» και δολοφονία των 120 ως αντίποινα στο χτύπημα του ΕΛΑΣ σε σιδηροδρομικό συρμό. Ο ιστορικός ερευνητής Ιάσονας Χανδρινός οδήγησε τη σιωπηλή πομπή περίπου 100 ανθρώπων που κάτω από τις ομπρέλες τους διέσχισαν το κέντρο της πόλης, από την κεντρική πλατεία της, όπου απαγχονίστηκαν «θεαματικά» τρεις από τους εκτελεσθέντες, στον χώρο της καπναποθήκης όπου κρατήθηκαν, από κει στο χωράφι όπου εκτελέστηκαν οι υπόλοιποι, μετά στο μνημείο που με καθυστέρηση 70 χρόνων στήθηκε εκεί με όλα τα ονόματα. Η πομπή θύμιζε κάπως σκηνή από ταινία του Αγγελόπουλου και καθώς διέσχιζε τα φωτισμένα ή σκοτεινά δρομάκια της πόλης τραβούσε τα απορημένα βλέμματα περαστικών και θαμώνων. Το Αγρίνιο, άλλοτε καπνεργατικό «βασίλειο» της κεντρικής Ελλάδας, όπως και δεκάδες πόλεις και χωριά που πέρασαν σκληρά τη φοβερή δεκαετία 1940-1949, πάσχει από συλλογική αμνησία. Ή από μια αντεστραμμένη ιστορική μνήμη, κατεστραμμένη από φόβο και διώξεις, εξαγορασμένη με άδειες αντιπαροχής, διορισμούς στο Δημόσιο και τη μετάλλαξη των καπνεργατών και καπνοκαλλιεργητών σε εσωτερικούς μετανάστες, μικρεμπόρους και υπαλλήλους.

Αλλά αυτή η βροχερή πομπή, αυτή η πολύτιμη σταγόνα μνήμης και αντίστασης στην καταιγίδα αμνησίας που ακόμη ξεπλένει τα ονόματα δωσιλόγων σε κάμποσους δρόμους της πόλης, αποδείχθηκε ευεργετική. Σαν ένα ποτήρι δροσερό νερό που σου δίνει δύναμη να ανακτήσεις μερικά ακόμη χιλιόμετρα ιστορικής συνείδησης.

Ο ιστορικός Ιάσονας Χανδρινός, έχοντας ερευνήσει καλά την εκτέλεση των 120 και τις διασυνδέσεις της με άλλους "αθλους" της κοινής δράσης των ναζιστικών δυνάμεων με τους ταγματασφαλίτες, έκανε μια υποδειγματική ιστορική ξενάγηση στα τοπόσημα της μισοξεχασμένης τραγωδίας. 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΙΣ 

Την 9ην Απριλίου 1944 ο εκ Μεσολογγίου προς Αγρίνιον κατευθυνόμενος σιδηροδρομικός συρμός, υπέστη βορείως της Σταμνάς επίθεσην κομμουνιστικών συμμοριών και επυρπολήθη. Γερμανοί στρατιώται και συνταξιδεύοντες Έλληνες πολίται εφονεύθησαν ή ετραυματίσθησαν, τραυματισμένοι Γερμανοί στρατιώται εφονεύθησαν ή ηπήχθησαν ανάνδρως. Ως αντίποινα των υπούλων τούτων πράξεων, αίτινες πλήττουν αφ’ ενός τον Γερμανικόν Στρατόν και αφ’ ετέρου τους ειρηνικούς κατοίκους, ελήφθησαν και εξετελέσθησαν τα κάτωθι μέτρα: 

1ον) Σήμερον 120 κομμουνισταί εκ χωρίων κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής και εκ Παναιτωλίου, οίτινες ως διεπιστώθη, έλαβον μέρος εμμέσως ή αμέσως εις την εν λόγω πράξιν, ετυφεκίσθησαν ή απηγχονίσθησαν εν Αγρινίω. 2ον) Εις Σταμνάν και Παναιτώλιον, ορισμένος αριθμός οικιών, εις τας οποίας είχον διαμείνει συμμορίται ή ανευρέθησαν εν αυταίς όπλα και πυρομαχικά, κατεστράφη.

3ον) Δέκα χωρία, εξ ων προήρχοντο οι λησταί, ή τα οποία κείνται κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής, υπεχρεώθησαν εις την καταβολήν μεγάλης χρηματικής ποινής. Εις περίπτωσιν επαναλήψεως, όλα τα χωρία άτινα κείνται παρά την σιδηροδρομικήν γραμμήν, ως και εκείνα ων οι κάτοικοι λαμβάνουν μέρος εις αποπείρας, θα καταστραφούν. Και οι άνω των 16 ετών άρρενες κάτοικοι αυτών θα υποβληθούν εις αντίποινα.

Ανακοίνωση του διοικητή των Γερμανικών Μονάδων Ηπείρου και Ακαρνανίας, Μεγάλη Παρασκευή, 14 Απριλίου 1944

Σαλαμίνα-Ορμούζ, 3.000 χιλιόμετρα και 2.500 χρόνια μακριά

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 10/4/2026

Wilhelm von Kaulbach, "Η ναυμαχία της Σαλαμίνας" (1868)

Θυμάστε το 2020, με την πανδημία του Covid-19 στο πικ της και τις καραντίνες να πηγαίνουν και να ’ρχονται, την οικονομία στα τάρταρα, το ΑΕΠ σε ελεύθερη πτώση και το παγκόσμιο εμπόριο στον πάγο, που κάποιοι ετοίμαζαν πυρετωδώς πανηγυρικούς εορτασμούς για τα 2.500 χρόνια από τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας (και τη Μάχη των Θερμοπυλών); Δεν ήταν στενά εθνικοπατριωτική και εγχώρια η πρόθεση των πανηγυρισμών - που πήγαν άπατοι, γιατί ποιος είχε όρεξη για ιστορικούς (ή ανιστόρητους) αναστοχασμούς με τόσο θανατικό και τόσα κεσάτια γύρω του; Είχε και διεθνή χαρακτήρα, διότι κάποιοι θεώρησαν ότι τα 2.500 χρόνια από την πανωλεθρία του Ξέρξη στη στενή λωρίδα θάλασσας ανάμεσα στη Σαλαμίνα και την απέναντι στεριά -Αμφιάλη, Πέραμα- ήταν ένας βολικός συμβολισμός για να αναπαραγάγουν όλα τα στερεότυπα περί αντίθεσης Δύσης και Ανατολής και της κατά Χάντιγκτον σύγκρουσης πολιτισμών που υποτίθεται πως ήδη ζούμε. 

«Η νίκη των Ελλήνων επί των Περσών διέσωσε ακέραιη την ταυτότητα πάνω στην οποία σμιλεύτηκε μετέπειτα ολόκληρος ο ευρωπαϊκός πολιτισμός», και κατ’ επέκταση όλος ο «δυτικός πολιτισμός», ήταν το μότο κάθε ιδεολογικής, ανθρωπολογικής, ιστορικής ανάλυσης της γεωπολιτικής διάστασης της Ναυμαχίας της Σαλαμίνας, που προφανώς είναι μια τεράστια αντιεπιστημονική μπούρδα, όχι μόνο γιατί δεν υπάρχει υποθετική Ιστορία, «τι θα γινόταν αν είχαν νικήσει οι Πέρσες», αλλά γιατί έκτοτε έχουν περάσει από τον ελλαδικό χώρο κι από εκεί σε όλη την Ευρώπη και σε όλη τη Δύση (δηλαδή και στην Αμερική) εκατομμύρια, δισεκατομμύρια άνθρωποι από την Ασία και την Αφρική. Με όπλα αλλά και χωρίς αυτά. Και τίποτα δεν έπαθε ο ευρωπαϊκός πολιτισμός, τουλάχιστον τίποτα που να τον αποτρέψει από τα μεγαλύτερα και πιο ανθρωποφάγα επιτεύγματά του, τον αφανισμό άλλων μικρών και μεγάλων πολιτισμών, στη Βόρεια και τη Νότια Αμερική, στην Αφρική, στην Ασία. 

Η απειλή του τρελού -ή υποδυόμενου τον τρελό- Τραμπ περί «αφανισμού ενός πολιτισμού» αν το Ιράν δεν άνοιγε τα Στενά του Ορμούζ στις λίγες ώρες που μας χώριζαν από τη λήξη του τελεσιγράφου του (αλήθεια, πώς αφανίζεται ένας πολιτισμός; με 100 πυρηνικές βόμβες; με έναν θανατηφόρο ιό; με έναν λιμό; με μια γενοκτονία; με ένα ολοκαύτωμα; ή μήπως με την απαλοιφή της μνήμης του;) επανέφερε την αντιπαράθεση για τον χαρακτήρα της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης σε Ιράν- Λίβανο-Παλαιστίνη (διότι ο αφανισμός της Γάζας δεν ήταν παρά το πρώτο μέρος της πολεμικής ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή) σε ένα πεδίο που το νομίσαμε ξεχασμένο: αυτό της υποτιθέμενης σύγκρουσης των πολιτισμών. Οπου ο ένας πολιτισμός είναι, υποτίθεται, ο χριστιανο-ιουδαϊκός και ο άλλος ο αραβο-ισλαμικός. Βεβαίως, αυτά τα βαθιά ανορθολογικά και ρατσιστικά στερεότυπα δεν είναι και τόσο βολικά στους χρήστες τους όταν πρόκειται να εντάξουν στη μια ή στην άλλη πλευρά της αναμέτρησης τη χριστιανική Ρωσία, την πολυθρησκευτική Κίνα, την ινδουιστική Ινδία, τη σιντοϊστική-βουδιστική Ιαπωνία, τις ισλαμικές αραβικές χώρες και την Αίγυπτο. Πού ανήκουν όλοι αυτοί; Στον δυτικό ή στον ανατολικό πολιτισμό; 

Ευτυχώς που οι αρχαίοι Ελληνες (σε όποιον βαθμό είναι πραγματικοί ή φαντασιακοί μας πρόγονοι), παρά την περηφάνια τους για τη νίκη τους εναντίον του εισβολέα Ξέρξη, με τον τεράστιο στρατό και στόλο του να καταστρέφονται μπροστά στα μάτια του, σε πανοραμική θέαση από τον θρόνο του στο Αιγάλεω, είχαν την ευφυΐα να δουν στη νίκη τους στη θάλασσα μεταξύ Σαλαμίνας και Περάματος το αποτέλεσμα όχι τόσο κάποιας δικής τους, «φυσικής» ή θεόσταλτης υπεροχής, όσο της αυτοκαταστροφικής υπερβολικής αυτοπεποίθησης της τότε υπερδύναμης της Ασίας, της Περσίας. Ο Αισχύλος, σαλαμινομάχος ο ίδιος, μας παραδίδει με τους «Πέρσες» του μια θαυμάσια ανατομία της αλαζονείας μιας αυτοκρατορικής εξουσίας που βασίζεται στην τεράστια στρατιωτική ισχύ, αλλά αδυνατεί να αντιληφθεί τη θεμελιώδη πολιτική αναπηρία της: το ετερόκλητο και απρόθυμο πλήθος, που σύρεται σε μια εκστρατεία απληστίας του Πέρση βασιλιά και θανάσιμου κινδύνου, δεν έχει τίποτα να υπερασπίσει 3.000 χιλιόμετρα μακριά από την πατρίδα του, δεν έχει τίποτα να κερδίσει στη στεριά και στη θάλασσα της Αττικής και της Φθιώτιδας, εκτός από φρικτό, ατιμωτικό θάνατο. 

Διαβάστε -ή ξαναδιαβάστε- τους «Πέρσες» του Αισχύλου σαν μια ανάποδη ανάγνωση της μικρής, προσωρινής ηθικοπολιτικής πανωλεθρίας που υπέστη ο Τραμπ με την αποδοχή της δεκαπενθήμερης εκεχειρίας με το Ιράν, έστω κι αν την παραβιάζει κατάφωρα «ευλογώντας» το μακελειό που συνεχίζει το κράτος- εγκληματίας, το Ισραήλ, κατά του Λιβάνου. Βάλτε στη θέση του Ξέρξη τον Τραμπ, στον ρόλο της Ατοσσας την αμήχανη Ευρώπη, για αγγελιοφόρο διαλέξτε κάποιο από τα λιγοστά ΜΜΕ που δεν αναμασάνε την αμερικανο-σιωνιστική προπαγάνδα, στη θέση του Χορού βάλτε μερικούς εκπροσώπους των πανικόβλητων αγορών και για φάντασμα του Δαρείου, δεν ξέρω, ίσως ο μόνος κατάλληλος είναι ο μακαρίτης Αϊζενχάουερ, ο Ρεπουμπλικανός 34ος πρόεδρος των ΗΠΑ που συνειδητοποίησε σε τι περιπέτειες θα οδηγούσε τις ΗΠΑ και όλο τον κόσμο η κυριαρχία του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος στην οικονομία και στη διακυβέρνηση της υπερδύναμης. 

Και στη θέση της Σαλαμίνας, του στενού θαλάσσιου διαύλου ανάμεσα στην Κούλουρη και την απέναντι ακτή, που τον κλείνει η Ψυτάλλεια -το αδιαλείπτως εργαζόμενο παχύ έντερο του λεκανοπεδίου-, βάλτε τα Στενά του Ορμούζ, όπου για ενάμιση μήνα πολέμου καρδιοχτυπούσαν οι αγορές του κόσμου, στέλνοντας σε αιματηρά επίπεδα τις τιμές της ενέργειας και όλων των εμπορευμάτων και αξιογράφων στα χρηματιστήρια του πλανήτη. Εκεί στο Ορμούζ, που απέχει 3.000 χιλιόμετρα από τη Σαλαμίνα, στον δίαυλο που χρησιμοποιούν καθημερινά εκατοντάδες πλοία με πετρέλαιο, αέριο, κοντέινερ με κάθε είδους εμπορεύματα, η κοινωνία του Ιράν και η ηγεσία του, οι ανατολίτες, οι «μουλάδες», που αποδείχθηκαν πολύ πιο διπλωμάτες κι επιδέξιοι χρήστες του δυτικής κατασκευής διεθνούς δικαίου, βρήκαν τον καλύτερο σύμμαχό τους: τις αγορές, τους επενδυτές, τα βιομηχανικά και εμπορευματικά κερδοσκοπικά κεφάλαια, που ζύγισαν τα πράγματα και κατάλαβαν ότι δεν θα αντέξουν για πολύ τον πολεμικό τυχοδιωκτισμό Τραμπ-Νετανιάχου. Αυτοί που κάναν... MAGA τον αλλοπρόσαλλο πλανητάρχη μάλλον δεν είναι πρόθυμοι να τον ακολουθήσουν σε έναν επιτάφιο για εχθρούς και φίλους. 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΊΑ 

ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΔΑΡΕΙΟΥ:

Το βάθος της συμφοράς ανεβαίνει. Δεν φάνηκε. 

Στο αίμα θα κολυμπήσει η γη των Πλαταιών

από λόγχες Δωριέων. 

Στοίβες νεκρών άφωνες θα δείχνουν στους αιώνες 

να μην περνά η έπαρση του θνητού το μέτρο. 

Ανθίζει η έπαρση, καρπίζει στάχυ θυμού, 

συμφορά εσοδεύει. 

Αυτή είναι η πληρωμή. Και να θυμάστε

την Αθήνα και την Ελλάδα. 

Να μην καταφρονεί κανένας όσα έχει. 

Να μην ποθεί ξένα και σκορπά τους σωρούς

των δικών του.

.... 

Και σεις να χαίρεστε. Και μέσα στο κακό. 

Να ζείτε τη χαρά της μέρας. Οσο ζείτε. 

Νεκρούς τα πλούτη δεν σας ωφελούν. 

Αισχύλου, «Πέρσαι» (μετάφραση Κώστας Τοπούζης) 

Με GPS τ' αλφαβητάρι των άστρων

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 4-5/4/2026

Το καλύτερο GPS για τη Ρώμη είναι ο Τίβερης με τις γέφυρές του, όπως όλα τα ποτάμια που διασχίζουν ανοιχτά κι ελεύθερα τις περισσότερες ευρωπαϊκές μητροπόλεις. Στην Αθήνα τα τσιμέντωσαν προ πολλού, μαζί με τους λόφους της. Στην Αθήνα δεν σε σώζει ούτε το GPS.

Γαμάτη η Ρώμη! Λίγες μέρες υπόλοιπα αδείας, φτηνά εισιτήρια αεροπορικά, σε άβολες είναι αλήθεια ώρες, μια χειραποσκευή που επιβάλλει αυτάρκεια, ένα διαμέρισμα airbnb και μερικά κατοστάρικα για σκότωμα. Να η ευκαιρία να πάρεις μια γεύση ρωμαϊκού μεγαλείου, πρωτοχριστιανικής τέχνης, αναγεννησιακού φωτός, μπαρόκ υπερβολής, αρτ νουβό καινοτομίας, όλα απλωμένα σε 1.300 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 3.000 χρόνια, οριοθετημένα από τους επτά λόφους, νοτισμένα γενναιόδωρα από τον Τίβερη, που αν και χαρίζει στην «αιώνια πόλη» μόλις 5-6 από τα 400 χιλιόμετρά του, είναι ένα αυθεντικά ρωμαϊκό (ήγουν: της Ρώμης) ποτάμι. 

Μια γεύση, βέβαια, μόνο. Σαν αυτήν του συμπυκνωμένου χυμού, που θυμίζει κάπως το φρούτο προέλευσης. Ή σαν αυτήν του καφέ που πίνεται βιαστικά στην αίθουσα αναμονής και πετιέται μισοπιωμένος γιατί σε φωνάζουν για επιβίβαση. 

Ευτυχία μπροστά σε κάθε Ραφαήλ, κάθε Καραβάτζιο, κάθε Μικελάντζελο, που μπορείς να δεις χωρίς να ξεπλυθείς από ρευστό. Δέος μπροστά σε κάθε θόλο που νομίζεις πως στέκεται στον αέρα, απόλαυση μπροστά σε κάθε καλαίσθητη επίδειξη ισχύος, πλούτου, στιλ, αναστοχασμός μπροστά στο κέντρο μιας αυτοκρατορίας που κάποτε εκτεινόταν σε τρεις ηπείρους, θαυμασμός μπροστά στα μνημεία που δοξάζουν πομπωδώς το ιταλικό risorgimento (ενοποίηση), απορία για το πώς ο μεταφασιστικός ερειπιώνας, η «Ρώμη, ανοχύρωτη πόλη» του Ροσελίνι (1945), μεταμορφώθηκε στην «Τέλεια ομορφιά» του Σορεντίνο (2013). 

Sic transit gloria mundi, έλεγαν πεσιμιστικά οι Λατίνοι. Αλλά η σύγχρονη μητροπολιτική Ρώμη δεν αποτελεί συνονθύλευμα θραυσμάτων μιας παρηκμασμένης δόξας, αλλά τεράστιο σκηνικό ιστορίας και μνήμης, μεταβολισμένων σε ένα ολοζώντανο πολεοδομικό συγκρότημα, φιλικό για τους κατοίκους, περίπλοκο έως χαοτικό για τα εκατομμύρια επισκέπτες: Ιάπωνες, Κινέζους, Αμερικανούς, Ισπανούς, Αργεντίνους, Αραβες, Σκανδιναβούς, Μαροκινούς, Ελληνες. Εννοείται, αρκετούς Ελληνες που έχουν πιστέψει το una fazzia una razza, αν και οι διαφορές της ά-σχημης Αθήνας από την αυτοκρατορική Ρώμη που κραυγάζει αλαζονικά τη «δυτική, λευκή πολιτισμική υπεροχή» της είναι τεράστιες 

Πώς να κυκλοφορήσουν όλοι αυτοί μέσα στην τεράστια μητρόπολη, τη Ρώμη, στην οποία κάποτε οδηγούσαν όλοι οι δρόμοι; Ο σύγχρονος αστρολάβος, η πυξίδα, ο εκτυπωμένος χάρτης, ο ταξιδιωτικός οδηγός, οι ερωτήσεις στους πρόθυμους ή απρόθυμους ντόπιους έχουν αντικατασταθεί από ένα και μόνο πράγμα: το κινητό και το ενσωματωμένο σ' αυτό σύστημα πλοήγησης GPS. Τεράστια ευκολία, δεν λέω, και ίσως το όφελος που αποδίδει η δορυφορική πλοήγηση από το ένα σημείο στο άλλο με τα πόδια, το αυτοκίνητο, τα μέσα μεταφοράς, με απόκλιση ελάχιστων μέτρων, ίσως αξίζει τη μεγάλη θυσία της ιδιωτικότητας και της διαρκούς επιτήρησής μας από κρατικές και ιδιωτικές, νόμιμες και παράνομες υπηρεσίες. Ο νέος ανθρωπότυπος που αναπτύσσεται στις μητροπόλεις της Ευρώπης που βουλιάζουν από υπερτουρισμό είναι ο άνθρωπος με το σκυμμένο κεφάλι και το καρφωμένο στον ζωντανό χάρτη του κινητού βλέμμα. Συνήθως τον συμπληρώνουν τα ασύρματα ακουστικά, μόνος τρόπος να ακουστούν οι οδηγίες του GPS μέσα στην οχλοβοή του τουριστικού υπερπλήθους, που ψάχνει κι αυτό τον προορισμό του, όταν δεν στέκεται στις ουρές ενός φημισμένου αξιοθέατου ή δεν βγάζει σέλφι, θέλοντας να γίνει το ίδιο αξιοθέατο. 

Ο άνθρωπος με το GPS μοιάζει κάπως με τους κονκισταδόρες της Αναγέννησης με τους αστρολάβους τους, αν και πλοηγείται σε ήδη χαρτογραφημένες, αποικισμένες χώρες. Μοιάζει μόνο ως προς το ότι πλοηγείται στο άγνωστο, παρότι είναι εντελώς γνωστό: φωτογραφημένο από τη στρατόσφαιρα, από το επίπεδο της γης ή της θάλασσας, λεπτομερώς χαρτογραφημένο, με όλους τους ονοματισμένους και ανώνυμους δρόμους, είναι φορτωμένο με όλες τις πληροφορίες για τις εναλλακτικές διαδρομές, τους συντομότερους δρόμους, τα μέσα μετάβασης, τους ακριβείς χρόνους μέχρι τον επιλεγμένο προορισμό. «Κατευθυνθείτε βορειοδυτικά, στρίψτε αριστερά, πάρτε τη βοηθητική οδό δεξιά, το λεωφορείο μπορεί να φτάσει πριν από τον προγραμματισμένο χρόνο, το μετρό ενδέχεται να καθυστερήσει τρία λεπτά, ο προορισμός σας βρίσκεται στα αριστερά». Ενίοτε, σηκώνεις το βλέμμα από την οθόνη του κινητού κι ανακαλύπτεις ότι ο προορισμός σου δεν είναι εκεί. Κάποιο λάθος έχει κάνει ο δορυφορικός παντογνώστης. 

Στην πιο ευρεία και συνεχή χρήση του GPS στην έως σήμερα ψηφιακή ζωή μου, στη διάρκεια του ολιγοήμερου ταξιδιού μου στη Ρώμη, ανακάλυψα ότι η πιο κερδοσκοπική εκδοχή πλοήγησης, που πλαισιώνει κάθε διαδρομή με εμπορικές στάσεις και καταναλωτικές προκλήσεις -καφέ, εστιατόρια, σουπερμάρκετ, καταστήματα ένδυσης, υπόδησης, σουβενίρ κ.λπ.-, μπορεί και να σε μπερδέψει, να σε κάνει να γυρνάς γύρω από τον άξονά σου, να διπλασιάζει μια διαδρομή 1.000 μέτρων, να μην υπακούει στη γεωμετρική αρχή «ουδείς δρόμος συντομότερος της ευθείας», να κάνει χιλιάδες περιπλανώμενους τουρίστες να αναρωτιούνται: «Αυτό είναι το Πάνθεον; Από εδώ πάνε για το Βατικανό; Πού είναι η Σάντα Μαρία ντελ Πόπολο;». 

Αλλά ταυτόχρονα με την ανακάλυψη ότι το GPS δεν είναι αλάνθαστο, γιατί απλά οι άνθρωποι που το τροφοδοτούν με κάθε δυνατή πληροφορία δεν είναι αλάνθαστοι, ανακάλυψα ότι οι νέες ψηφιακές μας δεξιότητες, που βασίζονται στην απλή χρήση εφαρμογών, προκαλούν την καταστροφή δεξιοτήτων που το είδος μας καλλιέργησε στο πέρασμα χιλιάδων χρόνων. Δυσκολευόμαστε, ίσως και αδυνατούμε πλήρως, να προσανατολιστούμε. Τι κάνω όταν το σύστημα πλοήγησης με διατάζει να κατευθυνθώ «βορειοδυτικά»; Πού είναι ο Βορράς, ο Νότος, η Ανατολή, η Δύση; Στη σχολική «πατριδογνωσία» ένα παιδί με το βλέμμα στην ανατολή του ήλιου και τα χέρια του σε έκταση έδειχνε τα σημεία του ορίζοντα. Θυμάμαι τις μικρές μαγνητικές πυξίδες. Θυμάμαι την άνεση με την οποία ως δεκάχρονος διέσχιζα τη διαδρομή Δουργούτι-Ομόνοια ακολουθώντας τα συλλογικά ή τα ατομικά μου τοπόσημα: προσφυγικές πολυκατοικίες, ανοιχτό ρέμα της Καλλιρρόης, «Πίκολο», «Μασκωτίτσα», Στύλοι, Ζάππειο, Σύνταγμα, Πανεπιστημίου. Τώρα εύκολα χάνομαι ακόμη και στο Παγκράτι ή στην Κυψέλη. Πόσο μάλλον στη Ρώμη. 

Οι μεγαλύτερες κατακτήσεις του είδους μας εδώ και 50.000 χρόνια βασίστηκαν σε αυτές τις στοιχειώδεις ανθρώπινες δεξιότητες που σήμερα φθίνουν υπό την πίεση των ψηφιακών υποκαταστάτων τους: τον προσανατολισμό, το «διάβασμα» του χάρτη των αστερισμών, την παρακολούθηση της τροχιάς του ήλιου ή της σελήνης, την παρατήρηση καιρικών και κλιματικών αλλαγών, τις εναλλαγές χλωρίδας και πανίδας και, πάνω απ' όλα, τη μνήμη, τη «φωτογράφηση» του χώρου από το περιπλοκότερο GPS της φύσης: τον ανθρώπινο εγκέφαλο. 

Αλήθεια, τι γίνεται όταν πέφτει η μπαταρία του κινητού; Τι θα γίνει αν «βραχυκυκλώσουν» οι δορυφόροι που μας πλοηγούν; Ποιος θα μας δείξει τον δρόμο; 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Λίγες οι νύχτες με φεγγάρι που μ’ αρέσαν. 

Τ’ αλφαβητάρι των άστρων που συλλαβίζεις 

όπως το φέρει ο κόπος της τελειωμένης μέρας

και βγάζεις άλλα νοήματα κι άλλες ελπίδες, 

πιο καθαρά μπορείς να το διαβάσεις. 

Τώρα που κάθομαι άνεργος και λογαριάζω 

λίγα φεγγάρια απόμειναν στη μνήμη· 

νησιά, χρώμα θλιμμένης Παναγίας, αργά στη χάση 

ή φεγγαρόφωτα σε πολιτείες του βοριά ρίχνοντας κάποτε

σε ταραγμένους δρόμους ποταμούς και μέλη ανθρώπων 

βαριά μια νάρκη. 

Κι όμως χτες βράδυ εδώ, σε τούτη τη στερνή μας σκάλα 

όπου προσμένουμε την ώρα της επιστροφής μας να χαράξει 

σαν ένα χρέος παλιό, μονέδα που έμεινε για χρόνια 

στην κάσα ενός φιλάργυρου, και τέλος 

ήρθε η στιγμή της πλερωμής κι ακούγονται 

νομίσματα να πέφτουν πάνω στο τραπέζι· 

σε τούτο το τυρρηνικό χωριό, πίσω από τη θάλασσα του Σαλέρνο 

πίσω από τα λιμάνια του γυρισμού, στην άκρη 

μιας φθινοπωρινής μπόρας, το φεγγάρι ξεπέρασε τα σύννεφα, 

και γίναν τα σπίτια στην αντίπερα πλαγιά από σμάλτο.

Σιωπές αγαπημένες της σελήνης

Γιώργου Σεφέρη, «Τελευταίος Σταθμός» (1944)