Το Ταμείο Ανάκαμψης της Περσεφόνης

Η Εφημερίδα των Συντακτών, 16-17/5/2026

Αθήνα, Νουμηνία Βοηδρομιώνος μηνός, 4ου έτους της 96ης Ολυμπιάδος. Κακός χαμός στην Ποικίλη Στοά. Κόσμος πάει κι έρχεται φορώντας τα καλά του. Εχουν έρθει από κάθε πόλη της Ελλάδας να δουν τα ιερά αντικείμενα, ν’ αγοράσουν κανένα φθηνό πήλινο ή χάλκινο ομοίωμα, να ξεγελάσουν την πείνα τους με ψωμί και ψάρι παστό, σύκα ή σταφύλια από τα θερμοπώλεια, να χαζέψουν τους ιεροφάντες και τους μύστες, να μάθουν κανένα κουτσομπολιό για το τι ακριβώς λένε και κάνουν οι μυημένοι στη διάρκεια της πομπής από Κεραμεικό μέχρι Ελευσίνα, να σκαρφιστούν καμιά φρέσκια πλάκα για τους γεφυρισμούς κατά μήκος της Ιεράς Οδού, μέχρι να φτάσουν στον χώρο που ο πάνω κόσμος συναντιέται με τον κάτω κι ο θάνατος μοιράζεται ισότιμα τον χρόνο με τη ζωή στο πρόσωπο της διχασμένης Περσεφόνης και της συμβιβασμένης με τον Πλούτωνα μάνας της, της Δήμητρας. 

Οσο μυστήριο καλύπτουν τα Ελευσίνια Μυστήρια στην τελετουργία τους, τόση διαφάνεια και προφάνεια υπάρχουν στα 120 στάδια -22 χιλιόμετρα- της αρχαίας Ιεράς Οδού, εξαφανισμένης κάτω από άσφαλτο, μπετόν και σίδερο αιώνων. Πέτρες λαξευμένες και σωστά τοποθετημένες για να σχηματίζουν ένα ομαλό, φιλικό σε πεζούς, εφίππους, ιππήλατα κάρα ή βοϊδάμαξες οδόστρωμα, το οποίο διέσχιζαν πάνω από 30.000 άνθρωποι το 9ήμερο των Μυστηρίων κι εκατοντάδες χιλιάδες όλη τη χρονιά, μια και η Ιερά Οδός ήταν ο δρόμος που συνέδεε την Αθήνα με την Πελοπόννησο και την υπόλοιπη ηπειρωτική Ελλάδα. Η πέτρα και το χώμα άφθονα, το εργατικό δυναμικό επίσης, πολυπληθές και πάμφθηνο -κυρίως δούλοι-, το χρήμα, δημόσιο και ιδιωτικό, επίσης σε αφθονία, τουλάχιστον στους αιώνες της ακμής της μεσογειακής υπερδύναμης Αθήνας. Πλάκα πλάκα, η οδός των 2.500 χρόνων άντεξε ως φήμη, αλλά και ως υποδομή, μέχρι που κονιορτοποιήθηκε βάναυσα τα μεταπολεμικά χρόνια υπέρ ιδιωτικών ναυπηγείων και διυλιστηρίων, από Σκαραμαγκά μέχρι Ελευσίνα. 

Αθήνα, 14 Μαΐου 2026, ή εν τω μηνί Θαργηλιώνι του 2ου έτους της 700ής Ολυμπιάδος, περί την 7η ώρα του αττικού ωρολογίου, ή μεταξύ 2 και 3 μ.μ. Βρίσκομαι επί της Ιεράς Οδού, έξω από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, στην κατεύθυνση προς Πειραιώς. Περιμένω στη στάση, σκεπασμένη ευτυχώς, έχει συννεφόκαμα με θερμοκρασία πάνω από 26 βαθμούς. Τηλεματική δεν έχει εδώ, πολύ μακριά από το κέντρο για πουλήσει μούρη η «ψηφιακή Ελλάδα», μια κλασική πινακίδα του ΟΑΣΑ με πληροφορεί ότι περνούν από εδώ επτά γραμμές, η μία νυχτερινή, άρα έξι που μπορούν να με πάνε κοντά σε έναν σταθμό μετρό. Από τις 2.40 έως τις 3.15 μετά μεσημβρίαν δεν εμφανίζεται ίχνος λεωφορείου. Τριάντα πέντε λεπτά απελπισμένης αναμονής. Αν ζούσα στο 392 π.Χ., έστω και εκτός Ελευσινίων, σίγουρα θα είχε περάσει κάποια βοϊδάμαξα να με πάει πιο κάτω, το πολύ πέντε χιλιόμετρα. Και, φυσικά, καθώς ο καταναγκασμός της ταχύτητας μας έχει κάνει πλάσματα ανυπόμονα, ανίκανα να απολαύσουμε τη νωχέλεια της βραδύτητας, θυμώνω και σιχτιρίζω, σε αντίθεση με τους άλλους αναμένοντες στη στάση, εξοικειωμένους με την εκτός διαφημιστικής προπαγάνδας πραγματικότητα. 

Ποιας προπαγάνδας; Μα φυσικά αυτής του «Ελλάδα 2.0», που πέφτει βροχηδόν στα τηλεοπτικά και άλλα μέσα, όλο και πιο πυκνά καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης τελειώνει, ό,τι χαλάσαμε χαλάσαμε, ό,τι φάγαμε φάγαμε. «Το πρόγραμμα Ελλάδα 2.0 του Ταμείου Ανάκαμψης μεταμορφώνει την Ελλάδα. Τόσο στα μικρά όσο και στα μεγάλα. Ελα μαζί μου...» λέει το μοντέλο του διαφημιστικού σποτ που μπαινοβγαίνει σε λαμπερά σκηνικά νοσοκομείων, σχολείων, δρόμων, γραφείων. «Το Ταμείο Ανάκαμψης αλλάζει την καθημερινότητά μας... Και γι’ αυτό ο στόλος των λεωφορείων ανανεώνεται με καινούργια. Ηλεκτροκίνητα, αθόρυβα λεωφορεία...». Οχι, δεν λέει ψέματα η διαφήμιση, πράγματι το υπουργείο Μεταφορών πήρε 100 εκατ. ευρώ από το ΤΑΑ για να αγοράσει 220 ηλεκτροκίνητα λεωφορεία -κι έβαλε συνολικά πάνω από 500 εκατ. γενικώς για την ηλεκτροκίνηση μαζί και για τα ταξί και για να αλλάξουν αυτοκίνητα οι μεγάλοι της ενοικίασης - από τα 2,4 δισ. που πήρε συνολικά, ως ο μεγαλύτερος τελικός αποδέκτης του «θησαυρού» των 37 δισ. ευρώ. Αλλά, προσέξτε, πάνω από τα μισά λεφτά, 1,3 δισ. ευρώ, δεν πάνε για πιο «πράσινες» ιερές και ανίερες οδούς, με περισσότερες και καθαρότερες δημόσιες συγκοινωνίες, αλλά στους μεγάλους οδικούς άξονες του καρτέλ των μεγαλοεργολάβων, που θα προσελκύουν για δεκαετίες ιδιωτικής λειτουργίας όλο και περισσότερα, ιδιωτικά, κυρίως ρυπογόνα οχήματα. 

Πώς ακριβώς άλλαξε τη συγκοινωνιακή καθημερινότητά μας το Ταμείο Ανάκαμψης στην «Ιερά Οδό» ή στην ταπεινή «Ελλήνων Πατριωτών» της γειτονιάς μου, του Καρέα, απ’ όπου περνά στη χάση και στη φέξη η μοναδική συγκοινωνία; Τι σχέση έχει η λουστραρισμένη πραγματικότητα των ακριβοπληρωμένων διαφημίσεων και των στατιστικών «υψηλής απορρόφησης» των ευρωπαϊκών πόρων, υπό την μπαγκέτα του νέου Ιεροφάντη του Eurogroup, Κυρ-Πιερ; Πέρασε καθόλου Ταμείο Ανάκαμψης από την Ιερά Οδό: Ή ακριβώς επειδή πέρασε από εκεί -και από κάθε άλλη οδό, κάθε κάμπο, βουνό, ποτάμι, λίμνη, πόλη- εγώ περίμενα 35 λεπτά ένα από τα 220 ηλεκτροκίνητα λεωφορεία που προφανώς χρειάζονται και οδηγούς -τι ελάττωμα κι αυτό!; 

Μακάρι να ήταν «μηδέν» η απορρόφηση των πόρων, μακάρι να γλίτωναν όσο γίνεται περισσότερα από τα 37 δισ. ευρώ. Τι πιο σκανδαλώδες από το να πανηγυρίζει η Μητσοτάκης Α.Ε. γιατί τόσα λεφτά τα πήρε μαζί της η Περσεφόνη και τα γλεντάει ο Πλούτωνας... Τι πιο ανόητο από το να εξανίσταται η αντιπολίτευση γιατί λίγα από τα λεφτά αυτά δεν χάθηκαν στον κάτω κόσμο. 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα

κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο

τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα

και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο.

Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες

ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο

τώρα πετάνε αποτσίγαρα οι τουρίστες

και το καινούργιο πάν’ να δουν διυλιστήριο.

Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία

κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα

τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία

άδεια κορμιά, σιδερικά, παιδιά κι ελάσματα.

Κοιμήσου Περσεφόνη

στην αγκαλιά της γης

στου κόσμου το μπαλκόνι

ποτέ μην ξαναβγείς.

Νίκου Γκάτσου, «Ο Εφιάλτης της Περσεφόνης» (Μάνος Χατζιδάκις - Νίκος Γκάτσος, «Τα παράλογα», 1976)

Τα ψηλά λεμόνια

Η Εφημερίδα των Συντακτών, 9-10/5/2026

Εχω γίνει κλέφτης. Σχεδόν κλέφτης δηλαδή. Οχι πια κλέφτης της υπαίθρου, με επιδρομές σε ξεμοναχιασμένες συκιές (από Ιούλη και μετά) ή ρεσάλτα σε βαρυφορτωμένες μουσμουλιές (που είναι στην ώρα τους). Εχω γίνει κλέφτης του άστεως, κανονικός κλέφτης των πόλεων. Εχω αρχίσει να σκέφτομαι ότι τελικά είχε δίκαιο ο Μαρκήσιος ντε Σαντ, όταν πρότεινε στη γαλλική εθνοσυνέλευση, κάπου στα 1790, την αποποινικοποίηση της κλοπής –και, αντίθετα, την ποινικοποίηση της ανεπαρκώς φυλασσόμενης ιδιοκτησίας– γιατί έβλεπε σ’ αυτήν μάλλον τον μόνο άμεσο και αποτελεσματικό τρόπο αναδιανομής του πλούτου υπέρ των πραγματικά «αβράκωτων» της Γαλλικής Επανάστασης, των φτωχότερων των φτωχών. 

Εχω γίνει κλέφτης ενός πλούτου που δεν υποψιαζόμουν ότι υπάρχει σε τόση αφθονία μέσα στην πόλη, στα στενά πεζοδρόμια των γειτονιών, στους κήπους των λιγοστών παλιών μονοκατοικιών, ακόμη και στους κοινόχρηστους ακάλυπτους πολυκατοικιών. Από τον περασμένο Γενάρη, όταν έσκασε μύτη στις λαϊκές το πρώτο φρέσκο λεμόνι, πράσινο, σκληρό, με ελάχιστο χυμό και 3-3,5 ευρώ το κιλό, 2,5 στο σούπερ μάρκετ, ακριβότερο και από τα εισαγόμενα λάιμ που απαιτούν τα μοχίτο και τα γουακαμόλε μας, άρχισα να παρατηρώ τις λεμονιές της γειτονιάς. Λεμονιές ελευθέρας βοσκής που λένε, ή χαλαρά μαντρωμένες πίσω από κάγκελα αυλών, με τα μισά τους κλαδιά να παραβιάζουν το μαντεμένιο σύνορο της ιδιοκτησίας και του νόμου και τα πρώτα μικρά, πράσινα λεμόνια τους να σε προκαλούν: «Κόψε με, μύρισέ με, στίψε με, γεύσου με». 

Απίστευτο πώς δεν το είχα παρατηρήσει τόσα χρόνια. Αλλά από την άλλη πλευρά διόλου απίστευτο, όταν ήδη μεγαλώνει μια γενιά που μαθαίνει τα οπωροφόρα αποκλειστικά από τις εικόνες βιβλίων και τις εφαρμογές αναγνώρισης φυτών του ίντερνετ και ένα τμήμα της μπορεί να πιστεύει ότι τα λεμόνια –και τα πορτοκάλια, τα μούσμουλα, οι πατάτες ή τα κρεμμύδια– είναι πράγματα που φυτρώνουν απευθείας στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Και ότι εν τέλει η μόνη υλική πραγματικότητα της φύσης, του φυτικού και ζωικού κόσμου, είναι το συσκευασμένο ή ζυγισμένο σε σακούλα προϊόν που θα ακολουθήσει τη διαδρομή: ράφι-καρότσι-ταμείο-ψυγείο-στόμα-στομάχι-έντερο (κι ας μη συνεχίσω με τους τελευταίους κρίκους της εφοδιαστικής-αφοδευτικής αλυσίδας της κατανάλωσης). 

Απ’ την άλλη, δεν υπάρχει και τίποτα παράδοξο σ’ αυτό. Οι γειτονιές της Αθήνας και των άλλων μεγαλουπόλεων, που σήμερα είναι ενταγμένες στον πυκνοπλεγμένο οικιστικό ιστό, κατάφορτες με μπετόν, πολυκατοικίες και άσφαλτο, ήταν κάποτε χωράφια ή αραιοκατοικημένες συνοικίες, προσφυγικοί συνοικισμοί, ακόμη και παραθεριστικά προάστια. Είχαν περιβόλια, μποστανάκια, κοτέτσια, ακόμη και στάνες στα ημιορεινά. Κι ήταν αδιανόητο για τους εποίκους τους να μην περιβάλλουν τα ισόγεια ή διώροφα σπίτια τους με μερικά μέτρα αυλή φυτεμένη με μια-δυο λεμονιές, πορτοκαλιές, μουσμουλιές, βυσσινιές ή συκιές. Ισως και κανένα πλατανάκι, αν είχε κοντά νερά. Οχι πάντως νεραντζιές, αυτές ήρθαν αργότερα, όταν μπροστά από τα εκτός σχεδίου οικόπεδα που έγιναν εντός έπρεπε να περάσουν δρόμοι, να γίνουν πεζοδρόμια και οι ιδιοκτήτες των σχεδόν εξοχικών κατοικιών να παραχωρήσουν ένα-δυο μέτρα απ’ τα οικόπεδά τους, κι έτσι κάμποσες λεμονιές που ήταν Ι.Χ. βγήκαν εκτός οικοπέδου κι έγιναν κοινόχρηστες. Ετσι εξηγείται το πόσες πολλές λεμονιές, προκλητικά φορτωμένες με τους καρπούς τους, ανακάλυψα καθυστερημένα σε Βύρωνα, Καισαριανή, Ηλιούπολη, Αργυρούπολη, Υμηττό, δυο βήματα από το κέντρο της Αθήνας. Αν όλες οι λεμονιές του ελεεινού –πρώην κλεινού– άστεως ήταν συγκεντρωμένες, ίσως η πόλη είχε ένα λεμονοδάσος μεγαλύτερο κι από του Πόρου. 

Κι έτσι, έγινα κλέφτης. Κλέφτης λεμονιών. Χωρίς τύψεις. Αλλά πολύ λιγότερο κλέφτης απ’ όσους πετυχαίνουν να πάει η τελική τιμή ενός προϊόντος –τόσο δεδομένου όσο και το χώμα, το νερό, ο ήλιος– στα 2,5 ευρώ το κιλό. Που δεν είναι οι καλλιεργητές, αλλά όσοι έχουν διαμεσολαβήσει σ’ αυτό: από τους πολεμοκάπηλους ΗΠΑ-Ισραήλ, που βάζοντας φωτιά στη Μέση Ανατολή, στο πετρέλαιο και στο αέριο, εκτινάσσουν και τις τιμές των λιπασμάτων, μέχρι τους σφετεριστές των δημόσιων αγαθών, της γης, του νερού, ακόμη και του ήλιου, που η αγορά τα μεταλλάσσει σε ακριβά χωράφια, ακριβότερο πότισμα κι ακόμη πιο ακριβό ρεύμα. (Και κοιτάξτε σύμπτωση: οι λέξεις λεμονέα, λεμονιά, λεμόνι προέρχονται από την περσική λέξη limu. Δεν είναι αυτό μια καταπληκτική «εκδίκηση» της Ιστορίας;) 

Παρατηρώ, βέβαια, ότι δεν είμαι ο μόνος κλέφτης λεμονιών. Από τον Φλεβάρη, πάνω που άρχισαν να κιτρινίζουν οι καρποί κι εγώ άρχισα να δρέπω –διακριτικά, βράδυ ή πολύ πρωί– όσους έφτανα απλώνοντας το χέρι, ξεκίνησε και η αραίωση. Μέχρι τον Μάρτιο, στα δύο μέτρα δεν έμεινε ούτε ένας καρπός στα δέντρα του ευρύτερου ενδιαιτήματός μου. Τον Απρίλιο η μαζική απαλλοτρίωση είχε φτάσει στα δυόμισι μέτρα, τώρα ξεπέρασε τα τρία, κι έτσι οι λεμονιές, των πεζοδρομίων ή των αυλών, αποψιλωμένες μέχρι το μέσο της φυλλωσιάς τους, μένουν στεφανωμένες με κατακίτρινα, ώριμα λεμόνια σε ύψος που δεν τα φτάνεις παρά μόνο με σκάλα ή φρουτοσυλλέκτη. «Και τι μ’ αυτό;» θα μου πείτε. «Οσα δεν φτάνει η αλεπού πηδάει και τα φτάνει», λέγαμε παλιότερα, παραλλάσσοντας την παροιμία υπέρ μιας πιο ριζοσπαστικής συμπεριφοράς. Αλλά, πείτε μου, ποιος κοτάει να βγει στη γειτονιά, μπροστά από ξένες αυλές, με μια σκάλα ή ένα δίμετρο κοντάρι για να ρίξει τους ξεχασμένους, παρατημένους στην υπερωρίμανση, στη σήψη και στην πτώση καρπούς; Τα ψηλά λεμόνια είναι της ντροπής. Ακόμη και για μας, τους σχεδόν κλέφτες των πόλεων. 

Κι ένα χιλιοστό της δικής μας ντροπής να είχαν οι πραγματικοί κλέφτες της ζωής, της ελευθερίας, των δημόσιων αγαθών, του περιβάλλοντος, του κοινού μας πλούτου, ο κόσμος θα ήταν κάπως καλύτερος. 

ΥΓ. Επόμενος στόχος, τα μούσμουλα. Λιγοστές και ακριβοθώρητες βέβαια οι αστές μουσμουλιές. Καμιά σχέση με τις λεμονιές. 

ΚΙΜΠΙ 

Kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Μωρή κοντούλα λεμονιά

Με τα πολλά λεμόνια, Βησσανιώτισσα,

σε φίλησα κι αρρώστησα

και το γιατρό δε φώναξα.

Πότε μικρή μεγάλωσες,

κι έγινες για στεφάνι, Βησσανιώτισσα;

Σε φίλησα κι αρρώστησα

και το γιατρό δε φώναξα.

Χαμήλωσε τους κλώνους σου,

να κόψω ένα λεμόνι, Βησσανιώτισσα,

Για να το στύψω να το πιω,

να μου διαβούν οι πόνοι, Βησσανιώτισσα. 

Παραδοσιακό ηπειρώτικο (Βήσσανη, Πωγώνι Ιωαννίνων)

Λυσσασμένοι όλου του κόσμου...

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ 2/5/2026

Ενας "λυσσασμένος" από το 2019 που κόλλησε χιλιάδες.
 Ο Γιοακίμ Φίνιξ στο Joker  του Τοντ Φίλιπς. 

Εντάξει, μπορεί να ισχύουν όσα καταιγιστικά και επίμονα βγαίνουν για τον υπερήλικα -τον όρο τον χρησιμοποιώ με τη δέουσα συμπάθεια που επιβάλλει η διόλου μεγάλη απόσταση από τα χρόνια του- που μπούκαρε με την καραμπίνα στον ΕΦΚΑ και στα δικαστήρια, ότι δηλαδή μπορεί ο 89ετής Π.Κ. να έχει «ξεφύγει» που λένε, να είναι κατά φαντασίαν αδικούμενος από το εγχώριο ασφαλιστικό σύστημα, να παίρνει μια αξιοζήλευτη σύνταξη από ΗΠΑ και Γερμανία, να είναι μανιοκαταδιωκτικός, να πάσχει από γεροντική άνοια, να υπήρξε φιλοβασιλικός, να ήταν ενδεχομένως και κακός πατέρας, να χρήζει ψυχιατρικής βοήθειας, να έθεσε σε κίνδυνο τη ζωή αθώων συμπολιτών. Αλλά από την άλλη πλευρά δεν παύει να είναι ένας «λυσσασμένος». Οπως ακριβώς υπέγραφε στην επιστολή του προς «κυρίους των εφημερίδων» (προφανώς ο άνθρωπος έχει μείνει στην εποχή της έντυπης ηγεμονίας). 

Από τι, γιατί και εναντίον ποιου ένας μέσος, φιλήσυχος και ανυποψίαστα θυμωμένος πολίτης καταλήγει να εξοργίζεται μέχρι λύσσας; Δηλαδή, πότε περνά εκείνη τη λεπτή κόκκινη γραμμή που το αίσθημα αδικίας που τον πνίγει -για μια ατελέσφορη υπόθεσή του, κολλημένη στη δημόσια διοίκηση, για μια άδικη εις βάρος του απόφαση, για τη νόμιμη ή παράνομη κλοπή του μισθωτού κόπου του, για την τοκογλυφική διόγκωση των οφειλών του, τη ληστρική υπεξαίρεση της μικρής περιουσίας του, την κατάσχεση της κατοικίας του- γίνεται ανεξέλεγκτη έκρηξη; Πότε φτάνει στο σημείο βρασμού ή ξεπερνά το flash point; 

Οι ψυχίατροι και οι ψυχολόγοι μπορούν ενδεχομένως να καθορίσουν μια σχεδόν μοναδική διαδρομή για κάθε άτομο που εξελίσσεται από θυμωμένο σε «λυσσασμένο», ανάλογα με το ιστορικό του, το κοινωνικό υπόστρωμα, ενδεχόμενη κληρονομικότητα, τα κρυφά και φανερά τραύματα στον ψυχισμό του. Αυτό, βεβαίως, καταλήγει σε μια ψυχοπαθολογική, «ιατρική» και εξατομικευμένη ερμηνεία της «λύσσας» του. 

Ομως, σκεφτείτε πόσοι από σας και πόσες φορές έχετε βρεθεί σε μιαν ανάλογη εκρηκτική κατάσταση, έχοντας εξαντλήσει κάθε νόμιμο, θεσμικό, ατομικό ή συλλογικό τρόπο «να βρείτε το δίκιο σας»; Πόσες φορές έχετε λυγίσει από απόγνωση μπροστά σε ένα θηριώδες, κοινωνικά μεροληπτικό, απαθές στις εκκλήσεις σας, σκληρό στις αποφάσεις του γραφειοκρατικό και λαβυρινθώδες κράτος; Πόσες φορές έχετε φανταστεί τον εαυτό σας να μπουκάρει στα γραφεία του πρώην εργοδότη σας που σας άφησε απλήρωτους και ανασφάλιστους για μήνες, αλλά κατάφερε να «δικαιωθεί» στα δικαστήρια, γιατί η δικαιοσύνη είναι ταξικά μονόφθαλμη, όχι τυφλή; Και, ομολογήστε, τι έχει περάσει από τη νοσηρή φαντασία όσων έχετε πέσει θύματα τραπεζικής τοκογλυφίας που απειλεί το σπίτι σας, την πενιχρή αποταμίευσή σας ή τον μισθό σας; Πόσοι έχετε ονειρευτεί να γίνετε κάτι σαν Ρομπέν των Δασών ή σαν τον Σόνι (Αλ Πατσίνο) της «Σκυλίσιας Μέρας» (Σίντνεϊ Λουμέτ, 1975) που ληστεύει τράπεζα σε ζωντανή μετάδοση, χειροκροτούμενος από το πλήθος; Κι έχετε σκεφτεί το ενδεχόμενο η απόγνωση να σας οδηγήσει στη θέση του απολυμένου σεκιουριτά Σαμ Μπέιλι (Τζον Τραβόλτα), με ένα όπλο στο χέρι, ανυποψίαστος πρωταγωνιστής τηλεοπτικού σόου σε παναμερικανική μετάδοση (Mad City του Κώστα Γαβρά, 1997); Φυσικά, η καταπιεσμένη φαντασία σας μπορεί να σας οδηγήσει και σε άλλες εκδοχές «λύσσας», διαφορετικούς και περιπλοκότερους τύπους «λυσσασμένων», όπως ο Joker του Τοντ Φίλιπς (2019), ο «Ταξιτζής» του Σκορσέζε (1976), για να μείνουμε στο πλημμυρισμένο από οργισμένους αντι-ήρωες Χόλιγουντ. 

Ανέφερα αυτά τα σχετικά δημοφιλή, τουλάχιστον για τους παλαιότερους, κινηματογραφικά παραδείγματα, κάποια αντλημένα από πραγματικά γεγονότα, για να θυμίσω ότι τελικά ο κόσμος μας είναι τόσο γεμάτος από «λυσσασμένους», που είναι να απορεί κανείς πώς δεν έχει εξελιχθεί η «λύσσα» στην ασυγκράτητη πανδημία του καιρού μας. Αλλωστε, όλες οι κοινωνίες, όλα τα έθνη, τα βασίλεια, τα κράτη, οι αυτοκρατορίες που βασίστηκαν στη βία, την άγρια εκμετάλλευση, την κατάφωρη αδικία στο πέρασμα των αιώνων είχαν τους «λυσσασμένους» τους. Μεταφορικά και κυριολεκτικά. Οι «Λυσσασμένοι» της Γαλλικής Επανάστασης (Les Enragés‎‎), εκρηκτικοί, ανυποχώρητοι υποστηρικτές των «Αβράκωτων», μπορεί να ήσαν μειοψηφικοί, «ακραίοι», αδιάλλακτοι και καθόλου βολικοί σε πολιτικές συμμαχίες, αλλά η «λύσσα» τους ήταν καθοριστική στην επικράτηση των πιο ριζοσπαστών. 

Αλλωστε, η «λύσσα» για την οποία μιλάμε δεν μεταδίδεται οριζόντια, από «λυσσασμένο» σε «λυσσασμένο» με ένα δάγκωμα, αλλά κάθετα, από πάνω προς τα κάτω, από την κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας, που συσσωρεύει πλούτο, εξουσία και βία επιβολής, προς τη βάση της, όπου συσσωρεύεται καταπίεση, στέρηση, εκμετάλλευση, περιθωριοποίηση, αδικία, παραπλάνηση, εξαπάτηση. Δυνητικά, ένας στους δυο μας μπορεί ανά πάσα στιγμή να «λυσσάξει». 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

- Παρουσιάστρια: Σας παρουσιάζουμε μια αποκλειστικότητα. Ο Μαξ Μπράκετ είναι μέσα στον πολιορκημένο χώρο του μουσείου. 

- Μαξ Μπράκετ:... Είσαι ένας στοργικός σύζυγος... και αφοσιωμένος πατέρας δύο παιδιών. Εχεις στεγαστικό δάνειο, λογαριασμούς αυτοκινήτου και ιατρικής περίθαλψης, λογαριασμούς φαγητού, ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ρούχων και, παρεμπιπτόντως, απολύθηκες...

- Σαμ Μπέιλι: Θέλω απλώς να πω ότι είμαι... Δεν ήθελα να πυροβολήσω αυτόν τον τύπο, τον Κλιφ. Ηταν ατύχημα... Παραπονιόμουν για τον μισθό μου. Και μετά, όταν... όταν δεν τον έπαιρνα πια, συνειδητοποίησα ότι αυτό ήταν το τελευταίο πράγμα... Αυτό το μικρό κομμάτι χαρτί ήταν το μόνο πράγμα που κρατούσε τη ζωή μου ενωμένη. 

Κώστα Γαβρά, Τομ Μάθιους, «Mad City» 

Η μεγάλη ανατριχίλα, η Palantir κι ένας λαμπερός υπουργός

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 25/4/2026

Το Palantir: από τη Μέση Γη του Τόλκιν, στο μέσο σκότος του Μαξίμου.

Σήμερα θα ανασκαλέψουμε μια ιστορία για τους ξεχασιάρηδες και τους λωτοφάγους. Θα πάμε πέντε χρόνια και κάτι πίσω. 

Στις αρχές Δεκεμβρίου του 2020, ενώ η πανδημία προέλαυνε θερίζοντας ζωές και βάζοντας σε καραντίνα οικονομίες και κοινωνίες, στο μέγαρο Μαξίμου έγινε μια τηλεδιάσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, σε ρόλο Μωυσή, και του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκου Πιερρακάκη, σε ρόλο ψηφιακού μάγου, με τον συνιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλο της αμερικανικής εταιρείας Palantir Technologies Αλεξ Καρπ και το στέλεχος της Palantir Τζος Χάρις. Η τηλεδιάσκεψη αφορούσε την επέκταση της συνεργασίας της κυβέρνησης με την Palantir για την αντιμετώπιση της πανδημίας που είχε ξεκινήσει από τον Μάρτιο του 2020, όπως ΔΕΝ είχε ποτέ μάθει η Βουλή και η υπόλοιπη κοινωνία. Το VouliWatch, το Inside Story, η αντιπολίτευση (ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ.) είχαν ζητήσει επανειλημμένα στοιχεία για το εύρος και το περιεχόμενο της συνεργασίας της κυβέρνησης με μια αμερικανική εταιρεία που κάθε άλλο παρά είχε αποδείξει στοιχειώδη σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα πολιτών στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη και όπου αλλού αναλαμβάνει βρομοδουλειές για λογαριασμό του βαθέος αμερικανικού κράτους. 

Η Palantir του ταλαντούχου κ. Καρπ –μπροστά στον οποίο ο Τραμπ μοιάζει με ριζοσπάστη φιλειρηνιστή– απογειώθηκε χάρη στη συνεργασία της με τη CIA, το Πεντάγωνο, με την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ για τον διωγμό των μεταναστών, αλλά και με την παροχή υπηρεσιών παρακολούθησης αποκλειστικά σε «φιλικές προς τις ΗΠΑ κυβερνήσεις», ή με την εμπλοκή της στο σκάνδαλο Cambridge Analytica. Φαίνεται ότι το μικρό ψηφιακό θαύμα της πανδημίας, με τα sms και τις πλατφόρμες διά πάσαν νόσον και πάσαν μαλακία, το οποίο επιστώθη ο νεότατος τότε υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σήμερα άρχων του Eurogroup και «τσάρος» της οικονομίας, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο λογισμικό Foundry της Palantir για διασύνδεση δεδομένων, που διετέθη σε πάνω από 12 χώρες της Ε.Ε. δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν (γιατί άραγε;) για την αντιμετώπιση της πανδημίας Covid-19.

Τη σύμβαση αυτής της σκιώδους συναλλαγής ποτέ δεν τη μάθαμε στις λεπτομέρειές της, κι όταν με καθυστέρηση δύο ετών, το 2022, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα απάντησε στα αιτήματα της δημοσιογραφικής έρευνας (Vouliwatch) και του κοινοβουλευτικού ελέγχου για το αν έγινε κατάχρηση των δεδομένων 10,5 εκατομμυρίων πολιτών, μάθαμε απλώς ότι η Αρχή έκρινε ότι «το επίπεδο προστασίας ήταν ικανοποιητικό και οι πιθανοί κίνδυνοι για τα υποκείμενα των δεδομένων εξαιρετικά μικροί». Και πού βασίστηκε η εκτίμηση; Σε μια επιστολή της Palantir που διαβεβαίωνε ότι έχει διαγράψει όλα τα δεδομένα μας. 

Στο μεταξύ, ο ταλαντούχος κ. Πιερρακάκης που εισήγαγε τη χώρα στον «γενναίο, νέο (ψηφιακό) κόσμο» και μέσω της Palantir του ταλαντούχου κ. Καρπ, και του ακόμα πιο ταλαντούχου συνιδρυτή της εταιρείας Πίτερ Θιλ –του ιδίου που κατά καιρούς δήλωνε ότι «δημοκρατία και επιχειρηματική ελευθερία είναι ασύμβατες» (στο βάθος, στο πολύ βάθος, δεν έχει άδικο)–, ανέβηκε πολλές πίστες, με μεγάλα άλματα (πέρα από τα πολιτικά που τον έφεραν αρχικά στο κατώφλι και τελικά στα άδυτα της Ν.Δ.). Και με την –ίσως δικαιολογημένη– έπαρση των 43 χρόνων που τον βρίσκουν σε κορυφαίες υπουργική θέση και θεσμική καρέκλα στην Ε.Ε., θεωρεί πως δικαιούται να μιλάει εξ ονόματος μιας γενιάς, της γενιάς του, που έχει λάβει το μάθημά της από όσα πέρασε η χώρα και θέλει «να μπορέσουμε να κάνουμε ακόμη περισσότερα, ακόμη γρηγορότερα και ακόμη καλύτερα. Και νομίζω ότι μπορούμε», όπως είπε προ ημερών σε εκδήλωση με τίτλο «Leadership in the New Era» (ηγεσία στη νέα εποχή). Altius, citius, fortius είναι, λοιπόν, περίπου το όραμα του λαμπερού, συνήθως γελαστού, σπάνια συνοφρυωμένου υπουργού Εθνικής Οικονομίας, που δεν ξέρουμε πόσο ψηλά βάζει τον πήχη πολιτικής ισχύος και ηγεσίας της «νέας εποχής». Αλλά αναρωτιόμαστε: τι περιεχόμενο, τι όραμα δίνει στην αναρρίχησή του προς την κορυφή, όποια κι αν είναι αυτή; 

Ελπίζουμε όχι αυτό που έδωσε ο Αλεξ Καρπ της Palantir, στο τεχνοφασιστικό μανιφέστο του «Τεχνολογική Δημοκρατία», το βιβλίο του που κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες και το οποίο η εταιρεία φρόντισε να κωδικοποιήσει σε 22 σημεία –για όσους δεν το διαβάσουν– που προκάλεσαν μεγάλη ανατριχίλα ακόμα και στους φανατικούς συμμάχους του Τραμπ στη Silicon Valley. H «Τεχνολογική Δημοκρατία» του Καρπ και της Palantir, είναι κατά κάποιο τρόπο το «Mein Kampf» της Τεχνητής Νοημοσύνης. Και στον βαθμό που αποτυπώνει τον σκληρό πυρήνα σκέψης και κουλτούρας των ιδρυτών της Palantir, εύλογα προκαλεί και σε μας μια μικρή ή μεγάλη ανατριχίλα για το ποια τύχη μπορεί να είχαν τα δεδομένα μας την περίοδο που το λογισμικό της μας έσωζε τάχα από την πανδημία. 

Οσοι δεν έχουν διαβάσει το μανιφέστο του Καρπ –και του συνεργάτη του Ζαμίσκα–, έστω και στη συνοπτική εκδοχή των 22 σημείων, πρέπει να το διαβάσουν (διαθέσιμο στα αγγλικά στον ιστότοπο https://techrepublicbook.com/). Αποκαλύπτουν τον ολοκληρωτικό όλεθρο που απειλεί την ανθρωπότητα αν επικρατήσει η διακήρυξη ότι η Silicon Valley οφείλει να συνταχθεί στο πλευρό μιας στρατοκρατικής, επιθετικής και ρατσιστικής Αμερικής. Οφείλει να θέσει την Τεχνητή Νοημοσύνη στην υπηρεσία μιας παγκόσμιας, ολοκληρωτικής αμερικανικής ηγεμονίας εις βάρος «ανεπιθύμητων πολιτισμών», «καθυστερημένων κοινωνιών», «υποδεέστερων εθνών». Ιδού μικρό απάνθισμα του τεχνοφασιστικού μανιφέστου:

«Τα όρια της ήπιας ισχύος και της δυναμικής ρητορικής, έχουν εξαντληθεί. Η ικανότητα των ελεύθερων και δημοκρατικών κοινωνιών να επικρατήσουν απαιτεί κάτι περισσότερο από ηθικές εκκλήσεις. Απαιτεί σκληρή ισχύ. Και η σκληρή ισχύς σε αυτόν τον αιώνα θα βασίζεται στο λογισμικό... Η μεταπολεμική ουδετερότητα Γερμανίας και Ιαπωνίας πρέπει να ανατραπεί. Η αποδυνάμωση της Γερμανίας ήταν μια υπερβολή για την οποία η Ευρώπη πληρώνει τώρα βαρύ τίμημα. Η παρόμοια, θεατρική δέσμευση της Ιαπωνίας στον πασιφισμό απειλεί την ισορροπία δυνάμεων στην Ασία»... 

Και, πέστε μου αλήθεια, πόσο μακριά είναι αυτό το παραλήρημα από μια ανασυγκρότηση του Αξονα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με τις ΗΠΑ και την τεχνολογική ελίτ της στην άλλη, τη μαύρη πλευρά; 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

[...] 5. Το ερώτημα δεν είναι αν θα κατασκευαστούν όπλα τεχνητής νοημοσύνης, είναι το ποιος θα τα κατασκευάσει και για ποιο σκοπό. Οι αντίπαλοί μας δεν θα σταματήσουν σε απλές συζητήσεις για τα πλεονεκτήματα της ανάπτυξης τεχνολογιών με κρίσιμες στρατιωτικές και εθνικές εφαρμογές ασφάλειας. Θα προχωρήσουν.

6. Η εθνική στρατιωτική θητεία πρέπει να είναι καθολικό καθήκον. Θα πρέπει, ως κοινωνία, να εξετάσουμε σοβαρά το ενδεχόμενο να απομακρυνθούμε από την πλήρως εθελοντική δύναμη και να πολεμήσουμε στον επόμενο πόλεμο μόνο εάν όλοι συμμερίζονται τον κίνδυνο και το κόστος.

7. Εάν ένας πεζοναύτης των ΗΠΑ ζητήσει ένα καλύτερο τουφέκι, θα πρέπει να το κατασκευάσουμε. Το ίδιο ισχύει και για το λογισμικό. [...]

Αλεξάντερ Καρπ & Νίκολας Ζαμίσκα, «Τεχνολογική δημοκρατία: Η ισχυρή δύναμη, η αδύναμη πίστη και το μέλλον της Δύσης» (Από τη σύνοψη 22 σημείων του βιβλίου)

Μια σταγόνα μνήμης σε καταιγίδα λήθης

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 18/4/2026

14 Απριλίου 1944 Μεγάλη Παρασκευή, κεντρική πλατεία του Αγρινίου. Από τους στύλους σε τρεις γωνιές της πλατείας κρέμονται τα σώματα των τριών πρώτων απο τους 120 εκτελεσθέντες. Απαγχονίστηκαν σε δημόσια θέα, για την τρομοκράτηση του πληθυσμού. Να βγήκε, άραγε, το ίδιο βράδυ ο Επιτάφιος; Και για ποιον; 

«Ο χώρος αποθήκευσης του ταχυδρομείου σας θα γεμίσει σε 23 μέρες. Κάντε αναβάθμιση για περισσότερο χώρο αποθήκευσης ή αποδεσμεύστε χώρο. Εάν ο χώρος αποθήκευσης είναι γεμάτος μετά τις 10 Μαΐου δεν θα μπορείτε να στέλνετε ή να λαμβάνετε e-mail».

Δεν μπορώ να πω, είχα προειδοποιηθεί εγκαίρως για την επικείμενη ψηφιακή λοβοτομή. Από τις 10 Απριλίου η Yahoo! με είχε ενημερώσει με ευγενικό μήνυμα -μου απευθυνόταν ως «Αγαπητό μέλος» (μέλος ποιου; Ποιας συλλογικότητας; Ποιου κλαμπ;)- ότι «από τις 05/05/2026, ο χώρος αποθήκευσης του Yahoo Mail θα υπόκειται σε νέες απαιτήσεις ως προς το όριο χώρου αποθήκευσης. Οι λογαριασμοί Yahoo Mail θα έχουν μέγιστο χώρο αποθήκευσης 15 GB... Σας ενημερώνουμε ότι χρησιμοποιείτε το 100% του εκχωρημένου χώρου αποθήκευσης».

Εχω κάνει εγώ τέτοια κατάχρηση; Εχω επιδείξει τόση απληστία στην κατανάλωση ψηφιακής μνήμης που η τριακοντούτης εταιρεία μού προσέφερε σε αφθονία και δωρεάν τόσα χρόνια; Πόσα; Ακριβώς 20. Τα πρώτα μηνύματα τα έστειλα και τα έλαβα τον Απρίλιο του 2006. Το μέιλ που άνοιξα με αληθινό ψηφιακό δέος, λες και προσπαθούσα να απασφαλίσω εκρηκτικό μηχανισμό με περίπλοκη καλωδίωση, πήγαινε «κομποζέ» με τη στήλη μου «Ελεύθερος Σκοπευτής» που ήδη διήνυε τον έκτο χρόνο της, στην «Καθημερινή» τότε, και με την υπογραφή ΚΙΜΠΙ που είχα επιλέξει ως alter ego μου. Αλλά, ακριβώς λόγω της ψηφιακής ασχετοσύνης μου, το mail, που ήθελα να είναι απλούστατο, μου βγήκε ζαβό: kibi2g@yahoo.gr. Εντάξει το kibi, αλλά εκείνο το 2 και το g τι σχέση έχουν με μένα και το κατά κόσμον ονοματεπώνυμό μου; Καμιά, σας διαβεβαιώ. Απορρέουν μόνο από τον ψηφιακό πανικό μου προ εικοσαετίας, όταν ακολουθώντας τις οδηγίες δημιουργίας λογαριασμού στη Yahoo!, ανακάλυπτα ότι υπήρχαν κι άλλοι «kibi», οπότε πρόσθεσα ό,τι μου 'ρθε για να πάρω πάσο στον μαγικό και δωρεάν κόσμο της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας.

Κατά πώς φαίνεται, το τζάμπα τέλειωσε. Εδώ και 40 μέρες, κάθε φορά που ανοίγω το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, η Yahoo! μού θυμίζει ότι έχουν απομείνει 23, 22, 20, 19 μέρες... μέχρι το γραμματοκιβώτιο να φρακάρει, τα μηνύματά μου καταλαμβάνουν υπερδιπλάσιο χώρο από το όριο των 15 GB και άρα πρέπει να διαλέξω: ή θα πληρώσω 2,5 έως 10 ευρώ τον μήνα για πρόσθετο χώρο ή πρέπει να θυσιάσω αυτοβούλως τουλάχιστον το 60% της ψηφιακής μνήμης μου τις επόμενες μέρες. Πρέπει να διαλέξω τι θα ξεχάσω μια για πάντα, ή τι θα αδυνατώ να ανακαλέσω, όταν ο φυσικός χώρος αποθήκευσης, ο εγκέφαλός μου, θα αδυνατεί να το κάνει. Μηνύματα που έχω ανταλλάξει με φίλους, συγγενείς, γνωστούς, αλληλογραφία με συναδέλφους και συνεργάτες, συνομιλίες επαγγελματικές, άλλοτε τυπικές, άλλοτε πολύ ουσιαστικές, γιατί αποτυπώνουν τη διευθέτηση ενός κρίσιμου θέματος, πληροφορίες για ένα σημαντικό ρεπορτάζ ή για μια εργασιακή αντιπαράθεση, ενδιαφέρουσες, de profundis συνομιλίες με αναγνώστες και πολλά αυστηρά προστατευόμενα -υποτίθεται- προσωπικά δεδομένα από συναλλαγές με το κράτος, την Εφορία, κάθε κρατική υπηρεσία και κάθε τράπεζα ή άλλη ιδιωτική εταιρεία που βλέπει στο μέιλ μου εμένα τον ίδιο. 

Το μέιλ σου είναι η ταυτότητά σου, είναι κομμάτι της καθημερινής σου ιστορίας, της δικής σου και των ανθρώπων που σε περιβάλλουν. Είναι κλάσμα της μνήμης σου, που για να το διατηρήσεις πρέπει ή να πληρώνεις την επέκτασή της ή να την υποβάλεις σε εκούσια λοβοτομή. Τι να κρατήσεις και τι να πετάξεις από 40.000-50.000 μηνύματα; Πετάς σπαμ, σκουπίδια, διαφημιστικά, τα εξόφθαλμα άχρηστα και πάλι, ένας σωρός δεκάδων GB προς καταστροφή σε περιμένει. 

Τρίτη, 14 Απριλίου 2026. Μια σιωπηλή πομπή διασχίζει τους κεντρικούς δρόμους του Αγρινίου υπό βροχή. Η δική τους περιφορά επιταφίου προσδοκά ανάστασιν μνήμης. 

«Η μόνη περιουσία είναι η μνήμη», έλεγε ο Φίλιππος Κουτσαφτής στην αριστουργηματική «Αγέλαστο Πέτρα» του, για να αποδώσει τη στοργή με την οποία οι πρόσφυγες διέσωσαν τα λίγα σπαράγματα προσωπικής και συλλογικής ιστορίας που κατάφεραν να φέρουν από τη Μικρασία στην Ελευσίνα. Αν και η ανθρωπότητα, με όλες τις σκοτεινές και φωτεινές διαστάσεις της, αλλά και κάθε κομμάτι της, κάθε κοινωνία ή έθνος της, είναι πάνω απ' όλα η συσσωρευμένη και μεταβολισμένη συλλογική μνήμη τους, ταυτόχρονα είναι και το αποτέλεσμα μιας συστηματικής προσπάθειας επιλεκτικής καταστροφής, φιλτραρίσματος, μαζικής λοβοτομής, συστηματικής εξαγοράς της μνήμης από τα συστήματα εξουσίας και ισχύος. Οι πολυεθνικές του διαδικτύου που διαχειρίζονται τους λογαριασμούς μας ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή σόσιαλ μίντια δεν κάνουν κάτι διαφορετικό από ό,τι κάνουν οι νικητές όλων των διεθνών, εθνικών, στρατιωτικών, πολιτικών και ταξικών αναμετρήσεων της αναλογικής εποχής. Απαλείφουν, εκβιάζουν, εξαγοράζουν τη μνήμη των ηττημένων, την πνίγουν σε μια καταιγίδα λήθης.

Μας το θύμισε αυτό η υπόθεση των 200 κομμουνιστών της Καισαριανής και η δυσανεξία που επέδειξε το «κράτος των νικητών» στην απρόσμενη ανάκληση της μνήμης τους. Μου το θύμισε αυτό ακόμη πιο έντονα πριν από μερικές μέρες μια ιστορική ξενάγηση που έγινε υπό επίμονη βροχή στο Αγρίνιο, με πρωτοβουλία της ομάδας "Ανυπότακτο Αγρίνιο" \, στους χώρους που ξετυλίχτηκε η σύλληψη και εκτέλεση άλλων 120 κομμουνιστών, στις 14/4/1944, από τη γερμανική διοίκηση και τους ντόπιους ταγματασφαλίτες, που ανέλαβαν τη «διαλογή» και δολοφονία των 120 ως αντίποινα στο χτύπημα του ΕΛΑΣ σε σιδηροδρομικό συρμό. Ο ιστορικός ερευνητής Ιάσονας Χανδρινός οδήγησε τη σιωπηλή πομπή περίπου 100 ανθρώπων που κάτω από τις ομπρέλες τους διέσχισαν το κέντρο της πόλης, από την κεντρική πλατεία της, όπου απαγχονίστηκαν «θεαματικά» τρεις από τους εκτελεσθέντες, στον χώρο της καπναποθήκης όπου κρατήθηκαν, από κει στο χωράφι όπου εκτελέστηκαν οι υπόλοιποι, μετά στο μνημείο που με καθυστέρηση 70 χρόνων στήθηκε εκεί με όλα τα ονόματα. Η πομπή θύμιζε κάπως σκηνή από ταινία του Αγγελόπουλου και καθώς διέσχιζε τα φωτισμένα ή σκοτεινά δρομάκια της πόλης τραβούσε τα απορημένα βλέμματα περαστικών και θαμώνων. Το Αγρίνιο, άλλοτε καπνεργατικό «βασίλειο» της κεντρικής Ελλάδας, όπως και δεκάδες πόλεις και χωριά που πέρασαν σκληρά τη φοβερή δεκαετία 1940-1949, πάσχει από συλλογική αμνησία. Ή από μια αντεστραμμένη ιστορική μνήμη, κατεστραμμένη από φόβο και διώξεις, εξαγορασμένη με άδειες αντιπαροχής, διορισμούς στο Δημόσιο και τη μετάλλαξη των καπνεργατών και καπνοκαλλιεργητών σε εσωτερικούς μετανάστες, μικρεμπόρους και υπαλλήλους.

Αλλά αυτή η βροχερή πομπή, αυτή η πολύτιμη σταγόνα μνήμης και αντίστασης στην καταιγίδα αμνησίας που ακόμη ξεπλένει τα ονόματα δωσιλόγων σε κάμποσους δρόμους της πόλης, αποδείχθηκε ευεργετική. Σαν ένα ποτήρι δροσερό νερό που σου δίνει δύναμη να ανακτήσεις μερικά ακόμη χιλιόμετρα ιστορικής συνείδησης.

Ο ιστορικός Ιάσονας Χανδρινός, έχοντας ερευνήσει καλά την εκτέλεση των 120 και τις διασυνδέσεις της με άλλους "αθλους" της κοινής δράσης των ναζιστικών δυνάμεων με τους ταγματασφαλίτες, έκανε μια υποδειγματική ιστορική ξενάγηση στα τοπόσημα της μισοξεχασμένης τραγωδίας. 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΙΣ 

Την 9ην Απριλίου 1944 ο εκ Μεσολογγίου προς Αγρίνιον κατευθυνόμενος σιδηροδρομικός συρμός, υπέστη βορείως της Σταμνάς επίθεσην κομμουνιστικών συμμοριών και επυρπολήθη. Γερμανοί στρατιώται και συνταξιδεύοντες Έλληνες πολίται εφονεύθησαν ή ετραυματίσθησαν, τραυματισμένοι Γερμανοί στρατιώται εφονεύθησαν ή ηπήχθησαν ανάνδρως. Ως αντίποινα των υπούλων τούτων πράξεων, αίτινες πλήττουν αφ’ ενός τον Γερμανικόν Στρατόν και αφ’ ετέρου τους ειρηνικούς κατοίκους, ελήφθησαν και εξετελέσθησαν τα κάτωθι μέτρα: 

1ον) Σήμερον 120 κομμουνισταί εκ χωρίων κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής και εκ Παναιτωλίου, οίτινες ως διεπιστώθη, έλαβον μέρος εμμέσως ή αμέσως εις την εν λόγω πράξιν, ετυφεκίσθησαν ή απηγχονίσθησαν εν Αγρινίω. 2ον) Εις Σταμνάν και Παναιτώλιον, ορισμένος αριθμός οικιών, εις τας οποίας είχον διαμείνει συμμορίται ή ανευρέθησαν εν αυταίς όπλα και πυρομαχικά, κατεστράφη.

3ον) Δέκα χωρία, εξ ων προήρχοντο οι λησταί, ή τα οποία κείνται κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής, υπεχρεώθησαν εις την καταβολήν μεγάλης χρηματικής ποινής. Εις περίπτωσιν επαναλήψεως, όλα τα χωρία άτινα κείνται παρά την σιδηροδρομικήν γραμμήν, ως και εκείνα ων οι κάτοικοι λαμβάνουν μέρος εις αποπείρας, θα καταστραφούν. Και οι άνω των 16 ετών άρρενες κάτοικοι αυτών θα υποβληθούν εις αντίποινα.

Ανακοίνωση του διοικητή των Γερμανικών Μονάδων Ηπείρου και Ακαρνανίας, Μεγάλη Παρασκευή, 14 Απριλίου 1944

Σαλαμίνα-Ορμούζ, 3.000 χιλιόμετρα και 2.500 χρόνια μακριά

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 10/4/2026

Wilhelm von Kaulbach, "Η ναυμαχία της Σαλαμίνας" (1868)

Θυμάστε το 2020, με την πανδημία του Covid-19 στο πικ της και τις καραντίνες να πηγαίνουν και να ’ρχονται, την οικονομία στα τάρταρα, το ΑΕΠ σε ελεύθερη πτώση και το παγκόσμιο εμπόριο στον πάγο, που κάποιοι ετοίμαζαν πυρετωδώς πανηγυρικούς εορτασμούς για τα 2.500 χρόνια από τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας (και τη Μάχη των Θερμοπυλών); Δεν ήταν στενά εθνικοπατριωτική και εγχώρια η πρόθεση των πανηγυρισμών - που πήγαν άπατοι, γιατί ποιος είχε όρεξη για ιστορικούς (ή ανιστόρητους) αναστοχασμούς με τόσο θανατικό και τόσα κεσάτια γύρω του; Είχε και διεθνή χαρακτήρα, διότι κάποιοι θεώρησαν ότι τα 2.500 χρόνια από την πανωλεθρία του Ξέρξη στη στενή λωρίδα θάλασσας ανάμεσα στη Σαλαμίνα και την απέναντι στεριά -Αμφιάλη, Πέραμα- ήταν ένας βολικός συμβολισμός για να αναπαραγάγουν όλα τα στερεότυπα περί αντίθεσης Δύσης και Ανατολής και της κατά Χάντιγκτον σύγκρουσης πολιτισμών που υποτίθεται πως ήδη ζούμε. 

«Η νίκη των Ελλήνων επί των Περσών διέσωσε ακέραιη την ταυτότητα πάνω στην οποία σμιλεύτηκε μετέπειτα ολόκληρος ο ευρωπαϊκός πολιτισμός», και κατ’ επέκταση όλος ο «δυτικός πολιτισμός», ήταν το μότο κάθε ιδεολογικής, ανθρωπολογικής, ιστορικής ανάλυσης της γεωπολιτικής διάστασης της Ναυμαχίας της Σαλαμίνας, που προφανώς είναι μια τεράστια αντιεπιστημονική μπούρδα, όχι μόνο γιατί δεν υπάρχει υποθετική Ιστορία, «τι θα γινόταν αν είχαν νικήσει οι Πέρσες», αλλά γιατί έκτοτε έχουν περάσει από τον ελλαδικό χώρο κι από εκεί σε όλη την Ευρώπη και σε όλη τη Δύση (δηλαδή και στην Αμερική) εκατομμύρια, δισεκατομμύρια άνθρωποι από την Ασία και την Αφρική. Με όπλα αλλά και χωρίς αυτά. Και τίποτα δεν έπαθε ο ευρωπαϊκός πολιτισμός, τουλάχιστον τίποτα που να τον αποτρέψει από τα μεγαλύτερα και πιο ανθρωποφάγα επιτεύγματά του, τον αφανισμό άλλων μικρών και μεγάλων πολιτισμών, στη Βόρεια και τη Νότια Αμερική, στην Αφρική, στην Ασία. 

Η απειλή του τρελού -ή υποδυόμενου τον τρελό- Τραμπ περί «αφανισμού ενός πολιτισμού» αν το Ιράν δεν άνοιγε τα Στενά του Ορμούζ στις λίγες ώρες που μας χώριζαν από τη λήξη του τελεσιγράφου του (αλήθεια, πώς αφανίζεται ένας πολιτισμός; με 100 πυρηνικές βόμβες; με έναν θανατηφόρο ιό; με έναν λιμό; με μια γενοκτονία; με ένα ολοκαύτωμα; ή μήπως με την απαλοιφή της μνήμης του;) επανέφερε την αντιπαράθεση για τον χαρακτήρα της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης σε Ιράν- Λίβανο-Παλαιστίνη (διότι ο αφανισμός της Γάζας δεν ήταν παρά το πρώτο μέρος της πολεμικής ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή) σε ένα πεδίο που το νομίσαμε ξεχασμένο: αυτό της υποτιθέμενης σύγκρουσης των πολιτισμών. Οπου ο ένας πολιτισμός είναι, υποτίθεται, ο χριστιανο-ιουδαϊκός και ο άλλος ο αραβο-ισλαμικός. Βεβαίως, αυτά τα βαθιά ανορθολογικά και ρατσιστικά στερεότυπα δεν είναι και τόσο βολικά στους χρήστες τους όταν πρόκειται να εντάξουν στη μια ή στην άλλη πλευρά της αναμέτρησης τη χριστιανική Ρωσία, την πολυθρησκευτική Κίνα, την ινδουιστική Ινδία, τη σιντοϊστική-βουδιστική Ιαπωνία, τις ισλαμικές αραβικές χώρες και την Αίγυπτο. Πού ανήκουν όλοι αυτοί; Στον δυτικό ή στον ανατολικό πολιτισμό; 

Ευτυχώς που οι αρχαίοι Ελληνες (σε όποιον βαθμό είναι πραγματικοί ή φαντασιακοί μας πρόγονοι), παρά την περηφάνια τους για τη νίκη τους εναντίον του εισβολέα Ξέρξη, με τον τεράστιο στρατό και στόλο του να καταστρέφονται μπροστά στα μάτια του, σε πανοραμική θέαση από τον θρόνο του στο Αιγάλεω, είχαν την ευφυΐα να δουν στη νίκη τους στη θάλασσα μεταξύ Σαλαμίνας και Περάματος το αποτέλεσμα όχι τόσο κάποιας δικής τους, «φυσικής» ή θεόσταλτης υπεροχής, όσο της αυτοκαταστροφικής υπερβολικής αυτοπεποίθησης της τότε υπερδύναμης της Ασίας, της Περσίας. Ο Αισχύλος, σαλαμινομάχος ο ίδιος, μας παραδίδει με τους «Πέρσες» του μια θαυμάσια ανατομία της αλαζονείας μιας αυτοκρατορικής εξουσίας που βασίζεται στην τεράστια στρατιωτική ισχύ, αλλά αδυνατεί να αντιληφθεί τη θεμελιώδη πολιτική αναπηρία της: το ετερόκλητο και απρόθυμο πλήθος, που σύρεται σε μια εκστρατεία απληστίας του Πέρση βασιλιά και θανάσιμου κινδύνου, δεν έχει τίποτα να υπερασπίσει 3.000 χιλιόμετρα μακριά από την πατρίδα του, δεν έχει τίποτα να κερδίσει στη στεριά και στη θάλασσα της Αττικής και της Φθιώτιδας, εκτός από φρικτό, ατιμωτικό θάνατο. 

Διαβάστε -ή ξαναδιαβάστε- τους «Πέρσες» του Αισχύλου σαν μια ανάποδη ανάγνωση της μικρής, προσωρινής ηθικοπολιτικής πανωλεθρίας που υπέστη ο Τραμπ με την αποδοχή της δεκαπενθήμερης εκεχειρίας με το Ιράν, έστω κι αν την παραβιάζει κατάφωρα «ευλογώντας» το μακελειό που συνεχίζει το κράτος- εγκληματίας, το Ισραήλ, κατά του Λιβάνου. Βάλτε στη θέση του Ξέρξη τον Τραμπ, στον ρόλο της Ατοσσας την αμήχανη Ευρώπη, για αγγελιοφόρο διαλέξτε κάποιο από τα λιγοστά ΜΜΕ που δεν αναμασάνε την αμερικανο-σιωνιστική προπαγάνδα, στη θέση του Χορού βάλτε μερικούς εκπροσώπους των πανικόβλητων αγορών και για φάντασμα του Δαρείου, δεν ξέρω, ίσως ο μόνος κατάλληλος είναι ο μακαρίτης Αϊζενχάουερ, ο Ρεπουμπλικανός 34ος πρόεδρος των ΗΠΑ που συνειδητοποίησε σε τι περιπέτειες θα οδηγούσε τις ΗΠΑ και όλο τον κόσμο η κυριαρχία του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος στην οικονομία και στη διακυβέρνηση της υπερδύναμης. 

Και στη θέση της Σαλαμίνας, του στενού θαλάσσιου διαύλου ανάμεσα στην Κούλουρη και την απέναντι ακτή, που τον κλείνει η Ψυτάλλεια -το αδιαλείπτως εργαζόμενο παχύ έντερο του λεκανοπεδίου-, βάλτε τα Στενά του Ορμούζ, όπου για ενάμιση μήνα πολέμου καρδιοχτυπούσαν οι αγορές του κόσμου, στέλνοντας σε αιματηρά επίπεδα τις τιμές της ενέργειας και όλων των εμπορευμάτων και αξιογράφων στα χρηματιστήρια του πλανήτη. Εκεί στο Ορμούζ, που απέχει 3.000 χιλιόμετρα από τη Σαλαμίνα, στον δίαυλο που χρησιμοποιούν καθημερινά εκατοντάδες πλοία με πετρέλαιο, αέριο, κοντέινερ με κάθε είδους εμπορεύματα, η κοινωνία του Ιράν και η ηγεσία του, οι ανατολίτες, οι «μουλάδες», που αποδείχθηκαν πολύ πιο διπλωμάτες κι επιδέξιοι χρήστες του δυτικής κατασκευής διεθνούς δικαίου, βρήκαν τον καλύτερο σύμμαχό τους: τις αγορές, τους επενδυτές, τα βιομηχανικά και εμπορευματικά κερδοσκοπικά κεφάλαια, που ζύγισαν τα πράγματα και κατάλαβαν ότι δεν θα αντέξουν για πολύ τον πολεμικό τυχοδιωκτισμό Τραμπ-Νετανιάχου. Αυτοί που κάναν... MAGA τον αλλοπρόσαλλο πλανητάρχη μάλλον δεν είναι πρόθυμοι να τον ακολουθήσουν σε έναν επιτάφιο για εχθρούς και φίλους. 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΊΑ 

ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΔΑΡΕΙΟΥ:

Το βάθος της συμφοράς ανεβαίνει. Δεν φάνηκε. 

Στο αίμα θα κολυμπήσει η γη των Πλαταιών

από λόγχες Δωριέων. 

Στοίβες νεκρών άφωνες θα δείχνουν στους αιώνες 

να μην περνά η έπαρση του θνητού το μέτρο. 

Ανθίζει η έπαρση, καρπίζει στάχυ θυμού, 

συμφορά εσοδεύει. 

Αυτή είναι η πληρωμή. Και να θυμάστε

την Αθήνα και την Ελλάδα. 

Να μην καταφρονεί κανένας όσα έχει. 

Να μην ποθεί ξένα και σκορπά τους σωρούς

των δικών του.

.... 

Και σεις να χαίρεστε. Και μέσα στο κακό. 

Να ζείτε τη χαρά της μέρας. Οσο ζείτε. 

Νεκρούς τα πλούτη δεν σας ωφελούν. 

Αισχύλου, «Πέρσαι» (μετάφραση Κώστας Τοπούζης) 

Με GPS τ' αλφαβητάρι των άστρων

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 4-5/4/2026

Το καλύτερο GPS για τη Ρώμη είναι ο Τίβερης με τις γέφυρές του, όπως όλα τα ποτάμια που διασχίζουν ανοιχτά κι ελεύθερα τις περισσότερες ευρωπαϊκές μητροπόλεις. Στην Αθήνα τα τσιμέντωσαν προ πολλού, μαζί με τους λόφους της. Στην Αθήνα δεν σε σώζει ούτε το GPS.

Γαμάτη η Ρώμη! Λίγες μέρες υπόλοιπα αδείας, φτηνά εισιτήρια αεροπορικά, σε άβολες είναι αλήθεια ώρες, μια χειραποσκευή που επιβάλλει αυτάρκεια, ένα διαμέρισμα airbnb και μερικά κατοστάρικα για σκότωμα. Να η ευκαιρία να πάρεις μια γεύση ρωμαϊκού μεγαλείου, πρωτοχριστιανικής τέχνης, αναγεννησιακού φωτός, μπαρόκ υπερβολής, αρτ νουβό καινοτομίας, όλα απλωμένα σε 1.300 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 3.000 χρόνια, οριοθετημένα από τους επτά λόφους, νοτισμένα γενναιόδωρα από τον Τίβερη, που αν και χαρίζει στην «αιώνια πόλη» μόλις 5-6 από τα 400 χιλιόμετρά του, είναι ένα αυθεντικά ρωμαϊκό (ήγουν: της Ρώμης) ποτάμι. 

Μια γεύση, βέβαια, μόνο. Σαν αυτήν του συμπυκνωμένου χυμού, που θυμίζει κάπως το φρούτο προέλευσης. Ή σαν αυτήν του καφέ που πίνεται βιαστικά στην αίθουσα αναμονής και πετιέται μισοπιωμένος γιατί σε φωνάζουν για επιβίβαση. 

Ευτυχία μπροστά σε κάθε Ραφαήλ, κάθε Καραβάτζιο, κάθε Μικελάντζελο, που μπορείς να δεις χωρίς να ξεπλυθείς από ρευστό. Δέος μπροστά σε κάθε θόλο που νομίζεις πως στέκεται στον αέρα, απόλαυση μπροστά σε κάθε καλαίσθητη επίδειξη ισχύος, πλούτου, στιλ, αναστοχασμός μπροστά στο κέντρο μιας αυτοκρατορίας που κάποτε εκτεινόταν σε τρεις ηπείρους, θαυμασμός μπροστά στα μνημεία που δοξάζουν πομπωδώς το ιταλικό risorgimento (ενοποίηση), απορία για το πώς ο μεταφασιστικός ερειπιώνας, η «Ρώμη, ανοχύρωτη πόλη» του Ροσελίνι (1945), μεταμορφώθηκε στην «Τέλεια ομορφιά» του Σορεντίνο (2013). 

Sic transit gloria mundi, έλεγαν πεσιμιστικά οι Λατίνοι. Αλλά η σύγχρονη μητροπολιτική Ρώμη δεν αποτελεί συνονθύλευμα θραυσμάτων μιας παρηκμασμένης δόξας, αλλά τεράστιο σκηνικό ιστορίας και μνήμης, μεταβολισμένων σε ένα ολοζώντανο πολεοδομικό συγκρότημα, φιλικό για τους κατοίκους, περίπλοκο έως χαοτικό για τα εκατομμύρια επισκέπτες: Ιάπωνες, Κινέζους, Αμερικανούς, Ισπανούς, Αργεντίνους, Αραβες, Σκανδιναβούς, Μαροκινούς, Ελληνες. Εννοείται, αρκετούς Ελληνες που έχουν πιστέψει το una fazzia una razza, αν και οι διαφορές της ά-σχημης Αθήνας από την αυτοκρατορική Ρώμη που κραυγάζει αλαζονικά τη «δυτική, λευκή πολιτισμική υπεροχή» της είναι τεράστιες 

Πώς να κυκλοφορήσουν όλοι αυτοί μέσα στην τεράστια μητρόπολη, τη Ρώμη, στην οποία κάποτε οδηγούσαν όλοι οι δρόμοι; Ο σύγχρονος αστρολάβος, η πυξίδα, ο εκτυπωμένος χάρτης, ο ταξιδιωτικός οδηγός, οι ερωτήσεις στους πρόθυμους ή απρόθυμους ντόπιους έχουν αντικατασταθεί από ένα και μόνο πράγμα: το κινητό και το ενσωματωμένο σ' αυτό σύστημα πλοήγησης GPS. Τεράστια ευκολία, δεν λέω, και ίσως το όφελος που αποδίδει η δορυφορική πλοήγηση από το ένα σημείο στο άλλο με τα πόδια, το αυτοκίνητο, τα μέσα μεταφοράς, με απόκλιση ελάχιστων μέτρων, ίσως αξίζει τη μεγάλη θυσία της ιδιωτικότητας και της διαρκούς επιτήρησής μας από κρατικές και ιδιωτικές, νόμιμες και παράνομες υπηρεσίες. Ο νέος ανθρωπότυπος που αναπτύσσεται στις μητροπόλεις της Ευρώπης που βουλιάζουν από υπερτουρισμό είναι ο άνθρωπος με το σκυμμένο κεφάλι και το καρφωμένο στον ζωντανό χάρτη του κινητού βλέμμα. Συνήθως τον συμπληρώνουν τα ασύρματα ακουστικά, μόνος τρόπος να ακουστούν οι οδηγίες του GPS μέσα στην οχλοβοή του τουριστικού υπερπλήθους, που ψάχνει κι αυτό τον προορισμό του, όταν δεν στέκεται στις ουρές ενός φημισμένου αξιοθέατου ή δεν βγάζει σέλφι, θέλοντας να γίνει το ίδιο αξιοθέατο. 

Ο άνθρωπος με το GPS μοιάζει κάπως με τους κονκισταδόρες της Αναγέννησης με τους αστρολάβους τους, αν και πλοηγείται σε ήδη χαρτογραφημένες, αποικισμένες χώρες. Μοιάζει μόνο ως προς το ότι πλοηγείται στο άγνωστο, παρότι είναι εντελώς γνωστό: φωτογραφημένο από τη στρατόσφαιρα, από το επίπεδο της γης ή της θάλασσας, λεπτομερώς χαρτογραφημένο, με όλους τους ονοματισμένους και ανώνυμους δρόμους, είναι φορτωμένο με όλες τις πληροφορίες για τις εναλλακτικές διαδρομές, τους συντομότερους δρόμους, τα μέσα μετάβασης, τους ακριβείς χρόνους μέχρι τον επιλεγμένο προορισμό. «Κατευθυνθείτε βορειοδυτικά, στρίψτε αριστερά, πάρτε τη βοηθητική οδό δεξιά, το λεωφορείο μπορεί να φτάσει πριν από τον προγραμματισμένο χρόνο, το μετρό ενδέχεται να καθυστερήσει τρία λεπτά, ο προορισμός σας βρίσκεται στα αριστερά». Ενίοτε, σηκώνεις το βλέμμα από την οθόνη του κινητού κι ανακαλύπτεις ότι ο προορισμός σου δεν είναι εκεί. Κάποιο λάθος έχει κάνει ο δορυφορικός παντογνώστης. 

Στην πιο ευρεία και συνεχή χρήση του GPS στην έως σήμερα ψηφιακή ζωή μου, στη διάρκεια του ολιγοήμερου ταξιδιού μου στη Ρώμη, ανακάλυψα ότι η πιο κερδοσκοπική εκδοχή πλοήγησης, που πλαισιώνει κάθε διαδρομή με εμπορικές στάσεις και καταναλωτικές προκλήσεις -καφέ, εστιατόρια, σουπερμάρκετ, καταστήματα ένδυσης, υπόδησης, σουβενίρ κ.λπ.-, μπορεί και να σε μπερδέψει, να σε κάνει να γυρνάς γύρω από τον άξονά σου, να διπλασιάζει μια διαδρομή 1.000 μέτρων, να μην υπακούει στη γεωμετρική αρχή «ουδείς δρόμος συντομότερος της ευθείας», να κάνει χιλιάδες περιπλανώμενους τουρίστες να αναρωτιούνται: «Αυτό είναι το Πάνθεον; Από εδώ πάνε για το Βατικανό; Πού είναι η Σάντα Μαρία ντελ Πόπολο;». 

Αλλά ταυτόχρονα με την ανακάλυψη ότι το GPS δεν είναι αλάνθαστο, γιατί απλά οι άνθρωποι που το τροφοδοτούν με κάθε δυνατή πληροφορία δεν είναι αλάνθαστοι, ανακάλυψα ότι οι νέες ψηφιακές μας δεξιότητες, που βασίζονται στην απλή χρήση εφαρμογών, προκαλούν την καταστροφή δεξιοτήτων που το είδος μας καλλιέργησε στο πέρασμα χιλιάδων χρόνων. Δυσκολευόμαστε, ίσως και αδυνατούμε πλήρως, να προσανατολιστούμε. Τι κάνω όταν το σύστημα πλοήγησης με διατάζει να κατευθυνθώ «βορειοδυτικά»; Πού είναι ο Βορράς, ο Νότος, η Ανατολή, η Δύση; Στη σχολική «πατριδογνωσία» ένα παιδί με το βλέμμα στην ανατολή του ήλιου και τα χέρια του σε έκταση έδειχνε τα σημεία του ορίζοντα. Θυμάμαι τις μικρές μαγνητικές πυξίδες. Θυμάμαι την άνεση με την οποία ως δεκάχρονος διέσχιζα τη διαδρομή Δουργούτι-Ομόνοια ακολουθώντας τα συλλογικά ή τα ατομικά μου τοπόσημα: προσφυγικές πολυκατοικίες, ανοιχτό ρέμα της Καλλιρρόης, «Πίκολο», «Μασκωτίτσα», Στύλοι, Ζάππειο, Σύνταγμα, Πανεπιστημίου. Τώρα εύκολα χάνομαι ακόμη και στο Παγκράτι ή στην Κυψέλη. Πόσο μάλλον στη Ρώμη. 

Οι μεγαλύτερες κατακτήσεις του είδους μας εδώ και 50.000 χρόνια βασίστηκαν σε αυτές τις στοιχειώδεις ανθρώπινες δεξιότητες που σήμερα φθίνουν υπό την πίεση των ψηφιακών υποκαταστάτων τους: τον προσανατολισμό, το «διάβασμα» του χάρτη των αστερισμών, την παρακολούθηση της τροχιάς του ήλιου ή της σελήνης, την παρατήρηση καιρικών και κλιματικών αλλαγών, τις εναλλαγές χλωρίδας και πανίδας και, πάνω απ' όλα, τη μνήμη, τη «φωτογράφηση» του χώρου από το περιπλοκότερο GPS της φύσης: τον ανθρώπινο εγκέφαλο. 

Αλήθεια, τι γίνεται όταν πέφτει η μπαταρία του κινητού; Τι θα γίνει αν «βραχυκυκλώσουν» οι δορυφόροι που μας πλοηγούν; Ποιος θα μας δείξει τον δρόμο; 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Λίγες οι νύχτες με φεγγάρι που μ’ αρέσαν. 

Τ’ αλφαβητάρι των άστρων που συλλαβίζεις 

όπως το φέρει ο κόπος της τελειωμένης μέρας

και βγάζεις άλλα νοήματα κι άλλες ελπίδες, 

πιο καθαρά μπορείς να το διαβάσεις. 

Τώρα που κάθομαι άνεργος και λογαριάζω 

λίγα φεγγάρια απόμειναν στη μνήμη· 

νησιά, χρώμα θλιμμένης Παναγίας, αργά στη χάση 

ή φεγγαρόφωτα σε πολιτείες του βοριά ρίχνοντας κάποτε

σε ταραγμένους δρόμους ποταμούς και μέλη ανθρώπων 

βαριά μια νάρκη. 

Κι όμως χτες βράδυ εδώ, σε τούτη τη στερνή μας σκάλα 

όπου προσμένουμε την ώρα της επιστροφής μας να χαράξει 

σαν ένα χρέος παλιό, μονέδα που έμεινε για χρόνια 

στην κάσα ενός φιλάργυρου, και τέλος 

ήρθε η στιγμή της πλερωμής κι ακούγονται 

νομίσματα να πέφτουν πάνω στο τραπέζι· 

σε τούτο το τυρρηνικό χωριό, πίσω από τη θάλασσα του Σαλέρνο 

πίσω από τα λιμάνια του γυρισμού, στην άκρη 

μιας φθινοπωρινής μπόρας, το φεγγάρι ξεπέρασε τα σύννεφα, 

και γίναν τα σπίτια στην αντίπερα πλαγιά από σμάλτο.

Σιωπές αγαπημένες της σελήνης

Γιώργου Σεφέρη, «Τελευταίος Σταθμός» (1944)

Ο Κάφκα στην Τεχεράνη

 Η Εφημερίδα των Συντακτών, 28-29/3/2026

Ο κατηγορούμενος Γιόζεφ Κ. (Αντονι Πέρκινς) μεταξύ άλλων υποδίκων-μελλοθανάτων στην πιο εικονοκλαστική κινηματογραφική μεταφορά βιβλίου του Κάφκα, στη «Δίκη» του Ορσον Ουέλς 

Αν ο Κάφκα, πριν πεθάνει, μόλις 41 ετών, υποψιαζόταν την τεράστια φήμη και απήχηση του σχετικά μικρού έργου του και κυρίως τη μετατροπή του σε παγκόσμιας εμβέλειας τουριστική ατραξιόν και την παροχέτευσή του σε αμφίβολης καλλιτεχνικής αξίας μεταγραφές και διασκευές, ίσως δεν είχε εμπιστευτεί τα χειρόγραφά του, όσα τουλάχιστον δεν είχαν εκδοθεί, στον φίλο του Μαξ Μπροντ με τη ρητή εντολή να τα κάψει. Θα τα είχε κάψει ο ίδιος. Ετσι πεισματάρης, τζώρας και αυτοκαταστροφικός που καθώς φαίνεται ήταν, θα είχε σηκωθεί από το κρεβάτι του σανατορίου στη Βιέννη, όπου νοσηλευόταν τις τελευταίες εβδομάδες της ζωής του, και θα είχε γυρίσει καρφί στο σπίτι του στην Πράγα για να τα κάψει αυτοπροσώπως. Ετσι, θα αγνοούσαμε σίγουρα μερικά από τα διασημότερα και ανελλιπώς επανεκδιδόμενα σε κάθε γλώσσα και κάθε χώρα του πλανήτη έργα, όπως «Ο πύργος» ή «Η δίκη». 

Φρεσκάρισα λίγο τη σχεδόν εφηβική σχέση μου με τον Κάφκα βλέποντας πριν από λίγες μέρες την περίπου βιογραφική, καθόλου «στρωτή», αλλά σίγουρα «καφκική» ταινία της Ανιέσκα Χόλαντ «Franz» («Κάφκα» στην ελληνική εκδοχή). Εκεί, η αφήγηση της ζωής του Κάφκα είναι ένα παλίμψηστο, ένα παζλ από ρεαλιστικά στιγμιότυπα της ζωής του, διηγήσεις ανθρώπων του περιβάλλοντός του –ο πατέρας, η μητέρα, μία από τις αδελφές του, οι πλησιέστεροι φίλοι του, οι δυο γυναίκες της ζωής του–, εμβόλιμες σκηνές από τα βιβλία του με τους βασικούς ήρωές τους, τον Γιόζεφ Κ. της «Δίκης» και τον Κ. του «Πύργου», που ο καθένας τους προφανώς είναι alter ego του Κάφκα, ακόμα και σύγχρονες ξεναγήσεις στα εντελώς εμπορευματοποιημένα τοπόσημα της Πράγας ή της Βιέννης που σχετίζονται με τη ζωή του Κάφκα, με Ιάπωνες, Κινέζους ή Σκανδιναβούς τουρίστες να βγάζουν σέλφι στη σοφίτα όπου ο Φραντς έγραφε τα έργα του ή να ξαπλώνουν στην όχθη του ποταμού που κολυμπούσε σε μια πετσέτα, σαν αυτή που χρησιμοποιούσε ο ίδιος, έναντι μόλις δύο ευρώ! 

Γι’ αυτό ακριβώς λέω με σιγουριά πως αν ο Κάφκα προέβλεπε με κάποιο τρόπο το μέλλον του έργου του, θα κατέστρεφε όχι μόνο να ανέκδοτα χειρόγραφά του, αλλά και όσα αντίτυπα από τα εκδοθέντα είχαν απομείνει πριν από έναν αιώνα στα ράφια βιβλιοπωλείων της Βιέννης ή της Πράγας. Οχι από ελιτισμό, μισανθρωπισμό ή ναρκισσισμό. Αλλά από την αίσθηση της ματαιότητας και ματαίωσης που βιώνει ένας συγγραφέας όταν αντιλαμβάνεται –από κριτικούς, αναγνώστες ή απλούς γνώστες της ύπαρξής του– πόσο μακριά από τις προθέσεις του είναι αυτό που προσλαμβάνουν οι άλλοι από το γραπτό του. 

Αδικη αντίδραση, οφείλω να πω. Γιατί αυτός είναι ο ρόλος και η μοίρα κάθε κειμένου από τη στιγμή που δημοσιεύεται. Εχει τόσες εκδοχές και τόσες διαφορετικές αναγνώσεις όσες και οι αναγνώστες του. Στην ταινία της Χόλαντ μια ξεναγός σε ένα από τα πολλά «μουσεία Κάφκα» αναφέρει ένα χαρακτηριστικό στοιχείο: σε κάθε λέξη που έχει γράψει ο Κάφκα, αντιστοιχούν 10.000.000 λέξεις που έχουν γραφτεί γι’ αυτόν και τα έργα του. Υπάρχουν χιλιάδες, εκατομμύρια «Κάφκες» εκεί έξω, αλλά το ζητούμενο είναι να προκύπτει ανάμεσά τους τουλάχιστον μια ταύτιση ψυχική και εν τέλει ψυχαγωγική. Και στον Κάφκα το κεντρικό στοιχείο της «ψυχαγωγικής» προσφοράς των μυθιστορημάτων και διηγημάτων –αλλά και των επιστολών ή των σημειώσεών του– είναι αυτό που λέμε «καφκική» κατάσταση ή ατμόσφαιρα. 

Κατά σύμπτωση διαβολική, σχεδόν καφκική, μιλώντας προ ημερών με τον Απόστολο Λυκεσά, ανταποκριτή της «Εφ.Συν.» στη Θεσσαλονίκη, περί της καφκικής ατμόσφαιρας που μας περιβάλλει σε πολλούς ομόκεντρους κύκλους, από τον ατομικό, συγγενικό, επαγγελματικό, μέχρι τον εθνικό, τον ευρωπαϊκό, τον πλανητικό, μου επισήμανε την γκροτέσκα διάθεση των έργων του Κάφκα, θυμούμενος ότι κάπου είχε διαβάσει πως, όταν ο συγγραφέας διάβαζε αποσπάσματα από την εν εξελίξει «Δίκη» του σε φιλικούς κύκλους, γέλαγε ο ίδιος και όλη η ομήγυρις με τον παραλογισμό της περιπέτειας του Γιόζεφ Κ. που συλλαμβάνεται, δικάζεται και καταδικάζεται για ένα έγκλημα που αγνοεί ο ίδιος και όλη η πυραμίδα των διωκτών και εκτελεστών του. Και αντέτεινα στον Απόστολο πως αυτή ακριβώς τη σκηνή η Ανιέσκα Χόλαντ την έχει περιλάβει στην ταινία της που είχα δει πριν δυο 24ωρα, με τον Κάφκα να διαβάζει αποσπάσματα ξεκαρδισμένος στα γέλια, περιτριγυρισμένος από συγγραφείς-φίλους του που αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο, αντιλαμβανόμενοι τη γελοιότητα μιας κυρίαρχης εξουσίας και μιας άβουλης γραφειοκρατίας και στρατοκρατίας που διώκουν και εξοντώνουν ανυποψίαστους υπηκόους για ένα και μόνο έγκλημά τους: ότι απλώς υπάρχουν. 

Σε κάθε εξουσία που ασκεί τη βία της στους υποτελείς της –άτομα, ομάδες, τάξεις, εθνότητες, μειονότητες, κράτη– στο όνομα της οικονομικής ισχύος, της ταξικής υπεροχής, της εθνικής ή θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, της στρατιωτικής δύναμης, της γεωπολιτικής κυριαρχίας, της αυτοκρατορικής αδηφαγίας ή απλώς της παράλογης, μανιώδους απληστίας για πλούτο, κυριαρχία και επιρροή, ένας Κάφκα θα μπορούσε να αποδώσει την τραγελαφική διάστασή της. Το Ιράν υποτίθεται ότι βομβαρδίζεται για ένα «έγκλημα» που δεν έχει κάνει ακόμη, το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, παρότι διακηρύσσει ότι δεν έχει καμιά πρόθεση να το κάνει. Η προληπτική καταδίκη του σε πόλεμο, μάλιστα, ακολουθεί την ποινή κυρώσεων που υφίσταται εδώ και 20 χρόνια για το ίδιο «έγκλημα» που δεν έχει τελέσει. Κι αυτή η ποινή ακολούθησε μιαν άλλη, τριακονταετή ποινή, επίσης έναντι ενός μη κατονομαζόμενου εγκλήματος, που πιθανότατα ήταν η ίδια η ύπαρξη του Ιράν ως «ισλαμικής δημοκρατίας», ως καθεστώτος –μας αρέσει ή όχι– πάντως, παράταιρου προς τις μοναρχίες, τις δικτατορίες και τις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες δυτικού τύπου. Το τραγελαφικό είναι ότι ανακριτές, δικαστές και εκτελεστές της ποινής εις βάρος της ιρανικής κοινωνίας για το μη τελεσθέν έγκλημα είναι οι ΗΠΑ, η μόνη χώρα που έχει τελέσει εδώ και 80 χρόνια αυτό το έγκλημα της κατοχής και χρήσης πυρηνικών όπλων, δολοφονώντας ακαριαία 200.000 αμάχους στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, και το Ισραήλ που το τελεί εδώ και δεκαετίες, στη ζούλα και στο απυρόβλητο, αρκούμενο στις «συμβατικές» δολοφονίες που προκαλεί την ίδια περίοδο στην Παλαιστίνη. 

Ισως ο Εβραίος Κάφκα πρόθυμα θα αφηγούνταν αυτή την πολεμική τρέλα. Αλλά αμφιβάλλω αν θα έβρισκε ερεθίσματα για χιούμορ έστω και στις ανοησίες του αλλοπρόσαλλου πλανητάρχη. 

ΚΙΜΠΙ 

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Σκέφτηκε να τρέξει πίσω τους ώς την εξώπορτα καθώς θα ’φευγαν. Σκέφτηκε να τους προκαλέσει να τον πιάσουν. Ετσι ξανάπε: «Πώς να πάω στην Τράπεζα αφού έχω συλληφθεί;» «Α! καταλαβαίνω», είπε ο Επιθεωρητής, που είχε φτάσει κιόλας στην πόρτα. «Με παρανοήσατε. Φυσικά έχετε συλληφθεί, αλλ’ αυτό δεν σας εμποδίζει να πηγαίνετε στη δουλειά σας. Δεν θα εμποδιστείτε να συνεχίσετε την κανονική σας ζωή».«Μα τότε δεν είναι άσχημο να σε συλλαμβάνουν», είπε ο Κ. πλησιάζοντας τον Eπιθεωρητή. «Δεν είπα ποτέ πως είναι», είπε ο επιθεωρητής. «Τότε δεν βλέπω ποια η ιδιαίτερη ανάγκη να με πληροφορήσετε για τη σύλληψη», είπε ο Κ. σιμώνοντας περισσότερο. Και οι άλλοι είχανε πλησιάσει. Ηταν τώρα όλοι μαζεμένοι κοντά κοντά, μπρος την πόρτα. «Ηταν καθήκον μου», είπε ο Επιθεωρητής. «Βλακώδες καθήκον», είπε ο Κ. αλύγιστος.«Ισως», αποκρίθηκε ο Επιθεωρητής, «αλλά δεν είναι ανάγκη να χάνουμε τον καιρό μας με παρόμοιους διαξιφισμούς. Υπέθεσα πως θέλατε να πάτε στην Τράπεζα. Επειδή τόσο διαστρέφετε τα λόγια, επιτρέψτε μου να προσθέσω ότι δεν σας αναγκάζω να πάτε στην Τράπεζα, απλώς υπέθεσα ότι θέλατε να πάτε. Για να σας διευκολύνω λοιπόν, και για να περάσει κατά το δυνατόν απαρατήρητη η άφιξή σας στην Τράπεζα, κράτησα στη διάθεσή σας τους τρεις κυρίους από δω, που είναι συνάδελφοί σας». 

Φραντς Κάφκα, «Η δίκη» (μετάφραση Αλέξανδρου Κοτζιά) 

Πάντα πατήρ πολέμου

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 21-22/3/2026

"Ο μισός πλανήτης βάφτηκε μπλε" θα έλεγαν με ενθουσιασμό κάποιοι εγχώριοι δημοσκόποι αν ο χάρτης απεικόνιζε αποτελέσματα εκλογών, με την μητσοτάκεια ΝΔ ξανά πρώτη. Αλλά όχι, με μπλε χρώμα στον χάρτη απεικονίζονται οι σχεδόν 80 χώρες του πλανήτη στις οποίες οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτικές βάσεις. Το επόμενο βήμα μετά, είναι να βαφεί ο πλανήτης κόκκινος, Στο αίμα... 

Ποιος είμαι εγώ, θα μου πείτε, που θα τολμήσω να διορθώσω ή να διακωμωδήσω τον Ηράκλειτο, διότι είναι προφανές από τον τίτλο ότι επιχειρώ να αντιστρέψω ένα από τα διασημότερα σωζόμενα αποφθέγματά του. Στην πλήρη εκδοχή του έχει ως εξής: «πόλεμος πάντων μεν πατήρ εστι, πάντων δε βασιλεύς, και τους μεν θεούς έδειξε τους δε ανθρώπους, τους μεν δούλους εποίησε τους δε ελευθέρους». Δεν νομίζω πως χρειάζεται μετάφραση, σαφέστατος ο κορυφαίος υλιστής φιλόσοφος από την Ιωνία, σκοτεινός κατ’ άλλους, φωτεινότατος κατ’ εμέ, γιατί τα λίγα σπαράγματα σκέψης του που έχουν ώς τις μέρες μας επιβιώσει παραμένουν εργαλεία ερμηνείας του κόσμου ή του εαυτού μας. Ποιος έχει, για παράδειγμα, αντίρρηση, πως «τα πάντα ρει», ότι δηλαδή η αέναη αλλαγή είναι η θεμελιώδης συνθήκη της ύπαρξης; Ποιος διαφωνεί ότι «ήθος ανθρώπω δαίμων», πως δηλαδή κάθε άνθρωπο τον κυβερνά πριν από όλα ο χαρακτήρας του;

Αλλά, ας με συγχωρήσει ο παππούς Ηράκλειτος, έχει δίκιο μεν πως ο πόλεμος, ως σύγκρουση αντιθέτων δυνάμεων στην ύλη, στη φύση, στις κοινωνίες, είναι γεννήτορας νέων μορφών ύλης, όντων, εθνών, κοινωνικών συστημάτων, αλλά δεν μας λέει τι, ποιος, ποια γεννά τον πόλεμο. Είναι προϊόν παρθενογένεσης; Κι ας αφήσουμε τις συγκρούσεις των δυνάμεων της ύλης και των στοιχείων της φύσης. Ας περιοριστούμε στον πόλεμο ως φαινόμενο της ανθρώπινης ιστορίας, ως κόκκινη κλωστή που τη διατρέχει από τότε που υπάρχει μνήμη, γραπτά κι άλλα τεκμήρια. Ποιος είναι ο πατέρας ή η μητέρα του πολέμου, ποιες οι γενεσιουργές αιτίες του; 

                                                                          ****

Αν ανατρέξουμε σε όλη τη φιλολογία της ανθρωπότητας –από τα μεγάλα έπη της προϊστορίας, τις προφορικές σάγκες της Σκανδιναβίας, τις άγραφες αφηγήσεις των Αβορίγινων, τις τραγωδίες και κωμωδίες των κλασικών της Αθήνας, το «De bello Gallico» και «De bello civili» του Καίσαρα, μέχρι τους «ιμπεριαλισμούς» του Κάουτσκι και του Λένιν, το «Ουδέν νεότερον...» του Ρεμάρκ, τη «Ζωή εν τάφω» του Μυριβίλη, το «Ταξίδι στην άκρη της νύχτας» του Σελίν ή το «Πόλεμος και πόλεμος» του νομπελίστα Κρασναχορκάι– θα ανακαλύψουμε ότι πάμπολλες ανθρώπινες επινοήσεις και συμπεριφορές διεκδικούν τον τίτλο του πατέρα του πολέμου: η ιδιοκτησία, η απληστία, η πείνα, η ανισότητα, η φτώχεια, ο ρατσισμός, ο εθνικισμός, η εξουσία, η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, η καταπίεση εθνών από έθνη, ο ανταγωνισμός, το κυνήγι του πλούτου, το εμπόριο, οι αγορές, η αναζήτηση πόρων και εδαφών, ο ιμπεριαλισμός, το κυνήγι του κέρδους, η παγκοσμιοποίηση, οι πολυεθνικές, η διαπάλη των γεωπολιτικών μπλοκ για τον έλεγχο των πόρων του πλανήτη, του αέρα του, του ήλιου του, του υπεδάφους του... «Πάντα έστιν πατήρ πολέμου», θα μπορούσα εγώ, ο ταπεινός γραφιάς, να αντιτείνω στον Ηράκλειτο, και δεν εννοώ το συμπαθές υπό εξαφάνιση αδηφάγο ασπρόμαυρο θηλαστικό, το Πάντα, εννοώ τα «πάντα όλα» που από καταβολής ανθρωπότητας αποτέλεσαν αιτίες ή αφορμές μικρών και μεγάλων πολέμων.

Ομως, η διάχυση της ευθύνης γενικώς και αορίστως στις σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης φύσης ή στις πιο προβληματικές εκδοχές ανθρώπινων κοινωνιών που θεμελίωσαν την πρόοδο και τα επιτεύγματά τους σε ποταμούς αίματος, συσκοτίζει τη φύση του πολέμου που ζούμε εδώ και τώρα, στη γεωγραφική γειτονιά μας. Και συσκοτίζει την πατρότητα των περισσότερων, αν όχι όλων των πολέμων που έχουν ξεσπάσει στον πλανήτη στα 81 χρόνια ειρήνης που υποτίθεται ότι έχουμε διανύσει μετά την ήττα του ναζισμού. 

Λοιπόν, από «τα πάντα όλα» που αποτελούν πιθανές συν-αιτίες των μεταπολεμικών πολέμων, μία είναι η κυρίαρχη αιτία: οι «Ηνωμένες Πολιτείες του Πολέμου». Είναι ο τίτλος του βιβλίου του Αμερικανού πολιτικού ανθρωπολόγου, εβραϊκής καταγωγής, Ντέιβιντ Βάιν (εκδόσεις «Σάλτο», σειρά «Κάλλιστος»), προϊόν μιας εκτενούς, σχεδόν εικοσάχρονης έρευνας που αποκαλύπτει και τεκμηριώνει ότι βασική πηγή όλων των πολεμικών συγκρούσεων εδώ και δύο αιώνες είναι η ίδια ύπαρξη των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, η συγκρότησή τους ως πολυέθνος-κράτος προορισμένο να πολεμά διαρκώς εις βάρος εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών, πρώτα στην ίδια την αμερικανική ήπειρο, κι ύστερα σε όλες τις ηπείρους και σε όλους τους ωκεανούς, ακόμα και τον Αρκτικό. 

                                                               ****

Από την Αμερικανική Επανάσταση μέχρι το 2019, οι ΗΠΑ έχουν διεξαγάγει, προκαλέσει ή συμμετάσχει σε πάνω από 260 μικρούς και μεγάλους πολέμους. Η θητεία Τραμπ προφανώς ανεβάζει το ιστορικό σκορ της αυτοκρατορίας προς τους 270 πολέμους, αν περιλάβουμε τον ουκρανικό, την αμέριστη αμερικανική στήριξη στα ισραηλινά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα και το τωρινό μακελειό σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Η εντύπωση ότι το δόγμα Μονρόε επέβαλε τάχα δυο αιώνων αυτοπεριορισμό της κυριαρχίας των ΗΠΑ αποκλειστικά στην αμερικανική ήπειρο και στο δυτικό ημισφαίριο, αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο στις ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες-αποικιοκρατίες, αποδεικνύεται κραυγαλέα ψευδαίσθηση και, τελικά ψέμα, αν μετρηθούν οι δεκάδες πολεμικές εμπλοκές των ΗΠΑ σε Ασία, Αφρική και Ευρώπη στη διάρκεια του 20ού αιώνα. Ανάμεσά τους είναι φυσικά και η άμεση αμερικανική συμμετοχή στον ελληνικό εμφύλιο. 

Ενας αποκαλυπτικός χάρτης στο βιβλίο του Ντέιβιντ Βάιν «Ηνωμένες Πολιτείες του Πολέμου» καταγράφει την παγκόσμια υποδομή της ασυγκράτητης πολεμικής φύσης των ΗΠΑ: 800 στρατιωτικές βάσεις σε 72 χώρες σε όλες τις ηπείρους. Ορισμένες είναι ολόκληρες πολιτείες με καθεστώς αμερικανικής κυριαρχίας και ασυλίας, κράτη εν κράτει, και συνιστούν μια παγκόσμια πολεμική αυτοκρατορία που δεν προστατεύει απλώς τα όπου γης «αμερικανικά συμφέροντα», αλλά είναι εφαλτήρια εκκίνησης μικρών και μεγάλων πολέμων. Ο αριθμός των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων σε κάθε περιοχή του πλανήτη βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τις εστίες πολεμικών συρράξεων, διακρατικών ή και εμφυλίων. 

Από την κήρυξη του «αντιτρομοκρατικού πολέμου» το 2001 μέχρι και το 2019, οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει για τη συμμετοχή τους στους σημαντικότερους πολέμους σε Ασία και Αφρική πάνω από 6,5 τρισ. δολάρια, έχουν προκαλέσει τον θάνατο 834.000 ανθρώπων σε 8 χώρες (και 20.000 Αμερικανών) και ευθύνονται για τον εκτοπισμό 16 εκατ. ανθρώπων. Αν προστεθούν τα κόστη του δι’ αντιπροσώπων πολέμου στην Ουκρανία με τη συνένοχη Ρωσία, της γενοκτονίας στη Γάζα και της τωρινής ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, θα χρειαστεί να προσθέσουμε στον «λογαριασμό» τουλάχιστον 3 τρισ. δολάρια, 700.000 νεκρούς, αμάχους κατά 90% και 10 εκατομμύρια εκτοπισμένους! 

                                                            ****

Αυτά στην πλανητική κλίμακα. Φυσικά, στην περιφερειακή κλίμακα της Μέσης Ανατολής, αν πατέρας κάθε πολέμου από το 1948 παραμένουν έστω και εξ αποστάσεως οι ΗΠΑ, οφείλουμε να αποδώσουμε στο Ισραήλ τον ρόλο της μητέρας. Κι όποιος ανησυχεί ειλικρινά για την οικονομική, κοινωνική κι ανθρωπιστική καταστροφή που θα προκαλέσει παγκόσμια ο τωρινός ολοκληρωτικός πόλεμος κατά του Ιραν, οφείλει να κόψει κάθε άμεση ή έμμεση σχέση με το θανατηφόρο ζευγάρι της διεθνούς αταξίας πραγμάτων.

ΚΙΜΠΙ

kibi2g@yahoo.gr, kibi-blog.blogspot.com

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Οσοι ανησυχούν και –ελπίζω– εξοργίζονται από το ιστορικό πολέμου των ΗΠΑ, πρέπει να βρουν τρόπους να απαιτήσουν και να αναγκάσουν την αλλαγή. Το να μην φανταζόμαστε και να μην προωθούμε εναλλακτικές στο πολεμικό σύστημα υπό την εικασία ότι δεν θα αλλάξει τίποτα είναι το χειρότερο είδος αυτοεκπληρούμενης προφητείας. Η εγκατάλειψη της αυτοκρατορίας, ή η αποϊμπεριαλιστικοποίηση των ΗΠΑ πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της αλλαγής. Πώς μπορούν οι άνθρωποι να ξεκινήσουν μια διαδικασία αποϊμπεριαλισμού των Ηνωμένων Πολιτειών; Το ν’ αρχίσουμε να κλείνουμε τις βάσεις στο εξωτερικό αποτελεί κρίσιμο μέρος αυτής της διαδικασίας. 

David Vine, «Ηνωμένες Πολιτείες του Πολέμου. Μια παγκόσμια ιστορία των ατέρμονων συγκρούσεων από τον Κολόμβο μέχρι το Ισλαμικό Κράτος» 

 

Βαβέλ

 Η Εφημερίδα των Συντακτών, 14-15/3/2026

Πριν από έξι χρόνια είχα αποφασίσει να αφοσιωθώ σε έναν εύκολο, ταπεινό στόχο. Από τη στιγμή που ο Αδωνις Γεωργιάδης, πριν αναλάβει τα υγειονομικά καθήκοντά του, στο πλαίσιο των αρχικών αναπτυξιακών-εργολαβικών καθηκόντων του είχε υποσχεθεί σε μία εβδομάδα από την εγκαθίδρυση του καθεστώτος Μητσοτάκη να βάλει μπουλντόζες, εκσκαφείς και γερανούς στο Ελληνικό, ήθελα να απαθανατίσω φωτογραφικά, μέτρο προς μέτρο, την ανέγερση του πρώτου πραγματικού ουρανοξύστη στη χώρα. Του πράσινου πύργου στην πολιτεία των υπερπλουσίων που αναπτύσσεται εκεί. Να το φωτογραφίζω αφ’ υψηλά, από τον Υμηττό, όπου κάνω τουλάχιστον δις την εβδομάδα τους μεσήλικες περιπάτους μου, από την Πεντέλη, που σπανιότερα επισκέπτομαι με ομηλίκους φίλους, από τον Λυκαβηττό, από τα Τουρκοβούνια ή από το Αλσος Βεΐκου. Επτάλοφος άλλωστε και η Αττική, όλο και κάποια ευκαιρία σού δίνει να ανεβείς εύκολα, χωρίς να είσαι ορειβάτης και να τρέχουν να σε μαζέψουν οι διασώστες γιατί υπερέβαλες τις δυνάμεις σου, στα 400 ή στα 500 μέτρα το πολύ και να έχεις μια πανοραμική θέα στον Σαρωνικό, που αν έχει φυσήξει βοριαδάκι, το μάτι σου την πιάνει μέχρι Αίγινα και Μέθανα. Αν έχεις καταρράκτη, άλλο θέμα. 

Αργησε όμως η εκκίνηση του πρότζεκτ, δεν βρήκαν γρήγορα τον δρόμο για το Ελληνικό οι μπουλντόζες του Αδώνιδος, ξέχασα κι εγώ την αυτοδέσμευσή μου σε ένα χόμπι και μόλις πριν από τρία χρόνια, όταν άρχισε να γίνεται ορατό στο ισοπεδωμένο, χωμάτινο τοπίο των έξι χιλιάδων στρεμμάτων ένα μικρό γκριζωπό παραλληλόγραμμο, που κάθε βδομάδα κέρδιζε λίγα μέτρα ύψους -χιλιοστά στο μάτι-, είπα να βγάζω καμιά φωτογραφία με το κινητό αραιά και πού. Work in progress. 

Ούτε σ’ αυτό ήμουν συνεπής, έκανα μια ανασκόπηση στο κινητό, δεν έχω πάνω από δέκα φωτογραφίες του πράσινου πύργου, κυρίως από τη δυτική πλαγιά του Υμηττού που κοιτάζει προς τη θάλασσα, λίγες από Πεντέλη, Τουρκοβούνια, Γαλάτσι. Οπως κι αν τον δεις, ο Riviera Tower -μα, έχει η Ριβιέρα, η ιταλική ή η γαλλική, κανέναν ουρανοξύστη;- των 50 ορόφων και των 200 μέτρων είναι ένας ακαλαίσθητος, υπερφυσικός καυλός που σχίζει τον ορίζοντα του Σαρωνικού στα δύο, είτε τον κοιτάζεις από ψηλά, είτε τον αντικρίζεις από το επίπεδο της θάλασσας. Σε μια από τις θανατηφόρες ανηφόρες με την κλίση των 15 μοιρών που βγάζουν στο σπίτι μου, στον Καρέα, αν τύχει απόγευμα, με τον ήλιο κόντρα κι εκτυφλωτικό την ώρα που μπαίνει στην τροχιά της δύσης του, να σου ο πύργος της αθηναϊκής Βαβέλ να προβάλλει ανάμεσα στα τείχη πολυκατοικιών που υψώνονται δεξιά κι αριστερά σου, σαν τέρας που ξεπηδάει από τη θάλασσα, ο ήλιος σε τυφλώνει, ο πύργος σε στραβώνει, φαίνεται απειλητικά κοντινός, καμιά σχέση με τα 15 χιλιόμετρα που σε χωρίζουν από την ακτή του Ελληνικού. 

Αφ’ υψηλά, βέβαια, έχεις μια απόσταση ασφαλείας. Μπορείς να πεις ό,τι θες για το κτιριακό έμβλημα της αθηναϊκής Ριβιέρας, να επικρίνεις την αλαζονεία, επίδειξη ισχύος και πλούτου που εκπέμπει, να βρίσεις την προσβλητική αισθητική του, που θα έκανε τον Λε Κορμπιζιέ, πατέρα του μοντερνισμού, να φρίξει, ίσως και να προσφύγει σε κάποιο διεθνές δικαστήριο αρχιτεκτονικής, αν υπήρχε, για να προστατεύει το ανθρώπινο μέτρο και τη φυσική κλίμακα. 

Αλλά, τις προάλλες, φεύγοντας από τη Βούλα όπου με κέρασε καφέ ο φίλος Θ., διέσχισα την παραλιακή για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια. Και κυριολεκτικά τρόμαξα περνώντας από τη «Λατσούπολη» που αναπτύσσεται στο Ελληνικό, με τον Πράσινο Πύργο ακόμη φαιό και απειλητικό και τους κύβους από μπετόν που αποτελούν τους κορμούς των «10.000 πολυτελών κατοικιών» που θα αναπτυχθούν εκεί, μαζί με το καζίνο, τα ξενοδοχεία, τα εμπορικά κέντρα, τα καφέ, τα εστιατόρια, να έχουν ήδη εξαφανίσει τον ορίζοντα της θάλασσας και του βουνού και να μετατρέπουν την Ποσειδώνος για περίπου τέσσερα χιλιόμετρα σε ένα γκρίζο εργοταξιακό φαράγγι, κλειστοφοβικό, σκονισμένο, ιδιωτικό, απωθητικό. 

Διασχίζοντας αυτό το τεχνητό φαράγγι στην κατεύθυνση προς Πειραιά, με τα υπερφίαλα ψηλά κτίρια στα δεξιά και τις πρώτες συστάδες κατοικιών της μελλοντικής ιδιωτικής πόλης των υπερπλουσίων, διαπίστωσα ότι δεν υπήρχε καμιά υπερβολή σε όσα έλεγαν οι ειδικοί, οι πολεοδόμοι, οι αρχιτέκτονες, οι κάτοικοι, τα περιβαλλοντικά κινήματα, οι κινήσεις υπεράσπισης του δημόσιου χώρου, ότι η τάχα πράσινη πλουσιούπολη, η φαραωνική Λατσούπολη, που θέλει να εξωραΐσει υστεροφημίες σκοτεινές και κακόφημες (όπως ακριβώς κάνουν η Νιαρχούπολη και η Ωνασούπολη κι άλλες πλουσιοπόλεις με κοινωφελή πατίνα), θα προκαλέσει τεράστια ζημιά στο ήδη τραυματισμένο περιβάλλον της Αττικής, θα στερήσει από το φαιό νταμάρι την ευκαιρία να αποκτήσει έναν ελεύθερο, τεράστιο πνεύμονα πρασίνου και αναψυχής. Θα αποκλείσει εκατομμύρια κατοίκους από το ακριβό άβατο ή θα τους υποβάλει στον πειρασμό να πληρώσουν ακριβά την περιέργειά τους κάμποσες φορές. 

 Κι ίσως κάποτε, σε μερικές ή πολλές επόμενες γενιές, όταν θα έχει κλείσει τον κύκλο του και οι πλούσιοι κάτοικοί του εγκαταλείψουν το παραθαλάσσιο ενδιαίτημά τους για να κατακτήσουν τις επόμενες Ριβιέρες τους, το The Ellinikon αφεθεί στην παρακμή του, ένα μνημείο απληστίας, επίδειξης, πλάνης, αλαζονείας, με σύμβολο τον αττικό πύργο της Βαβέλ, να μετατρέπεται σιγά σιγά σε έναν ερειπιώνα από γυαλί κι ατσάλι ή να σωριάζεται μέσα σε ένα τεράστιο μανιτάρι σκόνης, με ένα εκρηκτικό σόου κατεδάφισης, πριν μπουν οι μπουλντόζες για το επόμενο πρότζεκτ. Ποιος ξέρει, ίσως έναν σταθμό απογείωσης εκδρομικών διαστημόπλοιων για τη Σελήνη. Κρίμα που δεν θα ζούμε να το δούμε κι αυτό.

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Μετά (οι κάτοικοι της γης) είπαν: «Ελάτε να χτίσουμε μια πόλη, κι έναν πύργο που η κορφή του να φτάνει στους ουρανούς. Ετσι θα γίνουμε ονομαστοί και δε θα διασκορπιστούμε πάνω στη γη».

Κατέβηκε, λοιπόν, ο Κύριος να δει την πόλη και τον πύργο, που έχτιζαν οι άνθρωποι. 

Και είπε ο Κύριος: «Τώρα όλοι αυτοί αποτελούν ένα λαό με κοινή γλώσσα· και τούτο ’δώ είναι η αρχή των πράξεών τους. Από ’δώ και πέρα τίποτε απ’ όσα θα σκέφτονται να κάνουν δε θα τους είναι αδύνατο. Εμπρός, ας κατεβούμε κι ας επιφέρουμε εκεί σύγχυση στη γλώσσα τους, ώστε να μην καταλαβαίνει ο ένας τη γλώσσα του άλλου». 

Ετσι ο Κύριος τους διασκόρπισε από ’κεί σε όλη τη γη και σταμάτησαν να χτίζουν την πόλη. 

ΓΕΝΕΣΙΣ, 11, 4-8

Εσείς με ποια πλευρά είστε;

 Η Εφημερίδα των Συντακτών, 7-8/3/2026

Τεχεράνη, κτίριο που έχει πληγεί από ισραηλινό πύραυλο, στην οδό Πατρίς Λουμούμπα, τον Ιούνιο του 2025, όπως μας πληροφορεί το Wikimedia Commons. Αλήθεια, έχει η Αθήνα οδό "Πατρίς Λουμούμπα"; 

«Μα, με τους μουλάδες, που καταπιέζουν τις γυναίκες, με τους φρουρούς της επανάστασης που πυροβολούν στο ψαχνό τούς διαδηλωτές, με τους ιεροδικαστές που επιβάλλουν θανατικές ποινές για μοιχεία, με την αστυνομία αμφίεσης που κυνηγά τις νεαρές κοπέλες που δεν φορούν χιτζάμπ, με το ιερατείο του Αγιατολάχ που θέλει να αφανιστεί το κράτος του Ισραήλ, με το βαθύ κράτος του Ιράν που θέλει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, με τη Χαμάς που προκάλεσε το μακελειό στη Γάζα, με τη Χεζμπολάχ που έχει καταστήσει τον μισό Λίβανο πεδίο βολής των Ισραηλινών;»

Πίσω από αυτά τα τάχα αθώα και βολικά ερωτήματα έχει οχυρωθεί ένα συνονθύλευμα προσώπων, ομάδων, δυνάμεων, τάξεων, χωρών, συνασπισμών. Από τον αλλοπρόσαλλο Τραμπ μέχρι τον κατσαπλιά Νετανιάχου. Από τον επικεφαλής του ΝΑΤΟ μέχρι τους στρατηγούς του IDF. Από τους κατασκευαστές πυραύλων μέχρι τους πλοιοκτήτες που μεταφέρουν υδρογονάνθρακες. Από τους χρήσιμους ηλίθιους που κάνουν πλάτες στα αμερικανικά και ισραηλινά βομβαρδιστικά μέχρι τους εκδότες που βλέπουν στην πολεμική αναταραχή ευκαιρία «ένωσης Ελλάδας-Κύπρου»! Και από τους ακροδεξιούς φασίστες που αντικατέστησαν τον αντισημιτισμό με την ισλαμοφοβία, μέχρι τους «ακροκεντρώους» που στη διάρκεια της γενοκτονίας εις βάρος των Παλαιστινίων και της σφαγής των χιλιάδων νηπίων έβλεπαν ως μόνη λύση να εξοντωθούν τα «κτήνη της Χαμάς». 

Δεν είναι η πρώτη φορά, ίσα ίσα έχει γίνει αιματηρός κανόνας εδώ και μισό αιώνα, η πλήρης αντιστροφή δικαίου και αδίκου, καλού και κακού, αμυνόμενου και επιτιθέμενου, ορθολογισμού και παραλογισμού στη Μέση Ανατολή. Και παραπάνω από μισόν αιώνα, σχεδόν 80 χρόνια, από την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Αυτή ήταν άλλωστε η ιδιομορφία του μεταπολεμικού διεθνούς δικαίου, που κουτσά στραβά κατοχύρωνε κρατικές κυριαρχίες, εθνικές ταυτότητες και δικαιώματα μετακινούμενων ή διωκόμενων πληθυσμών: στη Μέση Ανατολή η εφαρμογή του νέου διεθνούς δικαίου βασίστηκε στην κραυγαλέα παραβίασή του. Με μαζικό διωγμό και προσφυγοποίηση γηγενών πληθυσμών υπέρ ενός ανύπαρκτου μέχρι τότε έθνους που δεν το ένωσε το βίωμα του εντελώς πρόσφατου ολοκαυτώματος από τους Γερμανούς ναζί, παρά μόνον ένα «μεταμοσχευμένο» μίσος για τους άγνωστους μέχρι τότε Αραβες. Το κράτος του Ισραήλ ήταν εξ ιδρύσεως μια καρκινική απόκλιση στο σώμα του διεθνούς δικαίου, υποδοχέας και ενισχυτής όλης της αποικιοκρατικής αλαζονείας για το μέλλον των αραβικών πληθυσμών. 

 

Ολη η μεταπολεμική ιστορία της Μέσης Ανατολής εξελίχθηκε με βάση αυτή την ανώμαλη συνθήκη, ως νεκρή ζώνη του διεθνούς δικαίου και της διεθνούς τάξης πραγμάτων, με το στρατοκρατικό Ισραήλ να επεκτείνεται και να επιτίθεται κατά βούληση και να υποβάλει στη λοιπή Δύση λίστες των εκάστοτε εχθρών και φίλων. Δεν είναι απλά ο χωροφύλακας των Αμερικανών και των πρώην αποικιοκρατών στην περιοχή. Είναι ο υποβολέας της ιμπεριαλιστικής στρατηγικής τους εδώ και πολλές δεκαετίες. Τουλάχιστον από την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970 και μετά. 

Η ιρανική ισλαμική επανάσταση ήταν ένα ισχυρό, τεράστιο ρήγμα σε αυτή τη μεταπολεμική συνθήκη, στην ανώμαλη «κανονικότητα» μιας αραβικής χερσονήσου υπό δυτική επιτήρηση, αλλά ταυτόχρονα ένας συντελεστής μιας νέας ισορροπίας στην περιοχή. Από τα 47 χρόνια ύπαρξής του περίπλοκου ιρανικού συστήματος διακυβέρνησης, που καταχρηστικά θεωρείται και χαρακτηρίζεται θεοκρατικό, καθώς έχει περισσότερους αιρετούς θεσμούς κλήρου και λαϊκών απ’ ό,τι έχουν οι δυτικές κοινοβουλευτικές δημοκρατίες, και πάντως δεν έχει σχέση με τις αραβικές απολυταρχίες των βασιλέων και πριγκίπων με τα βασίλεια ΙΧ που λατρεύει η Δύση, τα 30 χρόνια είναι σε καθεστώς κυρώσεων, απομόνωσης, πληγμάτων από το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Προφανώς στο Ιράν έχει διαμορφωθεί ένα αυταρχικό καθεστώς, οι Φρουροί της Επανάστασης είναι ταυτόχρονα μια επιχειρηματική αριστοκρατία τεράστιων διαστάσεων, οι υπερεξουσίες του ισλαμικού ιερατείου συγκρούονται με τη δίψα μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων και καταπιεσμένων μειονοτήτων για περισσότερες ελευθερίες, αλλά σε κάθε περίπτωση το σύγχρονο ισλαμικό Ιράν δεν είναι η αποκρουστική, δαιμονοποιημένη καρικατούρα που παρουσιάζει βολικά ο παραμορφωτικός καθρέφτης της Δύσης. Κι ακόμη, από το τέλος του πολύνεκρου και πολυετούς πολέμου με το Ιράκ, το 1988, που στοίχισε 300.000 νεκρούς και στις δυο χώρες, το Ιράν κινείται με πολύ περισσότερο σεβασμό στις στοιχειώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, από οποιαδήποτε άλλη υπερδύναμη της «δημοκρατικής και φιλελεύθερης» Δύσης. 

Επομένως, σε όποιους υποβάλλουν αυτά τα τάχα αθώα ερωτήματα και διλήμματα, «με ποιον είστε, με τους μουλάδες ή με τους απελευθερωτές Αμερικανο-ισραηλινούς» δεν έχω καμιά ταλάντευση για την απάντησή μου: ξέρω με ποιον ΔΕΝ είμαι. Δεν είμαι με τους επιτιθέμενους, δεν είναι με τους σφαγείς των λαών, δεν είμαι με τους γενοκτόνους των Παλαιστινίων, δεν είμαι με τον αλλόφρονα Τραμπ, δεν είμαι με τον κατσαπλιά Νετανιάχου, δεν είμαι με τους ψοφοδεείς Ευρωπαίους ηγέτες που έχουν καταπιεί τη γλώσσα τους, δεν είμαι με τις κυβερνήσεις που προσφέρουν γην και ύδωρ στα αμερικανικά φονικά συστήματα, δεν είμαι με τον αυτογελοιοποιούμενο και αυτοδιαλυόμενο ΟΗΕ, δεν είμαι με αυτούς που κουρελιάζουν τους στοιχειώδεις κανόνες της ανθρώπινης συνύπαρξης, που καταλύουν με το «έτσι θέλω» κρατικές κυριαρχίες, δεν είμαι με τους υποκριτές, με τους οσφυοκάμπτες, με τους εθελόδουλους. Και είμαι με οποιονδήποτε και για όσο προβάλλει αντίσταση στον αναδυόμενο νεοφασισμό της διεθνούς πολεμικής πειρατείας και αλητείας.

ΥΓ Αλήθεια, φαντάζεστε τους φυλακισμένους Ελληνες κομμουνιστές κι αριστερούς, όλους τους δημοκράτες που κυνηγούσε αλύπητα η δικτατορία του Μεταξά, να λέγανε τον Οκτώβρη του 1940 αντί του «Οχι» ένα «ναι» στον ιταλικό φασισμό προκειμένου να απαλλαγούν από τον εγχώριο φασισμό; 

ΚΙΜΠΙ 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

«Στήριξη κια αγάπη στον πληττόμενο λαό του Ιράν

Μετά τη μαζική γενοκτονία των Παλαιστινίων, επιχειρείται τώρα η καταστροφή του Ιράν με υποκριτική ρητορεία υπέρ της δημοκρατίας. Το Ιράν χρειάζεται μεν ένα άνοιγμα στις δημοκρατικές ελευθερίες, σήμερα όμως βρίσκεται αντιμέτωπο με μια θανάσιμη μαζική δαγκάνα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ με τη στήριξη των περισσοτέρων χωρών-μελών του ΝΑΤΟ. Επί δύο σχεδόν χιλιετίες από τους Περσικούς Πολέμους, Ελλάδα και Ιράν έχουν συμφιλιωθεί με προσέγγιση, συνεργασίες, σεβασμό και κυρίως πολιτιστικές συναλλαγές. Ιδιαίτερα το γνήσιο, λαϊκό, ηθικό τμήμα της διανόησης, της εργασίας και της νέας γενιάς βιώνει τις σημερινές πρώτες βαθιές πληγές των φίλων μας και τον πόνο τους. Ας σταθούμε όρθιοι! Κινητοποίηση με συγκεντρώσεις αλληλεγγύης σε όλη τη χώρα. Πρωτοβουλία για μια διεθνή ριζοσπαστική συνάντηση και κοινή στάση ενίσχυσης του πληττόμενου τόπου. Αποστολές στο Ιράν για την ενθάρρυνση του λαού του. Αγώνας για την αποχώρηση της πατρίδας μας από το ΝΑΤΟ, απελευθέρωσή μας από το μακελειό των ΗΠΑ και μαζί των υπηρετών τους, πολλών χωρών της Ε.Ε.

“δίπλα μου τραγουδώντας μέσα στην Αγριότητα – και η Αγριότητα θα γίνει Παράδεισος τώρα…”

 Omar Khayyam, 1048 - 1123». 

Κείμενο αλληλεγγύης που υπογράφουν 50 και πλέον προοδευτικοί πολίτες https://www.efsyn.gr/ellada/koinonia/503148_stirixi-kai-agapi-ston-plittomeno-lao-toy-iran

Ο κόμβος στο χτένι κι ο κόμπος στον λαιμό

Από τη στήλη ΑΝΩ ΚΑΤΩ, Η Εφημερίδα των Συντακτών 28/2/2026-1/3/2026

 Του ΚΙΜΠΙ

«Μικρό χωριό, αλλά κόμβος η Θυμαριά», έλεγε ο σταθμάρχης Μίμης Φωτόπουλος στην –70άχρονη πλέον– ταινία του Σακελλάριου «Ούτε γάτα ούτε ζημιά». Η Θυμαριά ήταν ο σημερινός Αγιος Στέφανος, και μπορεί πράγματι τότε να ήταν σιδηροδρομικός κόμβος για την Αττική και τη λοιπή Ελλάδα, που δυο σιδηροδρομικές γραμμές είχε όλες κι όλες, μια στην Πελοπόννησο και μια στην ανατολική ηπειρωτική χώρα, ίσως και να της ήταν αρκετές.

Εκτοτε, σχεδόν όλες οι κυβερνήσεις της μετεμφυλιακής Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένης της χούντας, γέμισαν την Ελλάδα κόμβους: μεταφορικούς, εμπορευματικούς, τουριστικούς, διαμετακομιστικούς, επενδυτικούς, βιομηχανικούς, τεχνολογικούς, αγροτοκτηνοτροφικούς, λιμενικούς, χρηματοπιστωτικούς, ενεργειακούς, στρατιωτικούς. Κι ακόμα περισσότερο, δεν έσπερναν μόνο τη χώρα με κόμβους κάθε λογής, την καταστούσαν ολόκληρη κόμβο διεθνούς χρήσης, κέντρο διερχομένων για κάθε εταίρο και σύμμαχο από δυσμάς προς ανατολάς, από βορρά προς νότο. Σπανίως και αντιστρόφως.

Το αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν είναι ο τάχα κομβικός ρόλος της Ελλάδας σε οποιοδήποτε πεδίο τής δίνει κάποιο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό βάρος, αλλά αφενός η χρεοκοπία της το 2010 και η χρήση της ως προτεκτοράτου μνημονιακών δοκιμών, αφετέρου η μετατροπή της σε οικόπεδο που το καταπατούν οι πάντες: οι επενδυτές της αρπαχτής, οι απαλλοτριωτές κρατικών επιχειρήσεων, ο αμερικανικός στρατός, οι ισραηλινοί έποικοι, οι αντι-μεταρρυθμιστές, οι ολετήρες δημοσίων αγαθών, οι πολυεθνικές υδρογονθράκων.
Πανηγυρίζει εσχάτως ο Κυριάκος Μητσοτάκης που η χώρα έγινε «κόμβος» και για το αμερικανικό υγροποιημένο αέριο. Και μαζί του πανηγυρίζει ένας σεβαστός αριθμός εγχωρίων ομίλων που σε κάθε κυβερνητικό κόμβο επιτυχίας δένουν έναν κόμπο κερδοφορίας στο μαντίλι τους. Ούτε ο μεν ούτε οι δε αναρωτιούνται γιατί ελάχιστοι συμμερίζονται τον ενθουσιασμό τους. Κάθε κόμβος στο χρυσό κομπολόι τους, είναι ένας κόμπος στον λαιμό μας: για τους χαμένους των Τεμπών, τους πνιγμένους μετανάστες, τους παρακολουθούμενους των υποκλοπών, τους εξαπατημένους του ΟΠΕΚΕΠΕ, τους δαρμένους των συλλαλητηρίων, τους παραπλανημένους της ψευδοκατάρτισης.

Πότε αυτός ο κόμπος –ή κόμβος– θα κατέβει από τον λαιμό και θα φτάσει στο χτένι; Και ποιος θα τον λύσει;