10/11/2026
ΚΙΜΠΙ
Ιστολόγιο προορισμένο να φιλοξενεί κείμενα της στήλης "Ελεύθερος Σκοπευτής", από το 2000 στην Καθημερινή, 2007 - 2014 στον Επενδυτή. Από το 2019 η στήλη έκανε "επανεκκίνηση" στη Εφημερίδα των Συντακτών. Ηταν σαν να βρήκε τον φυσικό της χώρο. Ωστόσο, ο "χώρος" από τις αρχές του 2026 έπαψε να είναι "φυσικός". Η φιλοξενία στην ΕφΣυν διακόπηκε με μια απόλυση. To be continued, με την προσδοκία σύντομα ο ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ να βρει ξανά... πεδίο βολής.
10/11/2026
ΤΡΙΚΥΜΙΑ ΕΝ ΚΑΛΩΔΙΩ Νο 14
01/11/2026
Η Gen Z στο βασίλειο του τζόγου
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 1/11/2026
Αν ανησυχείτε για το μέλλον των τρυφερών βλαστών σας, αυτών της λεγόμενης γενιάς Ζ που έχει αγριέψει με όλους τους δυνατούς τρόπους, ίσως πρέπει να ξανασκεφτείτε τις επιλογές προς τις οποίες τις/τους χειραγωγείτε. Εντάξει, οι 16ρηδες που κάποτε, πριν ο μακαρίτης Σαββόπουλος πάθει Μητσοτάκη, «μας γαμούσαν τα Λύκεια», ξέρουν ήδη ότι στη διάρκεια της μακράς εργασιακής ζωής τους, που τείνει προς την 60ετία, θα αλλάξουν πολλές δουλειές, ειδικότητες, επαγγέλματα, πόστα, πόλεις, χώρες, και γι’ αυτό τώρα στο Παρίσι ή στο Τορίνο, «μας γαμούν τις βιτρίνες του Gucci, της Prada και των Burberry’s». Αλλά απέναντι σε αυτή τη χαοτική και εκρηκτική τους απόγνωση η απάντηση υμών (και ημών) των γονέων, των παπούδων, των συγγενών και φίλων - των boomers και ολίγον μεταγενέστερων- δεν μπορεί να είναι ακόμη το «γίνε γιατρός, γίνε μηχανικός, γίνε πληροφορικάριος, γίνε φροντιστής, ψυχολόγος, περιβαλλοντολόγος, ηλεκτρομηχανολόγος, ποντιστής καλωδίων ηλεκτρικής διασύνδεσης, κρυπτορύχος (σ.σ. ειδικός της εξόρυξης κρυπτονομισμάτων) ή, στη χειρίστη περίπτωση, κουρέας προβάτων, που παραμένει από τις πιο καλοπληρωμένες δουλειές στον κόσμο, όσο τουλάχιστον γιδοπρόβατα.
Ολα τα προαναφερόμενα κι όσα κατά καιρούς
φιγουράρουν σε λίστες επαγγελμάτων του μέλλοντος, έστω του εγγύς, επηρεάζονται
πολύ από τους οικονομικούς και τεχνολογικούς κύκλους, έχουν τα πάνω τους και τα
κάτω τους, ενω κατά τους ειδικούς η Τεχνητή Νοημοσύνη θα καταστήσει αρκετά από
αυτά περιττά ή θα μειώσει δραστικά τη ζήτηση και την αξία τους.
Και γιατί η ΕΕΕΠ
χρειάζεται τόσο πολύ εξειδικευμένο προσωπικό; Η απάντηση βρίσκεται μπροστά στα
μάτια σας, καθημερινά, κάθε φορά που αυτά είναι προσηλωμένα σε μια οθόνη- της
τηλεόρασης, του κινητού, του υπολογιστή, του λάπτοπ-, για ενημέρωση, ψυχαγωγία
ή απλώς χάζεμα. Πόσες φορές και για πόσα λεπτά την ώρα η περιπλάνησή σας στο
διαδίκτυο ή η παρακολούθηση μιας σειράς διακόπτεται για να διαφημίσει στοιχηματικές
εταιρείες, με χαζοχαρούμενους, ολογέλαστους νέους, ώριμους, μεσήλικες να χοροπηδάνε
σαν τα κατσίκια- ή σαν τον Αδωνι φωνασκούντα «και αααα και ουυυυ και ΔΑΠ ΝΔΦΚ»-;
Υπολογίζω τουλάχιστον 5 λεπτά την ώρα. Οι πλατφόρμες ιντερνετικού τζόγου- μαζί και με τον πρώην κρατικό ΟΠΑΠ που έγινε Allwyn, την Stoiximan, τον ιππόδρομο (που έκλεισε από
τον «επενδυτή» για να μείνει αποκλειστικά ως τζόγος σε ιπποδρομίες στα πέρατα
του κόσμου), το πρώην κρατικά καζίνο - δαπανούν σχεδόν 150 εκατομμύρια ευρώ τον
χρόνο, λίγο λιγότερα από τις κραταιές τράπεζες, μόνο για να θυμίζουν την ύπαρξή
τους. Και η δαπάνη τους αυτή, στα όρια της εξαγοράς και στράτευσης των ΜΜΕ στον
μαζικό εκμαυλισμό της κοινωνίας σε μια επικίνδυνη, αντικοινωνική, συχνά καταστροφική
δραστηριότητα, αξίζει τον κόπο, και μάλιστα πολύ: τουλάχιστον 3 δισ. ευρώ ήταν
ο καθαρός τζίρος των εταιρειών τζόγου πέρσι (2025), 17 δις. ευρώ ήταν τα πονταρίσματα σε κάθε λογής
παιχνίδι, που αντιστοιχούν σε σχεδόν 2000 ευρώ τον χρόνο ανά ενήλικο κάτοικο
της χώρας!
Θα μου πείτε, τι είναι τα 3 δισ. ευρώ του τζίρου στην Ελλάδα, μπροστά στο μισό τρισεκατομμύριο ευρώ του ετήσιου τζόγου σε όλο τον κόσμο; Τίποτα εκ πρώτης όψεως. Αλλά με αυτά τα μεγέθη καταλαβαίνετε πόσο βάσιμος είναι ο ισχυρισμός μου για τους «ελεγκτές παιγνίων» ως επάγγελμα του μέλλοντος παγκόσμιας εμβέλειας.
Και τι θα ελέγχουν οι 40 νέοι ελεγκτές μαζί με τους ήδη υπάρχοντες; Κατ΄αρχάς μόνο και μόνο για να ελέγξουν τις αιτήσεις αδειοδότησης που περιμένουν αρόδου στη θάλασσα του τυχοδιωκτισμού και του στοιχηματικού εθισμού ίσως και να μη φτάνουν. Μέχρι τώρα μόνο εικοσιεννιά εταιρείες τυχερών παιχνιδιών είναι κανονικά αδειοδοτημένες εταιρείες, αλλά στις μαύρες, λευκές και γκρίζεες λίστες της ΕΕΕΠ περιμένουν τη σειρά τους άλλες 500 και πλέον. Κι όλες τους είναι πρόθυμες να γαργαλίσουν τον πόθο των αφελών (ή απελπισμένων) για αδάπανο χρήμα, αφού διακηρύξουν από τα βάθη της καρδιάς και του ταμείου τους το γνωστό και υποχρεωτικό εκ του νόμου υποχρεωτικό «21+, Αρμόδιος Ρυθμιστής ΕΕΠ, Κίνδυνος εθισμού & απώλειας περιουσίας, Γραμμή συμβουλευτικής! 1114, ΠΑΙΞΕ ΥΠΕΥΘΥΝΑ».
Με αυτό το
ξεκάρφωμα «κοινωνικής ευθύνης», καταχωνιασμένο στα ψιλά γράμματα των διαφημίσεων,
εξαφανισμένο κάτω από τις λάμψεις χλιδής και τις κραυγές χαράς των κερδισμένων και
πίσω από μερικά φιλοδωρήματα φιλανθρωπίας (σ.σ. εκτός από τη διαφημιστική δαπάνη
των 150 εκατ. ευρώ, άλλα 60-70 εκατ. πέφτουν σε δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης)
ένας «στρατός» κερδοσκοπικών ιδρυμάτων νόμιμων και μη νόμιμων ρίχνει βόμβες ψευδαισθήσεων
εναντίον εκατομμυρίων ανθρώπων. Η στατιστική λέει πως η ανταπόκριση των παικτών
στο κάλεσμα της τύχης είναι αντιστρόφως ανάλογη της οικονομικής τους κατάστασης.
Οσο περισσότερο οι κοινωνίες βυθίζονται στη στέρηση, στην συρρίκνωση των πραγματικών
εισοδημάτων τους και στη φτώχεια, τόσο περισσότερο αυξάνεται η συμμετοχή τους στα
τυχερά παιχνίδια κάθε εκδοχής. Και δεν χρειάζεται κανένας εθισμός γι’ αυτό. Αντίθετα,
η πλειονότητα των παικτών είναι οι «περαστικοί» των διαδικτυακών καζίνων και τα
περισσότερα χρήματα του τεράστιου τζίρου τους είναι μικροπονταρίσματα ευκαιριακών,
μη συστηματικών πελατών.
Αποδεικνύεται
ότι η υποτιθέμενη ρύθμιση της αγοράς τζόγου, με τη θέσπιση κανόνων για τις
στοιχηματικές εταιρείες και την εποπτεία τους από ανεξάρτητες αρχές, δεν είχαν
καμιά αποτρεπτική επίδραση στην επέκτασή τους. Αντίθετα, η άκρως παρασιτική κερδοσκοπικη
δραστηριότητα που για δεκαετίες είτε ανθούσε στην παρανομία και στον υπόκοσμο,
είτε ήταν αποκλειστικό προνόμιο του κράτους, από τη στιγμή που νομιμοποιήθηκε, απελευθερώθηκε,
ιδιωτικοποιήθηκε και τέθηκε υπό ρύθμιση, έχει διογκωθεί εξωφρενικά. Αλλωστε το
κράτος είναι κανονικός συνένοχος αυτής της αλγοριθμικής αρπαγής πόρων από τους αφελείς
κυνηγούς του χρήματος, έναντι εσόδων 1 δισ. τον χρόνο από τη φορολόγηση των
κερδών των παικτών και τις αδειοδοτήσεις εταιρειών και νέων παιχνιδιών. Ο υπουργός
Εθνικής Οικονομίας έχει κάθε λόγο να χαμογελάει και να συγχαίρει την ρυθμιστική
αρχή ΕΕΕΠ (βλέπε φωτογραφία με τον επικεφαλής της κ. Βαρθολομαίο) για την νέα της
καμπάνια «οι κανόνες κάνουν το παιχνίδι». Οχι μόνο γιατί αποτελεί μια κυνική
ομολογία του ανήθικου ρόλου της κρατικής εποπτείας στην αγορά του τζόγου. Αλλά
και γιατί αυτή η «ηθική ανηθικότητα» γεμίζει ουρανοκατέβατο, αεράτο χρήμα τα
ταμεία του κράτους.
Υ.Γ. Τι κάνει
τους επιτελείς του κράτους ότι αυτό που κάνουν με τον τζόγο απέχει ηθικά πολύ
από όσα έκανε ο Mr. Χωριάτικο, η Pizza Fun και η ΜΚΟ της φιλανθρωπίας υπέρ των παιδιών με καρκίνο;
ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ
ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ
Ω, ήταν μια θαυμάσια περίπτωση αποφασιστικότητας:
τα έπαιξα και τα ‘χασα τότε όλα, όλα… Βγαινω από το καζίνο, κοιτώ, τι να δω, σε
μια γωνιά της τσέπης μου αναδεύει ακόμη ένα λουδοβίκιο. «Α, επομένως, έχω να
φάω το μεσημέρι», σκέφτηκα, μα ύστερα από εκατό περίπου βήματα άλλαξα γνώμη και
γύρισα πίσω. Έβαλα το λουδοβίκιο αυτό στο manque (κείνη τη φορά ήταν μπροστά
μου το manque) και είναι αλήθεια πως υπήρχε κάτι ιδιαίτερο στην αίσθηση, όταν
είσαι ένας και μόνος σε ξένη χώρα, μακριά από τις ρίζες σου, από τους φίλους
σου και χωρίς να ξέρεις αν σήμερα θα φας, να παίζεις την τελευταία σου δεκάρα,
την πιο πιο τελευταία! Κέρδισα και σε είκοσι λεπτά βγήκα από το καζίνο με
εκατόν εβδομήντα λουδοβίκια στην τσέπη. Είναι γεγονός! Να τι μπορεί κάποτε να
σημαίνει το τελευταίο λουδοβίκιο! Και τι θα γινόταν αν τότε έχανα το ηθικό μου,
αν δεν τολμούσα ν’ αποφασίσω;
Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, «Ο παίκτης»
26/10/2026
Μικρή στατιστική της μεγάλης λεηλασίας
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 26/10/2026
«Λεηλασίες και συλλήψεις». Είναι οι λέξεις που κυριαρχούν στα δελτία ειδήσεων, στις ανταποκρίσεις και στις live μεταδόσεις από τις τεράστιες διαδηλώσεις στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Αλβανία, στην Ισπανία (και στην Ινδία οι αριθμοί της κοινωνικής εξέγερσης κατά του πολιτικού πραξικοπήματος Μόντι είναι πολλαπλάσιοι, αλλά μας φαίνεται πολύ μακρινή και πολύ φτωχή για να ασχοληθούμε). Η στατιτιστική της ευρωπαϊκής κοινωνικής εξέγερσης στα ΜΜΕ εξαντλείται στα βασικά: 800.000 διαδηλωτές στο Παρίσι το Σάββατο, «χιλιάδες» γενικώς στη Ρώμη, στο Τορίνο, στη Βαρκελώνη ή στα Τίρανα, κι ύστερα αναλαμβάνουν οι αναλυτές και (κυρίως) οι «αναλυτές».
Αντίθετα, η στατιστική της «βίας των κουκουλοφόρων»
είναι πλούσια: 3.000 προσαγωγές και 1000 συλλήψεις στη Γαλλία, 300 καταστήματα
με ζημιές στο Παρίσι, πάνω από 500 εκατ. ευρώ το κόστος των ζημιών και των
αποζημιώσεων στη χώρα, 200 προσαγωγές και συλλήψεις στη Ρώμη, 8 τραυματίες στα
Τίρανα κατά τη 12η μέρα ταραχών. Δημοσιογράφοι και δημοσιολόγοι είναι κάπως διστακτικοί
αυτή τη φορά να «καταδικάσουν τη βία από όπου κι αν προέρχεται», είναι ακριβείς
όμως στην αναπαραγωγή των κυβερνητικών απολογισμών περί «300 αστυνομικών
τραυματιών». Με τους τραυματίες διαδηλωτές τα στοιχεία είναι ασαφή, αλλά με τις καταστροφές
γίνονται πολύ συγκεκριμένοι: ξέρουμε πόσα ηλεκτρικά πατίνια στο Παρίσι έχουν καεί,
πόσες προθήκες καταστημάτων έχουν καταστραφεί και μάλλον είναι θέμα χρόνου να μας
που με ακρίβεια πόσα Rolex και Vacheron Constantin έχουν κλαπεί,
πόσες τσάντες και βαλίτσες Luis Vuitton έχουν σηκώσει οι «πλιατσικολόγοι» με τις κουκούλες
και πόσα μαντήλια Hermes των 300 ευρώ
έχουν τσεπώσει, για να τα κάνουν άγνωστο τι. Γενικώς, αστυνομία, κρατικές
αρχές, ασφαλιστικές, μανατζαρέοι είμαστε βέβαιοι ότι θα είναι πολύ αυστηροί
στην καταγραφή των «λεηλασιών», που φυσικά έγιναν «από λίγους ταραχοποιούς». Ωστόσο
αφήνεται κι ο σαφής υπαινιγμός για την ασυλία που προσφέρει στους «εγκληματίες»
το μέγα πλήθος των διαδηλωτών και, πολύ περισσότερο, η «άκρα αριστερά», όπως ομονοεί
το πολιτικό φάσμα από την ακροδεξιά μέχρι την κεντροαριστερά. Εσχατο επιχείρημα
εναντίον τους οι πληροφορίες ότι παίζει να συνδέονται με Ρώσους χάκερ! (σ.σ.
στο βραδινό δελτίο του Alpha χθες Κυριακή,
25/10, αμέσως μετά το «μπουκέτο» ειδήσεων και ανταποκρίσεων για τους κουκουλοφόρους
των διαδηλώσεων έπαιξε ρεπορτάζ για την επιδημία ληστειών στη Χαλκίδα από
κουκουλοφόρους κακοποιούς. Οποιαδήποτε συσχέτιση με το κίνημα διαμαρτυρίας στην
Ευρώπη είναι καθαρά συμπτωματική).
Δεν λέω, γίνονται λεηλασίες και πλιάτσικα στη
διάρκεια των διαδηλώσεων, και θα γίνουν κι άλλα όσο δεν υπάρχει η παραμικρή
προσπάθεια των ευρωπαϊκών ηγεσιών να δείξουν, έστω και για το ξεκάρφωμα, ότι
κάπως κατανοούν την έκρηξη οργής, αντί να στέλνουν εναντίον των οργισμένων διαδηλωτών
αφηνιασμένους αστυνομικούς, ντοπαρισμένους στρατιώτες, εντεταλμένους
εισαγγελείς. Αλλά και στην περίπτωση αυτής της κοινωνικής έκρηξης και των «λεηλασιών»
που τη συνοδεύουν ισχύει απόλυτα η ατάκα του Μπρέχτ, δια στόματος του απατεώνα Μακίθ,
από την «Οπερα της Πεντάρας»: «Τι είναι
η ληστεία μιας τράπεζας μπροστά στην ίδρυση μιας τράπεζας;» Και τι είναι οι λεηλασίες
μερικών εκατοντάδων καταστημάτων από τυφλωμένους από την προκλητική επίδειξη
πλούτου φτωχοδιάβολους μπροστά στις λεηλασίες του κοινωνικού πλούτου, στο
μεγάλο πλιάτσικο που γίνεται μπροστά στα μάτια μας και στις πλάτες μας από το
2008 μέχρι σήμερα; Ας κάνουμε έναν πρόχειρο απολογισμό αυτού του πλιάτσικου για
το οποίο δεν έχει υπάρξει καμιά προσαγωγή, καμιά σύλληψη, καμιά λογοδοσία των φυσικών
και ηθικών αυτουργών:
- 👉Περίπου 14 τρισεκατομμύρια δολάρια κόστισε το «μεγάλο
σορτάρισμα» των στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ από το 2008 μέχρι τη μετάδοση και
μετάλλαξη της κρίσης σε όλο τον πλανήτη.
- 👉Τουλάχιστον 9 τρισ. δολάρια έχασαν τα αμερικανικά νοικοκυριά, 12,5 εκατομμύρια αμερικανοί έχασαν τις δουλειές τους.
- 👉7 τρισ. ευρώ διέθεσαν κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες της ΕΕ από το 2008 και για περίπου 10 χρόνια για να διασώσουν τις τράπεζές τοτς,
- -👉Πάνω από 700 δισ. ευρώ κόστισαν στις πέντε χώρες τις Ευρωζώνης που μπήκαν σε μνημονια οι διασώσεις- κρατικοποιήσεις-ανακεφαλαιοποιήσεις- επανιδιωτικοποιήσεις τραπεζών.
- 👉290 δισ. ευρώ πρόσθετο χρέος φορτώθηκαν στην Ελλάδα για να ξεφορτωθεί το παλιό και να θωρακιστούν Είναι το «υγιές» πλέον χρέος που θα εξοφλείται μέχρι το 2060 και βάλε.
- 👉30 τρισεκατομμύρια δολάρια έφτασε παγκόσμια το κόστος της ποσοτικής χαλάρωσης, της πλημμυρίδας ρευστότητας που χάρισαν οι κεντρικές τράπεζες στους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους μέχρι και την πανδημία, φουσκώνοντας το κρατικό χρέος.
- 👉30 εκατ. άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους στον αναπτυγμένο καπιταλιστικό κόσμο την πρώτη τριετία της χρηματοπιστωτικής κρίσης (2008-2010). Τα 6 εκατομμύρια απολύθηκαν στις χώρες της ΕΕ.
- 👉Στους 1,5 εκατομμύρια έφτασαν οι άνεργοι στην Ελλάδα στη διάρκεια της μνημονιακής «θεραπείας» (Δεκέμβριος 2013).
- 👉Τουλάχιστον 400.000 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους νέοι, αναζήτησαν δουλειά εκτός Ελλάδας στη διάρκεια της κρίσης (brain drain).
- 👉10 εκατ. νοικοκυριά έχασαν τα σπίτια τους στις ΗΠΑ λόγω αναγκαστικών πλειστηριασμών μέχρι το 2014. 3,8 εκατ. σπίτια μπήκαν σε διαδικασία κατάσχεσης μόνο το 2008.
- 👉50.000 ακίνητα τον χρόνο μπαίνουν σε πλειστηριασμό στην Ελλάδα από το 2011 και μετά.
- 👉250.000.000 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης χάθηκαν σε όλο στη διάρκεια της πανδημίας 2020-2021, λόγω λοκντάουν.
- 👉Στα 90 δισ. ευρώ έφτασε το ύψος των κόκκινων δανείων στην Ελλάδα φέτος. Πάνω από τα μισά είναι στεγαστικά και καταναλωτικά. Τα 80 δις είναι στα χέρια των servicers, 7 δισ. στα χέρια των τραπεζών.
- 👉17 δισ. έχουν στοιχίσει στο κράτος οι κρατικές εγγυήσεις για τα κόκκινα δάνεια των τραπεζών (πρόγραμμα Ηρακλής). Αν οι εγγυήσεις αυτές καταπέσουν θα επιβαρύνουν το κρατικό χρέος και τους φορολογούμενους.
Αυτός είναι ένας
πολύ πρόχειρος, μπακαλίστικος απολογισμός της συστημικής και συστηματικής λεηλασίας
που υποστήκαμε και υφιστάμεθα οι υποτελείς του κόσμου τα τελευταία 15-20 χρόνια.
Τα νούμερα δεν αθροίζονται, τα θύματα δεν υπολογίζονται, οι ζημιές δεν
αποζημιώνονται, οι θύτες δεν τιμωρούνται. Καμιά ασφαλιστική δεν πρόκειται να δεχτεί
να ασφαλίσει το ρίσκο αυτό, όσο ψηλά αφάλιστρα είστε διατεθειμένοι να
πληρώσετε. Γιατί στην πραγματικότητα- και οι ασφαλιστικές, όπως κάθε
καπιταλιστική επιχείρηση με επίγνωση των ορίων της, το ξέρουν αυτό- η συστημική,
η αδιάκοπη λεηλασία των ελαχίστων εις βάρος των πολλών δεν είναι ένα ρίσκο, ένας
πιθανός κίνδυνος. Είναι μια βεβαιότητα- για την ακρίβεια η μόνη βεβαιότητα και
ο μόνος τρόπος αναπαραγωγής του οικονομικού μας συστήματος.
Οπότε ξαναφτάνουμε
στο κλισέ: τι είναι η λεηλασία μιας φίρμας στην παρισινή Σανζ Ελιζέ μπροστά στη διαρκή λεηλασία της ανθρωπότητας;
ΚΙΜΠΙ
ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ
ΥΠΕΡΑΞΙΑ
Όπου υπάρχει
μεγάλη ιδιοκτησία, υπάρχει μεγάλη ανισότητα. Για έναν πολύ πλούσιο άνθρωπο
πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον πεντακόσιοι φτωχοί, και η αφθονία των λίγων
προϋποθέτει την ένδεια των πολλών. Η αφθονία του πλούσιου διεγείρει την
αγανάκτηση του φτωχού, ο οποίος συχνά οδηγείται από την ανάγκη και υποκινείται
από τον φθόνο να εισβάλει στα υπάρχοντά του.
21/10/2026
Είναι και Μάης και Ιούλης και Οκτώβρης και Νοέμβρης και Δεκέμβρης: Με τον φόβο τους να κοιμάστε!
Μικρή ανακεφαλαίωση της τελευταίας εικοσαετίας: η αλληλουχία κρίσεων και κοινωνικών εξεγέρσεων που προκαλεί το μεγάλο πλιάτσικο του κοινωνικού πλούτου
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 21/10/2026
![]() |
| Παρίσι, Οκτώβρης 2026. |
Κανείς δεν
δικαιούται να κάνει τον έκπληκτο, τον ανυποψίαστο για ό,τι συμβαίνει στη
Γαλλία, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, στην Αλβανία, ίσως και στην
Ελλάδα. Εδώ και σχεδόν είκοσι χρόνια ο αναπτυγμένος καπιταλιστικός κόσμος πέφτει
από τη μια κρίση στην άλλη, από το ένα σοκ στο επόμενο. Στην πραγματικότητα δεν
μιλάμε για πολλές και ασυνάρτητες κρίσεις, αλλά για μια ενιαία, διαρκή, αυτοτροφοδοτούμενη
κρίση που αλλάζει μόνο ως προς τις αφορμές και τα συμπτώματα. Ζούμε κάτι πολύ κοντά
σε αυτό που οι κλασικοί του μαρξισμού όριζαν ως «γενική κρίση του καπιταλισμού»,
χωρίς απαραίτητα να σημαίνει και το τέλος του -κάθε άλλο, προς το παρόν-. Αλλά για
να μην μπλέξουμε σε πράγματα πολύ θεωρητικά, ας περιοριστούμε σε αυτά που έχουμε
ζήσει και ζούμε ακόμη.
![]() |
| Αθήνα, Δεκέμβρης 2008. |
Τον Δεκέμβρη του 2008, ενώ στις μακρινές μας ΗΠΑ είχε ήδη ξεκινήσει η κατάρρευση της αγοράς ακινήτων και η τραπεζική κρίση, η Αθήνα καιγόταν επί δυο εβδομάδες με αφορμή τη δολοφονία Γρηγορόπουλου. Η εγχώρια πολιτική και οικονομική ελίτ τρόμαξε τότε με την έκταση και την ένταση του νεανικού ξεσπάσματος, που λειτούργησε ως προαναγγελία του επόμενου κύματος κοινωνικής αναταραχής, από το 2010 και μετά, όταν η χρηματοπιστωτική κρίση μετανάστευσε από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη, μεταλλάχθηκε σε κρίση χρέους και ανακήρυξε για οκτώ χρόνια «βασίλειό» της το μαύρο πρόβατο και εξιλαστήριο θύμα της ΕΕ, την Ελλάδα. Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες ξανατρόμαξαν με τις εκρήξεις οργής στη χώρα μας, τις απεργίες του πρώτου μνημονίου, το κίνημα των πλατειών του 2011, την μαζική πολιτική μετατόπιση του 2012, την ανατροπή του 2015, το «όχι» που έγινε «ναι». Το πείραμα της ευρωπαϊκής ενοποίησης μετατράπηκε σε κολαστήριο δημοσιονομικής λιτότητας και διαρκούς διατίμησης της εργασίας. Η υποτιθέμενη αντίδραση του ευρωπαϊκού ιερατείου στην κρίση χρέους- που, παρεμπιπτόντως, βρισκόταν σε χαμηλότερα επίπεδα από τα σημερινά- ήταν ένα σαρωτικό πρόγραμμα διάσωσης των τραπεζών και ρίψης «χρήματος από το ελικόπτερο» (θυμάστε την ποσοτική χαλαρωση;) για να αποφύγουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες την κατάρρευση.
Στη διάρκεια
αυτής της τρομερής – μνημονιακής για την Ελλάδα- δεκαετίας, που οι διαδοχικές δοτές,
«συνθετικές» ή εκλεγμένες κυβερνήσεις συναγωνίζονταν στον βαθμό υποτέλειας
στους δανειστές και αυτοί επαίρονταν για την υποτιθέμενη διάσωση της ελληνικής
και ευρωπαϊκής οικονομίας από την κατάρρευση, ένα τεράστιο κύμα πολιτικής και
κοινωνικής διαμαρτυρίας σάρωσε τον αραβικό κόσμο, από τη βόρεια Αφρική μέχρι τη
Μέση Ανατολή. Αραβική Ανοιξη το είπαμε, αν και εξελίχθηκε σε έναν εφιαλτικό
χειμώνα. Σήμερα φαντάζει αδιανόητο το πώς η αυτοχειρία- διαμαρτυρία του μικροπωλητή
Μωχάμεντ Μπουαζίζι στην Τυνησία τον Γενάρη του 2011 θα εξελισσόταν σε ένα ντόμινο
εξεγέρσεων σε πάνω από δέκα αραβικές χώρες με αιτήματα εκδημοκρατισμού και
οικονομικής δικαιοσύνης και θα κατέληγε σε ένα εφιαλτικό σκηνικό εμφυλίων,
πολεμικών συρράξεων, νέων δικτατοριών, νέων ιμπεριαλιστικών-αποικιοκρατικών
επεμβάσεων και μιας γενοκτονίας εις βάρος του Παλαιστινιακού λαού από το
κράτος- όνειδος της ανθρωπότητας, το Ισραήλ.
![]() |
| Αλγέρι, Σεπτέμβρης 2011. |
Κι ενώ η Αραβική Ανοιξη καταπνιγόταν σε λουτρό αίματος και σε ένα νέο κύκλο γεωπολιτικής αστάθειας σε όλο τον αραβο-ισλαμικό κόσμο, ενώ η καπιταλιστική-χριστισνική Δύση φαντασιωνόταν ότι έχει ξεπεράσει τον κίνδυνο της δικής της αποσταθεροποίησης «εξάγοντας» τα φορτία έντασης προς ανατολάς, ήρθε η πανδημία του Covid 19 να ταράξει την επιδερμική ηρεμία της και να της θυμίσει – ή να της μάθει σε μεγαλύτερο βάθος- τι εστί τελικά παγκοσμιοποίηση. Είναι παράξενο πώς οι άνθρωποι που θαρρούν ότι κυβερνούν τον κόσμο μέσα από οθόνες που καταγράφουν τιμές, αξίες, όγκους, βάρη, ισοζύγια, κόστη, τονάζ, μίλια, τζίρους, κέρδη προ φόρων και μετά, μόλις το 2020 ανακάλυπταν ότι η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα δεν είναι απλά μια σκυταλοδρομία μεταφοράς αξίας από τα ορυχεία λιθίου της Αυστραλίας και της Χιλής, στα εργοστάσια της Foxconn στην Ταιβάν και στην Κίνα, στους αγωγούς και στα τάνκερ που μεταφέρουν καύσιμα, στα χιλιάδες εμπορευματοκιβώτια που κουβαλούν τα θηριώδη κοντεϊνεράδικα, στα συσκευαστήρια της Ιταλίας, στις αποθήκες της Amazon και τελικά στα mall, στις εμπορικές αλυσίδες ή στις πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου. Δυστυχώς για τους καπιταλιστές, η εφοδιαστική του κέρδους, , περιλαμβάνει κι αυτό το ενοχλητικό πλάσμα που λέγεται μισθωτός εργάτης - ή «συνεργάτης» στον καπιταλισμό της πλατφόρμας-, ο οποίος είναι ταυτόχρονα καταναλωτής, φορολογούμενος, πελάτης, οφειλέτης, θεατής, ψηφοφόρος. Κι αυτό το πλάσμα αρρωσταίνει, μετακινείται, ταξιδεύει, σχετίζεται, διασκεδάζει, πηδιέται, κάνει οικογένεια, μεγαλώνει και μορφώνει τα «ανταλλακτικά» της παραγωγής αλυσίδας – τα παιδιά του-. Αλλά ταυτόχρονα κουράζεται, δυσκολεύεται να ακολουθήσει τις τεχνολογικές ταχύτητες, ξεμένει από δεξιότητες, ασθμαίνει στον μαραθώνιο κατάρτισης- επανακατάρτισης, γερνάει, συνταξιοδοτείται, πεθαίνει σε όλο και μεγαλύτερη ηλικία και τελικά «περισσεύει».
Η πανδημία θύμισε
στους απαλλοτριωτές του κοινωνικού πλούτου πόσο εξαρτημένοι είναι από τους πραγματικούς
παραγωγούς του. Πέρα από θεωρίες συνωμοσίας, ίσως ήταν αυτή που πυροδότησε
τελικά τη θεαματική επιτάχυνση τόσο της «πράσινης μετάβασης», με στόχο την
ελαχιστοποίηση των ενεργειακών εξαρτήσεων, όσο και της λεγόμενης 4ης
βιομηχανικής επανάστασης, με επιστέγασμα την αστραπιαία εξέλιξη και διάδοχη της
Τεχνητής Νοημοσύνης, με στόχο τη μείωση των εξαρτήσεων από την μισθωτή εργασία.
Μόνον τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι ο Μπιλ Γκέιτς, κατά τεκμήριο η καλύτερη
συνεκδοχή σοφού κεφαλαιοκράτη που το παίζει προφήτης του καιρού μας, μετά το
σοκ του Covid
19 προέβλεπε νέα μαζικά, θανατηφόρα περιστατικά πανδημίας από γνωστούς και
άγνωστους ιούς, ενώ σήμερα έχει προσχωρήσει στο «κίνημα» των υπερπλουσίων χορηγών
της ΤΝ που θέλουν την επιβράδυνσή της γιατί «μπορεί να αφανίσει την ανθρωπότητα,
αν μείνει ανεξέλεγκτη».
Μμμμ... Παραλίγο
να σας πιστέψουμε, κ. Γκέιτς, που θαρρείτε πως η ιστορία της ανθρωπότητας
άρχισε κάπου στα 1975, όταν στήσατε τη Microsoft. Και η αναλογική νοημοσύνη των δυο
παγκοσμίων πολέμων, του ολοκαυτώματος, του ναζισμού, της Χιροσίμα, του Ναγκασάκι
και των πυρηνικών όπλων μια χαρά μπορούσαν να αφανίσουν την ανθρωπότητα. Οπως
το ίδιο μπορεί να κάνει η κλιματική κρίση που τροφοδοτείτε εδώ και δεκαετίες.
Αλλωστε, ο πόλεμος και οι βάρβαροι που τον παράγουν είναι πάντα «μια κάποια λύσις».
Και σε αυτή τη λύση στράφηκε η καπιταλιστική Διεθνής μόλις έβγαλε το ένα πόδι
από τον βάλτο της πανδημίας. Ακόμη κι αν δεν υπήρχε η ρωσική εισβολή στην
Ουκρανία, που ΗΠΑ και ΕΕ έκαναν ό,τι περνούσε από το χέρι τους, κυρίως και με
τον προηγηθέντα «πόλεμο των αγωγών αερίου», για να την προκαλέσουν, κάποιο άλλο
μέτωπο στρατιωτικής αντιπαράθεσης θα έπρεπε να ανοιχθεί για να αιτιολογήσει τη...
φαιοπράσινη μετάβαση, τη στρατιωτικοποίηση της οικονομίας, την ριζική στροφή
στον πολεμικό καπιταλισμό. Κι ήρθε στο μεταξύ ο «ειρηνοποιός» Τραμπ να νομιμοποιήσει
την πιο κυνική, καουμπόικη εκδοχή οικονομικού ιμπεριαλισμού, «τα λεφτά σου ή τη
ζωή σου!», με την κάννη του όπλου κολλημένη στον κρόταφο του υποψήφιου θύματος-
της Ουκρανίας, του Ιράν, της Γροιλανδίας, της ΕΕ-, να εξωθήσει την ευρωπαϊκή
ηγεσία να περάσει ταχύτερα από τον μακρόχρονο ψυχρό σε έναν σχεδόν θερμό πόλεμο
με την Ρωσία και να μετατρέψει τις διεθνείς σχέσεις και το διεθνές δίκαιο (ή
ό,τι είχε μείνει απ’ αυτό από την εποχή της πρώτης αμερικανοβρετανικής εισβολής
στο Ιράκ) σε σωρό ερειπίων.
Αυτή η μακρά
αλυσίδα διαδοχικών σοκ, που αντιστοιχούν σε μια ολόκληρη γενιά η οποία δεν έχει
ζήσει ούτε λεπτό εκτός κρίσης και δεν ξέρει τι θα πει σταθερότητα, προβλεψιμότητα,
μια στοιχειώδης ρουτίνα καθημερινότητας, ήταν ταυτόχρονα μια διαδικασία μεταφοράς
τεράστιου κοινωνικού πλούτου από τους φτωχότερους προς τους πλουσιότερους. Ηταν
και παραμένει ένα τεράστιο διαστάσεων πλιάτσικο εις βάρος των υποτελών τάξεων
και εθνών, της δημόσιας περιουσίας, των κοινών αγαθών του πλανήτη. Οι «διασώσεις»
του παγκόσμιου καπιταλισμού από τις κρίσεις που ο ίδιος προκαλεί, αλλά και τον
τρέφουν, πληρώνονται με αίμα, με σκληρή λιτότητα, με περικοπή των δημόσιων
δαπανών ή με αναδιανομή τους υπέρ εκλεκτών μερίδων του κεφαλαίου, με υποβάθμιση
των κοινωνικών αναγκών, υποχρηματοδότηση της δημόσιας παιδείας και υγείας ώστε
να περισσέψουν λεφτά για όπλα και θάνατο, με αστυνόμευση, επιτήρηση, καταστολή,
με ανάσχεση των προσφυγικών ροών και
διωγμό μεταναστών, με ανοχή και ενθάρρυνση της γενοκτόνας δράσης του κράτους
-τρομοκράτη, με μείωση του πραγματικού εισοδήματος, με επιβράβευση της απληστίας
των funds και των ραντιέρηδων, με κερδοσκοπία στις
τιμές των πρώτων υλών και αγαθών, με
μετατροπή της παγκόσμιας αγοράς εμπορευμάτων σε ένα τεράστιο χρηματιστηριακό
καζίνο, με πληθωριστικές κρίσεις, με απογείωση του κόστους ζωής, με τη μετατροπή
των μητροπόλεων σε τουριστικές Ντίσνεϊλαντ για τους επισκέπτες και σε αβίωτα
ενδιαιτήματα για τους κατοίκους τους.
Ουδείς δικαιούται
να εκπλήσσεται, λοιπόν, για όσα γίνονται στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Αλβανία,
στην Ιβηρική, κανείς δεν μπορεί να προσποιείται αποτροπιασμό για το μικρο-
πλιάτσικο των κουκουλοφόρων φτωχοδιάβολών του Παρισιού στα σύμβολα της αστικής
απληστίας, στη Luis
Vuitton, τη Rolex ή τη Guzzi. Σπέρνουν ό,τι θερίζουν εδώ και δεκαετίες:
μια κοινωνική έκρηξη που έχει απειροελάχιστη βία σε σχέση με τη βία που έχουν
δεχτεί οι πρωταγωνιστές της τα προηγούμενα χρόνια. Κι είναι τόσο «υποκινούμενη»
από την δαιμονοποιημένη «Ακρα Αριστερά», όσο ήταν η επανάσταση του Ιούλη του
1789, η Κομμούνα του Μάρτη 1871, η εξέγερση του Μαη 1968, η μπολσεβίκη επανάσταση
του Οκτώβρη 1917, οι δικοί μας Δεκέμβρηδες του 1944 και του 2008, και ο δικός
μας Νοέμβρης 1973.
Ναι, πολλά φαντάσματα πλανιώνται πάλι πάνω από την Ευρώπη. Φαντάσματα του Μάρτη, του Μάη, του Ιούλη, του Οκτώβρη, του Νοέμβρη, του Δεκέμβρη κι όλων των μηνών του χρόνου που φιλοξένησαν στο πέρασμα του χρόνου γνωστές κι άγνωστες κοινωνικές εκρήξεις. Ας είναι καλά οι απόγονοι των «Γαβριάδων» που ζωντανεύουν τόσα φαντάσματα και κάνουν τις καπιταλιστικές ηγεσίες να χάνουν τον ύπνο τους. «Με τον φόβο τους να κοιμάστε και να ξυπνάτε!»
ΚΙΜΠΙ
ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ
ΥΠΕΡΑΞΙΑ
Οι κομμουνιστές θεωρούν ανάξιό τους να κρύβουν τις απόψεις και τις
προθέσεις τους. Δηλώνουν ανοιχτά ότι οι σκοποί τους μπορούν να πραγματοποιηθούν
μονάχα με τη βίαιη ανατροπή όλου του σημερινού κοινωνικού καθεστώτος.
Ας τρέμουν οι
κυρίαρχες τάξεις μπροστά σε μια κομμουνιστική επανάσταση. Οι προλετάριοι δεν
έχουν να χάσουν σ' αυτήν τίποτε άλλο, εκτός από τις αλυσίδες τους. Έχουν να
κερδίσουν έναν κόσμο ολόκληρο.
Καρλ Μαρξ, Φρίντριχ
Ενγκελς «Το Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος» (1848)
ΤΡΙΚΥΜΙΑ ΕΝ ΚΑΛΩΔΙΩ Νο 14
10/11/2026 Πλέκε Nexans, πλέκε και πόντιζε υποθαλάσσια καλώδια στο Αιγαίο. Το Αιγαίο δεν ανήκει πια ούτε στα ψάρια του. Ανήκει στους χρυσοκά...
-
ΠΡΩΘΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ : Τ ο παρακάτω κείμενο κανονικά έπρεπε να είναι δημοσιευμένο στην Εφημερίδα των Συντακτών, στο φύλλο Σαββατοκύριακου που κυκ...
-
(Το μπλογκ παρά λίγο να πεθάνει από απεργία γραφής. Μια προσπάθεια να το σώσω...) Από πολλές απόψεις χαίρομαι που υπάρχουν. Χα...
-
Απολογισμός μιας δημοσιογραφικής περιπλάνησης ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 22/7/2026 Λοιπόν, την έχω πατήσει σαν τον Παπακωνσταντίνου (τον...









.png)